Alaktaga mała

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Alaktaga mała
Allactaga elater[1]
(Lichtenstein, 1828)
Alaktaga mała w ogrodzie zoologicznym w Pilźnie
Alaktaga mała w ogrodzie zoologicznym w Pilźnie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Nadgromada żuchwowce
Gromada ssaki
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Rodzina skoczkowate
Podrodzina alaktagi
Rodzaj alaktaga
Podrodzaj Allactaga
Gatunek alaktaga mała
Synonimy
  • A. aralychensis Satunin, 1901[2]
  • A. bactriana Blyth, 1863[2]
  • A. caucasicus Nehring, 1900[2]
  • A. dzungariae Thomas, 1912[2]
  • A. heptneri Pavlenko & Denisov, 1976[2]
  • A. indica Gray, 1842[2]
  • A. kizljaricus Satunin, 1907[2]
  • A. strandi Hepner, 1934[2]
  • A. turkmeni Goodwin, 1940[2]
  • A. zaisanicus Shenbrot, 1993[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Mapa zasięgu występowania A. elater

Alaktaga mała[4] (Allactaga elater) – mały gryzoń z rodzaju alaktaga, zamieszkujący tereny od Gruzji po zachodnie Chiny oraz od Rosji po Iran[2].

Cechy morfologiczne[edytuj]

Alaktaga mała ma najmniejsze wymiary spośród gatunków z rodzaju alaktaga[3]. Dorosłe osobniki osiągają długość 5–15 cm bez ogona i 7–25 cm z ogonem[5], przy masie ciała 44–73 g. Stopy są zakończone pięcioma palcami. Alaktaga mała jest przystosowana do wykonywania długich skoków. Potrafi poruszać się z prędkością 48 km/h[3]. Ma stosunkowo małe uszy. Podczas stania podpiera się ogonem. Samce są większe od samic[6].

Ubarwienie futra tych gryzoni jest zróżnicowane: od koloru piaskowego, przez płowożółty, po ciemnorudy lub czarny. W części brzusznej umaszczenie jest jaśniejsze, a na biodrach widoczny jest biały pasek[3].

Wymiary A. elater
(J. Darvish, T. Hajjar, M. Moghadam Matin, F. Haddad i inni, 2008)[7]
wymiar
masa ciała (g)
41,10 ± 3,34
długość ciała (mm)
99,84 ± 3,25
długość ogona (mm)
156,28 ± 13,52
kończyny tylne (mm)
49,52 ± 0,85
uszy (mm)
33,48 ± 1,54

Tryb życia[edytuj]

Alaktaga mała wiedzie samotny tryb życia. Wykazuje aktywność w porach wieczornych i nocnych. Większość populacji (oprócz alaktag małych z Zakaukazia) wykazuje zapada w sen zimowy na okres od połowy listopada do połowy marca. Po zakończeniu hibernacji zwierzęta przystępują do rozrodu: na Zakaukaziu w lutym, a na pozostałych terenach w kwietniu (z drugim szczytem reprodukcyjnym w okresie sierpnia i września. Samica wydaje na świat 2–6 młodych w każdym miocie[3].

Adaptacja temperaturowa[edytuj]

Alaktagi są przystosowane do życia w wysokich temperaturach pustynnych. W dzień, narażone na palące słońce, zakopują się w ziemi[8]. Natomiast w trakcie zimnych nocy na pustyni są one w stanie obniżyć temperaturę swego ciała o 1–2 stopni Celsjusza względem temperatury optymalnej, dopasowując ją do temperatury otoczenia. Przy wzroście temperatury otoczenia do 40–42°C także i temperatura ciała alaktag małych wzrasta do zbliżonego poziomu[9].

Zasięg geograficzny[edytuj]

Alaktaga mała zamieszkuje tereny Afganistanu, Armenii, Azerbejdżanu, Chin, Gruzji, Iranu, Kazachstanu, Kirgistanu, Mongolii, Pakistanu, Rosji, Tadżykistanu, Turcji, Turkmenistanu i Uzbekistanu[3].

Ekologia[edytuj]

Alaktaga mała żywi się ziołami, nasionami i owadami[3].

Siedlisko tych zwierząt obejmuje tereny pustynne i półpustynne, ale stronią od rzeczywistych pustyń. Alaktagi małe unikają zarówno gęstej roślinności, jak i otwartej przestrzeni, zaś chętniej wybierają tereny o gruncie piaszczystym lub gliniastym, porośnięte mieszaną roślinnością z udziałem krzewów. Alaktagi małe zamieszkują nory o głębokości do 70 cm i długości do 2 m[3].

Przypisy

  1. Allactaga elater, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d e f g h i j k Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Allactaga elater. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 28 stycznia 2017]
  3. a b c d e f g h Allactaga elater. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Warszawie, 2015, s. 229. ISBN 978-83-88147-15-9.
  5. Jerboa rodent, „Encyclopedia Britannica”.
  6. John P.J.P. Kirmiz John P.J.P., Adaptation to Desert Environment: A Study on the Jerboa, Rat and Man, Butterworths, (ang.).
  7. J. Darvish, T. Hajjar, M. Moghadam Matin, F. Haddad i inni. New Species of Five-Toed Jerboa (Rodentia: Dipodidae, Allactaginae) from North-East Iran. „Journal of Sciences, Islamic Republic of Iran”. 2 (19), s. 103–109, 2008. University of Tehran. ISSN 1016-1104 (ang.). 
  8. Michael Hearst, Jelmer Noordeman: Unusual creatures: a mostly accurate account of some of the Earth’s strangest animals. San Francisco: Chronicle Books, 2012-01-01. ISBN 9781452104676. OCLC 768728898. (ang.)
  9. Richard W. Hill, Douglas M. Lay, James H. Veghte. Body surface temperatures of jerboas (Allactaga) in uniform thermal environments. „Journal of comparative physiology”, s. 117–125, 1974-05-13. DOI: 10.1007/BF00696266. ISSN 0340-7594 (ang.).