Alan Watts

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Alan Watts
Data i miejsce urodzenia 6 stycznia 1915
Chislehurst (dziś część Londynu)
Data i miejsce śmierci 16 listopada 1973
Mount Tamalpais
Wyznanie anglikanizm
Kościół Kościół Episkopalny w Stanach Zjednoczonych
Prezbiterat 1945

Alan Wilson Watts (ur. 6 stycznia 1915, zm. 16 listopada 1973) – brytyjski filozof, pisarz, mówca. Znany ze swych badań porównawczych religii, tłumacz i popularyzator filozofii Wschodu na Zachodzie.

Napisał ponad 25 książek i licznych artykułów dotyczących tożsamości osobistej, natury rzeczywistości, wyższej świadomości, sensu życia, pojęć i obrazów Boga, niematerialnego wymiaru szczęścia. Jego książki dotyczą własnych doświadczeń w studiowaniu wschodniej i zachodniej religii i filozofii.

Dzieciństwo[edytuj | edytuj kod]

Watts urodził się w rodzinie należącej do klasy średniej w ówczesnej wsi Chislehurst w Anglii w 1915 roku, na Holbrook Lane 3 (obecnie 5). Jego ojciec był reprezentantem londyńskiego biura firmy Michelin, matka gospodynią domową. Z powodu skromnych środków finansowych rodzice Wattsa zdecydowali się żyć w środowisku wiejskim, gdzie ich jedyny syn, Alan, dorastał, poznając otaczającą przyrodę. M.in. w dzieciństwie nauczył się nazw dzikich roślin i motyli.

Prawdopodobnie na jego zainteresowania "rzeczami ponadnaturalnymi" wpłynęła tradycje religijne ze strony rodziny matki (jej ojciec był anglikańskim misjonarzem) oraz lektura książek o tajemniczym Dalekim Wschodzie.

Watts pisał później o swego rodzaju mistycznej wizji, której jako dziecko doznał podczas gorączki. W tym czasie był pod wpływem malarstwa Dalekiego Wschodu, którego źródłem stały się pejzaże i gobeliny podarowane jego matce przez anglikańskich misjonarzy powracających z Chin. Kilka chińskich obrazów Watts zobaczył w Anglii, napisał "Byłem zafascynowany estetyką klarowności, przejrzystości i przestrzeni niektórych obrazów w sztuce chińskiej i japońskiej. Sprawiały wrażenie, że płyną ..." [opisywał w swojej autobiografii]. Te dzieła sztuki podkreślały stosunek człowieka uczestniczącego w przyrodzie, temat, który towarzyszył mu przez całe życie.

Buddyzm[edytuj | edytuj kod]

We własnych oczach, Watts miał wyobraźnię, był uparty i rozmowny. Został wysłany do szkoły z internatem (który obejmował zarówno naukę świecką, jak i religijną) od wczesnych lat. Podczas wakacji będąc nastolatkiem, Francis Croshaw, bogaty epikurejczyk z silnymi tendencjami zarówno do buddyzmu, jak i egzotyki mało znanych aspektów kultury europejskiej, namówił Wattsa na wycieczkę po Francji. Niedługo potem Watts czuł, że jest zmuszony wybierać pomiędzy anglikańskim chrześcijaństwem w którym się wychował i buddyzmem o którym czytał w różnych bibliotekach. Wybrał buddyzm i stał się członkiem loży buddyjskiej w Londynie, która została ustanowiona przez teozofów, a obecnie prowadzona przez adwokata Christmas Humphreys. Watts został sekretarzem organizacji w 1931. Młody Watts w ciągu tych lat zbadał kilka stylów medytacji.

Wykształcenie[edytuj | edytuj kod]

Watts uczęszczał do King's School w Canterbury. Gdy ukończył szkołę średnią, Watts podjął pracę w drukarni, a później w banku. Spędzał swój wolny czas w Loży buddyjskiej, a także pod opieką "guru Rascal" o imieniu Dimitrij Mitrinović. (Mitrinović sam był pod wpływem Piotra Uspienskiego, Georgija Gurdżijewa i zróżnicowanej szkoły psychoanalizy Freuda, Junga i Adlera). Watts również czytywał różne książki dotyczące filozofii, historii, psychologii, psychiatrii i mądrości Wschodu.

