Alūksne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Alūksne
ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Łotwa
Gmina Alūksne
Powierzchnia 14,2 km²
Wysokość 206 m n.p.m.
Populacja (2016)
• liczba ludności
• gęstość

7982[1]
560,9 os./km²
Położenie na mapie Łotwy
Mapa lokalizacyjna Łotwy
Alūksne
Alūksne
Ziemia57°25′23″N 27°03′37″E/57,423056 27,060278
Strona internetowa
Portal Portal Litwa, Łotwa i Estonia

Alūksne (do 1917 Marienburg) – miasto na Łotwie, stolica okręgu Alūksne, położone nad brzegiem jeziora Alūksne, w północno-wschodniej części kraju. Prawa miejskie uzyskało w 1920, a od 1950 jest siedzibą okręgu.

Połączone jest linią wąskotorową z Gulbene.

Góra Zamkowa[edytuj | edytuj kod]

Z Góry Zamkowej, najwyższego wzniesienia (217 m n.p.m.) nad jeziorem Alūksne, widoczne jest na drugim jego brzegu współczesne miasto. Na jeziorze znajduje się duża wyspa połączona z Alūksne mostem drogowym. We wczesnym średniowieczu na Górze Zamkowej mieścił się gród Liwów. Wymieniany jest on w XII-wiecznych kronikach Pskowa. Góra Zamkowa nazywana jest także Świętą Górą. Na szczycie wzgórza w pierwszej połowie XX w. ustawiona została kompozycja architektoniczna – kamienny krąg wsparty na kolumnach. Konstrukcja ta wykonana została w XIX w. dla upamiętnienia miejscowych baronów. i pierwotnie znajdowała się na cmentarzu. Na prawo od szczytu Świętej Góry (patrząc z Alūksne) w 1938 roku wybudowany (restaurowany 1995) został Most Słoneczny. Jest to most dla pieszych, łączący brzegi wąwozu utworzonego przez wody płynącego z góry strumienia.

Najprawdopodobniej tutaj wzniesiony został pierwszy drewniany zamek zakonu kawalerów mieczowych. Za górą dalej na północ znajduje się cmentarz miasta Alūksne. Cmentarz otoczony jest niskim kamiennym murem.

Zamek na wyspie[edytuj | edytuj kod]

Na wyspie współcześnie połączonej mostem drogowym z Alūksne wybudowany został zamek z kamieni. Decyzje o jego budowie podjął 25 marca 1342 mistrz zakonu Burhard I von Dreyleben. Zamek z lądem połączony był mostem zwodzonym. Było to ważne miejsce strategiczne na drodze handlowej z Rygi do Pskowa. Zamek wraz powstałą przy moście osadą nazwany został Marienburg od imienia Marii.

Zamek był siedzibą komturów, pierwszym z nich był Arnold I von Vietinghoff, późniejszy mistrz zakonu. Pod koniec roku 1390 zamek został spalony przez wojska księcia Witolda. W czasie I wojny północnej Marienburg zajęty został w 1560 przez wojska Iwana Groźnego. Po sekularyzacji zakonu kawalerów mieczowych w latach 1561-1629 Marienburg znajdował się w granicach Rzeczypospolitej Obojga Narodów, później w granicach Szwecji po rozejmie w Altmarku.

W czasie III wojny północnej w 1702 r. zamek oblegali Rosjanie. Szwedzki kapitan artylerii Wulf aby nie poddać zamku, wysadził go w powietrze.

Współcześnie wyspa zagospodarowana jest turystycznie i rekreacyjnie. W zachowanych w znacznej części murach obwodowych zamku urządzono amfiteatr na 3000 osób. Na wyspie znajduje się znany ośrodek sportów wodnych.

Muzeum Biblii[edytuj | edytuj kod]

Szwedzki generał gubernator Juhan Schitte Hinweise przeprowadził reformę Kościoła Luterańskiego. Dało to podstawę do podjęcia prac przez pastora Ernsta Glücka. Ernst Glück w Marienburgu w roku 1683 założył pierwszą szkołę, w której nauczano w języku łotewskim. Glück w roku 1689 przetłumaczył Biblię na język łotewski, a w roku 1694 Biblia ta została upowszechniona na terytorium współczesnej Łotwy.

Muzeum Biblii powstało w Alūksne w roku 1990, w budynku wybudowanym po 1908. Muzeum przypomina zasługi pastora Glücka dla rozwoju języka łotewskiego. Zgromadzone tu eksponaty ukazują najstarsze formy tego języka.

W imperium rosyjskim[edytuj | edytuj kod]

W roku 1702 Marienburg został zdobyty przez wojska rosyjskie dowodzone przez generał-marszałka Szeremietiewa. Wówczas pastor Glück wraz z rodziną oraz Marta Skowrońska, późniejsza caryca Katarzyna I wywiezieni zostali do Moskwy. Caryca Elżbieta podarowała Marienburg w roku 1750 swojemu kanclerzowi hrabiemu Woroncowowi. Od Woroncowa Marienburg odkupił graf Otto Hermann von Fŭtinghof.

Pałac i park[edytuj | edytuj kod]

Neogotycki pałac w Marienburgu wybudowany został w latach 1859-1863 na miejscu wcześniejszej budowli.

W pałacu mieszczą się: Muzeum Dziedzictwa Narodowego i Sztuki, Muzeum Przyrodnicze, Młodzieżowe Centrum Kultury i ekspozycja Szkoły Ceramicznej w Alūksne.

Przypałacowy park w Alūksne jest starszy niż obecny pałac. Ogród dendrologiczny w Alūksne ma takie znaczenie dla Łotwy jak arboretum w Kórniku dla Polski.

Kościoły[edytuj | edytuj kod]

Do zzabytkowych obiektów zalicza się również budynek szkoły średniej z połowy XIX wieku[2].

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]