Aksamitka rozpierzchła

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Aksamitka rozpierzchła
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

astropodobne

Rząd

astrowce

Rodzina

astrowate

Podrodzina

Asteroideae

Rodzaj

aksamitka

Gatunek

aksamitka rozpierzchła

Nazwa systematyczna
Tagetes patula L.
Sp. pl. 2:887. 1753
Synonimy
  • Tagetes lunulata Ortega[3]
UIUC Arboretum 20070922 img 1764.jpg
Urbana Illinois park 20070928 img 2120-crop.jpg
Tagetes patula
Szafran imeretyński

Aksamitka rozpierzchła (Tagetes patula L.) – gatunek rośliny z rodziny astrowatych. Inne jej nazwy zwyczajowe: aksamitek rozpierzchły, aksamitek drobnokwiatowy, szarańcza aksamitek, afrykanki, tagetes rozpierzchły[4]. Swoje pochodzenie wywodzi z Meksyku i Nikaragui, skąd gatunek ten został rozpowszechniony jako ozdobna roślina ogrodowa[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Roślina jednoroczna o wysokości do 60 cm. Ma silnie rozgałęzione łodygi. Cała roślina wydziela charakterystyczny zapach.
Liście
Pierzastodzielne.
Kwiaty
Zebrane w pojedynczo osadzone na szypułkach koszyczki kwiatowe o średnicy 4–6 cm. Zewnętrzne kwiaty języczkowe są żółte z purpurową plamką. Kwiaty wewnętrzne rurkowate.
Owoce
Niełupki z kilkoma nasionami.

Odmiany ozdobne[edytuj | edytuj kod]

Ogrodnicy wyhodowali wiele kultywarów o bardziej ozdobnych kwiatostanach, niż typowa forma. Należą do nich m.in.:

  • 'Carmen' – pokrój kulisty, kwiaty pełne karminowo-miodowe.
  • 'Queen Sophia' – pokrój rozkrzewiony, kwiaty pełne mahoniowo-pomarańczowe.
  • 'Bolero' – pokrój zwarty, kwiaty pełne miodowo-mahoniowe.
  • 'Honeycomb' – pokrój zwarty, kwiaty pełne mahoniowo-czerwono-żółte.
  • 'Naughty Marietta' – pokrój rozkrzewiony, kwiaty pojedyncze miodowe z czerwono-brązowymi przebarwieniami.
  • 'Dainty Marietta' – pokrój rozkrzewiony, kwiaty pojedyncze żółte.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Jako roślina ozdobna ma wszechstronne zastosowanie. Nadaje się na rabaty kwiatowe, na obwódki rabat. Może być uprawiana w pojemnikach na balkonach, tarasach itp. Może być uprawiana jako roślina zadarniająca. Uprawiana bywa na grobach ziemnych na cmentarzach. Dobrze też komponuje się z innymi roślinami, może być np. sadzona w pojemnikach w kompozycji z innymi roślinami ozdobnymi.

Wysuszone i pocięte lub sproszkowane płatki aksamitki rozpierzchłej pod nazwą szafran imeretyński stosuje się jako przyprawę w kuchniach Kaukazu, przede wszystkim Gruzji[5].

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Roślina łatwa w uprawie. Wymaga stanowisk w pełnym słońcu i żyznej oraz przepuszczalnej gleby. Rozmnaża się z nasion wysiewanych do rozsadników wczesną wiosną. Chcąc, by zakwitła wcześniej lepiej jest kupić gotowe sadzonki wyhodowane przez specjalistów pod osłonami. Rośliny mogą być atakowane przez ślimaki, a przy długotrwałych deszczach przez szarą pleśń (zapobiega się jej chemicznie, przez opryskiwanie preparatami grzybobójczymi). Nawozić należy nawozami z niewielką ilością azotu, gdyż obfite nawożenie azotowe powoduje bujny wzrost rośliny, ale słabe jej kwitnienie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).
  3. a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-06-15].
  4. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  5. Szafran imeretyński

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Geoffrey Burnie i inni, Botanica : ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134.
  • Bolesław Chlebowski, Kazimierz Mynett: Kwiaciarstwo. Warszawa: PWRiL, 1983. ISBN 83-09-00544-X.