Wpływy pierwszej publikacji[edytuj | edytuj kod]

Pobyt w Londynie zapewnił mu znaczną liczbę możliwości rozwoju osobistego. Poprzez Humphreys poznał autorów książek o duchowości (np. Mikołaj Roerich, dr Sarvaepalli Radhakrishnan) i znanych teozofów, jak Alice Bailey. W 1936 roku, w wieku 21 lat, służył w Światowym Kongresie Wiary na Uniwersytecie Londyńskim, tam usłyszał też o Daisetz Teitaro Suzuki, by potem spotkać tego cenionego znawcę buddyzmu zen. Oprócz tych rozmów i spotkań osobistych, pochłonięty był analizowaniem dostępnej literatury naukowej, podstawowych pojęć i terminologii głównych filozofii Indii i Azji Wschodniej. W 1936 roku Watts opublikował pierwszą książkę , Duch zen. Później przyznał się, że sugerował się w niej w dużej mierze pismami Suzuki.

W 1938 roku on i jego narzeczona przenieśli się do Ameryki. Ożenił się z Eleanor Everett, której matka Ruth Fuller Everett była związana z tradycyjnym kręgiem zen w Nowym Jorku. Kilka lat później, Ruth Fuller ożeniła się z mistrzem zen (rōshi), Sokei-Sasaki, służącym jako swego rodzaju mentor Alana Wattsa, który w sumie nie zdecydował się odbyć formalnego szkolenia pod jego okiem. Z jego późniejszych dzieł wynika, że w tych latach Watts doznał kolejnego doświadczenia mistycznego podczas spaceru z żoną.

Kapłaństwo[edytuj | edytuj kod]

Watts opuścił formalne wykształcenie Zen w Nowym Jorku, ponieważ metody nauczyciela nie pasowały do niego. Nie został wyświęcony na mnicha Zen, ale czuł potrzebę znalezienia zbytu dla swoich zawodowych filozoficznych skłonności. Poszedł do anglikańskiej (biskupiej) szkoły w Seminarium Duchownym w Evanston, Illinois), gdzie studiował chrześcijańskie pisma, teologię i historię Kościoła. Starał się wypracować połączenie współczesnego kultu chrześcijańskiego, mistycznego chrześcijaństwa i filozofii Azji. Watts otrzymał tytuł magistra teologii w odpowiedzi na tezę, którą opublikował w popularnej pozycji pod tytułem "Behold the spirit". Posiadał honorowy tytuł doktora teologii na uniwersytecie w Vermont za swoje prace z teologii komparatywnej. Watts nie ukrywał swojej niechęci do różnych aspektów religii, surowości, pogrążenia w poczuciu winy, czy wojowniczego prozelityzmu – niezależnie od tego czy zostały one znalezione w judaizmie, chrześcijaństwie, hinduizmie, czy buddyzmie.

Wszyscy widzieli go dość dobrze w roli biskupa (początek w 1945 roku, w wieku 30 lat), jednak wyjście na jaw pozamałżeńskiego romansu spowodowało wystąpienie jego młodej żony o nieważność małżeństwa. To również skutkowało opuszczeniem diecezji w 1950. W Nowy Rok poznał Joseph Campbell, jego żonę Jean Erdman i Johna Cage.

Wiosną 1951 r. Watts przeniósł się do Kalifornii, gdzie wstąpił do wydziału Amerykańskiej Akademii Studiów Azjatyckich w San Francisco. Tutaj uczył się obok Saburō Hasegawy, Fryderyka Spiegelberga, Haridasa Chaudhuriego, lama Tokwan Tada i różnych ekspertów oraz profesorów. Hasegawa, w szczególności, był nauczycielem Wattsa w dziedzinie japońskich zwyczajów, sztuki, prymitywizmu i postrzegania natury.

Watts studiował także pismo chińskie i praktykował chińską kaligrafię szczoteczką Hasegawa. Podczas studiów odznaczało go zainteresowanie buddyzmem zen, jego początkami w Chinach, szperaniem w Wedancie, "nową fizyką", cybernetyką, semantyką, procesem filozofii, historią naturalną i antropologią seksualności.

