Aksamitka (roślina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Aksamitka
Aksamitka: zdjęcie
Morfologia (aksamitka wzniesiona)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Asteroideae
Rodzaj aksamitka
Nazwa systematyczna
Tagetes L.
Sp. Pl. 887. 1 Mai 1753[2]
Typ nomenklatoryczny
T. erecta L.[2]
aksamitka wzniesiona (Tagetes erecta)
aksamitka Lemonna (Tagetes lemmonii)
Aksamitka rozpierzchła (Tagetes patula)
aksamitka wąskolistna (Tagetes tenuifolia)

Aksamitka (Tagetes L.) – rodzaj roślin jednorocznych należący do rodziny astrowatych. Według The Plant List w obrębie tego rodzaju znajdują się 53 gatunki o nazwach zweryfikowanych i zaakceptowanych, podczas gdy kolejnych 29 taksonów ma status gatunków niepewnych (niezweryfikowanych)[3]. Występuje naturalnie od klimatu tropikalnego do umiarkowanego w Ameryce oraz Afryce[4], największe zróżnicowanie osiągając na obszarze Meksyku[5]. Gdzie indziej, także w Polsce niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Angiosperm Phylogeny Website adoptuje podział na podrodziny astrowatych (Asteraceae) opracowany przez Panero i Funka w 2002[6], z późniejszymi uzupełnieniami[7]. Zgodnie z tym ujęciem rodzaj Tagetes należy do plemienia Coreopsideae Lindl., podrodziny Asteroideae (Juss.) Chev. W systemie APG III astrowate są jedną z kilkunastu rodzin rzędu astrowców (Asterales), wchodzącego w skład kladu astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa astrowe (Asteridae Takht.), nadrząd astropodobne (Asteranae Takht.), rząd astrowce (Asterales Lindl), rodzina astrowate (Asteraceae Dumort.), podrodzina Tagetoideae (Cass.) Lindl., plemię Tageteae Cass., podplemię Tagetinae (Cass.) Dumort., rodzaj aksamitka (Tagetes L.)[8].

Gatunki uprawiane (wybór)[9][10] 
Lista gatunków[3]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Rośliny łatwe w uprawie, mogą się dostosować do większości gleb ogrodowych. Preferują stanowiska w pełnym nasłonecznieniu. Konieczne jest podlewanie w okresach suszy. Większość gatunków aksamitki to rośliny tropikalne, które są bardzo wrażliwe na mróz. Jednak często są uprawiane w klimacie umiarkowanym jako rośliny jednoroczne[12].

Rozmnażają się z nasion wysiewanych do rozsadników wczesną wiosną. Chcąc, by zakwitły wcześniej lepiej jest kupić gotowe sadzonki wyhodowane przez specjalistów pod osłonami. Rośliny mogą być atakowane przez ślimaki, a przy długotrwałych deszczach przez szarą pleśń (zapobiega się jej chemicznie, przez opryskiwanie preparatami grzybobójczymi).

Przypisy

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  2. a b Tagetes (ang.). Index Nominum Genericorum (ING). [dostęp 4 grudnia 2015].
  3. a b Tagetes (ang.). The Plant List. [dostęp 4 grudnia 2015].
  4. D.J. Mabberley: The Plant-book: A Portable Dictionary of the Vascular Plants (Second Edition). Cambridge University Press, 1997, s. 697. ISBN 9780521414210. (ang.)
  5. Tagetes (ang.). W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-04-29].
  6. Panero J.L., Funk V.A.. Toward a phylogenetic subfamilial classification for the Compositae (Asteraceae). „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 115 (4), s. 909–922, 2002. Biological Society of Washington. 
  7. B. Baldwin, J. M. Bonifacino, T. Eriksson, V. A. Funk, C.A. Mannheimer, B. Nordenstam, N. Roque, I. Ventosa: Compositeae classification (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2010-05-24].
  8. Tagetes (ang.). W: Crescent Bloom [on-line]. Compleat Botanica. [dostęp 2011-04-29].
  9. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
  10. a b Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  11. Tagetes (ang.). 2005-2015 WebMD, LLC. [dostęp 4 grudnia 2015].
  12. a b Tagetes spp. (ang.). Flori Data. [dostęp 4 grudnia 2015].