Lata późniejsze[edytuj | edytuj kod]

W połowie 1950 roku, po kilku latach spędzonych na Akademii, opuścił wydział, żeby rozpocząć karierę. W 1953 roku zaczął prowadzić cotygodniowy program radiowy w Radio Pacifica w Berkeley. Prowadził go aż do śmierci w 1973 roku. Podobnie jak inni dziennikarze był wolontariuszem w sponsorowanej przez słuchacza stacji. Stacja zdobyła dużą popularność w San Francisco Bay Area. Audycje te były później realizowane przez dodatkowe stacje Pacifica, a także retransmitowane wiele razy w ciągu dekady po jego śmierci. Oryginalne taśmy, są w posiadaniu Pacifica Radio Archives.

W roku 1957, kiedy miał 42 lata, opublikowana została jedna z najbardziej znanych książek pisarza, Droga Zen, która koncentrowała się na filozoficznych eksplikacjach i historii. Ponadto w oparciu o styl życia i filozoficzne tło Zen, w Indiach i Chinach, Watts przedstawił pomysły zaczerpnięte z semantyki ogólnej (bezpośrednio z pism Alfreda Korzybskiego, a także od Norberta Wienera pioniera prac nad cybernetyką, które niedawno zostały opublikowane). Watts przedstawił analogie pomiędzy cybernetycznymi zasadami a praktyką Zen. Książka sprzedawała się dobrze, w końcu stała się klasyką gatunku i pomogła poszerzyć zainteresowanie Zen.

W tym czasie był w trasie w Europie razem z ojcem, spotkał tam znanego psychiatrę Carla Junga. Kiedy odnosił się do współczesnej psychologii, zbliżał się bardziej do Junga czy Abrahama Maslowa, niż do Freuda.

Eksperymenty[edytuj | edytuj kod]

Po powrocie do Stanów Zjednoczonych podejmował próby przeżycia psychodelicznych doświadczeń, początkowo z meskaliną podaną mu przez dr Oscara Janigera. Kilka razy próbował LSD z różnymi zespołami badawczymi, prowadzonymi przez dr Keith Ditman, Sterling Bunnell, Michaela Agrona. Próbował również marihuany i stwierdził, że jest ona interesującym i użytecznym środkiem psychoaktywnym, który wywołuje wrażenie spowolnienia czasu. Książki Wattsa z lat 60. wykazały wpływ tych przygód chemicznych. Jego komentarz na temat zażywania środków psychodelicznych brzmiał: "Kiedy już otrzymasz wiadomość, odłóż słuchawkę."

Przez pewien czas Watts preferował pisanie językiem współczesnej nauki i psychologii (Psychoterapia Wschodu i Zachodu jest dobrym przykładem), znajdując związek pomiędzy przeżyciami mistycznymi i teorią wszechświata materialnego proponowaną przez współczesnych mu fizyków. Później utożsamiał mistykę z doświadczeniami świadomości ekologicznej i zwykle wybierał podejście, które najlepiej nadawało się do adresowanej publiczności.

Zwolennicy i krytycy[edytuj | edytuj kod]

Poszukiwania i nauczanie Wattsa przyniosło mu kontakt z wieloma intelektualistami, artystami i amerykańskimi nauczycielami w Ruchu Potencjału Człowieka. Jego przyjaźń z poetą Garym Snyderem kultywowała sympatie dla Ruchu Ekologicznego, dla którego Watts dał filozoficzne wsparcie. Spotkał również Roberta Antona Wilsona, który powiedział, że Watts jest jednym z jego "świateł na Drodze do Kosmicznego Wyzwalacza".

Choć nie był na długo związany z żadną instytucją akademicką, miał przez kilka lat stypendium na Uniwersytecie Harvarda. Wygłaszał wykłady na wielu uczelniach. Jego wykłady i książki dały dalekosiężny wpływ na amerykańską inteligencję 1950-1970, ale Watts był często postrzegany jako outsider w środowisku akademickim. Zapytany ostro przez uczniów w czasie rozmów na Uniwersytecie Kalifornijskim w Santa Cruz w 1970 roku Watts odpowiedział, że nie był filozofem akademickim, ale "Filozoficznym showmanem".

Watts został skrytykowany przez buddystów, takich jak roshi Philip Kapleau, John Daido Loori i Daisetz Teitaro Suzuki za rzekomo błędną wykładnię kilku kluczowych pojęć buddyzmu Zen. Kapleau napisał, że Watts oddalił zazen na rzecz tylko połowy kōanu. W odniesieniu do wyżej wymienionego kōanu, Robert Aitken oznajmił, iż Suzuki powiedział mu: "Muszę z przykrością powiedzieć, że Pan Watts nie rozumie tej historii." W tłumaczeniu Loori'ego z Shōbōgenzō, autor wspomina o tym i sugeruje, że zen w swej istocie polega na zazen, i nie można pojąć go bez praktyki.

Estetyka stosowana[edytuj | edytuj kod]

Watts pisał często, że nawiązywał do grupy sąsiadów z Druid Heights (koło Mill Valley, Kalifornia), którzy starali się połączyć architekturę, ogrodnictwo, stolarstwo i umiejętności, aby stworzyć dla siebie piękne i wygodne życie. Druid Heights zostało założone przez pisarkę Elsę Gidlow.

Jeśli chodzi o jego intencje, można stwierdzić, że Watts próbował zmniejszać alienację, doświadczenie towarzyszące człowiekowi, że czuje się zarażony współczesnym Zachodem, oraz (podobnie jak jego koledzy Brytyjczycy i przyjaciel, Aldous Huxley), aby zmniejszyć złą wolę, która jest ubocznym produktem wyobcowania ze świata natury. Czuł że takie nauczanie może ulepszyć świat, przynajmniej do pewnego stopnia. Formułował również możliwości większego zastosowania estetyki (np.: lepsza architektura, więcej sztuki, więcej wyśmienitej kuchni) w amerykańskim życiu. W swojej autobiografii pisał: "... odnawianiem kultury jest połączenie elementów kultur" (Watts, In My Own Way).

Późna działalność[edytuj | edytuj kod]

W pismach z 1950 roku przekazał swój podziw dla praktyczności Chan (Zen) na Dalekim Wschodzie, gdyż sprzyja rolnikom, architektom, konstruktorom, lekarzom ludowym, artystom i administratorom wśród mnichów, którzy mieszkali w klasztorach swoich szkół.

W wieku dojrzałym przedstawia on się jako "Buddysta Zen" w duchu, jak pisał w swojej ostatniej książce: Tao the watercourse way. Interesował się kształceniem dzieci, sztuką, kuchnią, edukacją, prawem, architekturą, seksualnością i możliwościami wykorzystania technologii. Na poziomie indywidualnym, Watts poszukiwał rozwiązań dla zaniku instytucji małżeństwa i wartości społeczeństwa amerykańskiego, w swoim klasycznym postrzeganiu miłości Święte Szaleństwo oraz postrzeganie organizmu w środowisku Filozofia przyrody.

Przyglądając się kwestiom społecznym był zupełnie pewien co do konieczności międzynarodowego pokoju, tolerancji i zrozumienia wśród różnych kultur. Odczuwał także rosnące kłopoty ekologiczne, na przykład na początku 1960 roku pisał: "Czy topienie lub spalanie może zlikwidować te stale rosnące góry śmieci - zwłaszcza, gdy rzeczy, które robimy i budujemy zaczynają wyglądać coraz bardziej jak śmieć, zanim jeszcze zostaną wyrzucone w błoto? " Obawy te zostały później wyrażone w programie telewizyjnym w National Education Television nakręconym podczas spotkania w górach w 1971 roku, w którym zauważył, że jeden przedmiot świadomości jest całkowicie nieadekwatny do złożonego, interaktywnego świata.

Stanowisko polityczne[edytuj | edytuj kod]

W swoich pismach nawiązywał do swojego politycznego przejścia od republikańskiego konserwatyzmu do bardziej liberalnej perspektywy prawnej i politycznej. Jednak nie ufał zarówno politycznej lewicy, jak i prawicy, więc znalazł inspirację w Chińskiej księdze Zhuangzi. Zwalczał powszechną ideę "postępu". Miał nadzieję na zmiany, osobiście wolał swojskie, częściowo izolowane enklawy społeczne obszarów wiejskich. Wierzył w tolerancję dla mniejszości seksualnych, wyrzutków społecznych i ekscentrycznych artystów. Watts potępił urbanizację terenów wiejskich i stylu życia, który wdał się wraz z nią.

W jednym z wykładów, który Watts zatytułował The End to the Put-Down of Man, filozof przedstawił pozytywny wizerunek zarówno przyrody, jak i człowieka, który przemawiał na korzyść różnych etapów rozwoju jednostki (w tym młodzieńczych lat), potępiał nadmierny cynizm i przekorę, wychwalał inteligencję, kreatywność, dobrą architekturę i żywność.

Społeczna i duchowa tożsamość[edytuj | edytuj kod]

Watts uważał, że moralność absolutna nie ma nic wspólnego z podstawową realizacją głębokiego duchowego spełnienia. Opowiedział się za ogólnospołeczną zamiast osobistą etyką. W swoich pismach był coraz bardziej zaniepokojony stosunkiem człowieka do natury i rządu do obywateli. Pisał z uznaniem o rasowym i kulturowym zróżnicowaniu krajobrazu społecznego. Często mówił, że chce przerzucić most między starym i współczesnym, między Wschodem a Zachodem, między kulturą a naturą. Został profesorem i dziekanem Amerykańskiej Akademii Studiów Azjatyckich w San Francisco, prowadził telewizyjny serial "Mądrość Wschodu i Nowoczesne Życie" dla Narodowej Telewizji Edukacyjnej oraz służył jako wizytujący konsultant w instytucjach psychiatrycznych i szpitalach. W połowie lat sześćdziesiątych podróżował dużo ze swymi studentami po Japonii, odwiedził także Birmę, Cejlon i Indie. Studiował również niektóre układy z tradycyjnej chińskiej sztuki walki Taijiquan z kolegą z Azji Chung-Liang Al Huangiem. Watts żył później na łodzi w Sausalito i czasem w zacisznej kabinie na Mount Tamalpais. Obciążony obowiązkami społecznymi i finansowymi, walczył z uzależnieniem od alkoholu, który prawdopodobnie skrócił czas trwania jego życia. W październiku 1973 wrócił z wyczerpującej trasy po Europie. Watts zmarł we śnie w swoim domu w otoczeniu drugiej żony i siedmiorga dzieci na Mount Tamalpais z niewydolności serca w wieku 58 lat.

Wizja świata[edytuj | edytuj kod]

W wielu późniejszych publikacjach, zwłaszcza Beyond Teology i książki Taboo Against Knowing Who You Are, Watts przedstawił wizję świata, opierając się na hinduizmie, filozofii Chin, panteizmie i nauce współczesnej, w których twierdzi, że wszechświat składa się z kosmicznej zabawy w chowanego (Maja), ukrywając się nieustannie, stając się wszystkimi żywymi i nieożywionymi rzeczami we wszechświecie, nie będąc świadomym czym naprawdę jest; Ostateczny rezultat jest taki, że wszyscy jesteśmy TYM w przebraniu. W tej wizji świata, Watts twierdzi, że nasza koncepcja Nas jako "ja w torbie skóry" jest mitem, podmioty które nazywamy odrębnymi "rzeczami" są jedynie częścią całości.

Życie rodzinne[edytuj | edytuj kod]

Alan Watts był trzykrotnie żonaty i miał siedmioro dzieci, pięć córek i dwóch synów. Jego najstarszy syn, Mark Watts, ostatnio pracował jako kurator spadku ojca.

Spotkał Eleanor Everett w 1936 roku, kiedy jej matka, Ruth Fuller Everett, sprowadziła ją do Londynu, na naukę gry na fortepianie. Poznali się w loży buddyjskiej, zaręczyli się w następnym roku i pobrali w kwietniu 1938 roku. Córka Joanna urodziła się w listopadzie 1938, a druga, Anne – w 1943 roku. Ich związek zakończył się w jedenaście lat później, ale Watts kontynuował potem korespondencję z jego byłą teściową.

W połowie lat 60 mieszkał wraz z żoną Mary Jane w Sausalito w Kalifornii.

Książki[edytuj | edytuj kod]

  1. 1936 The Spirit of Zen, 1969, ISBN 0-8021-3056-9 (miękka okładka)
  2. 1937 The Legacy of Asia and Western Man
  3. 1940 The Meaning of Happiness, 1970, ISBN 0-06-080178-6 (miękka okładka)
  4. 1944 Theologica Mystica of St. Dionysius
  5. 1948 Behold the Spirit: A Study in the Necessity of Mystical Religion, Vintage, 1972, ISBN 0-394-71761-9
  6. 1950 Easter - Its Story and Meaning
  7. 1950 The Supreme Identity, Vintage, 1972, ISBN 0-394-71835-6
  8. 1951 The Wisdom of Insecurity, Vintage, 1968, ISBN 0-394-70468-1
  9. 1953 Myth and Ritual in Christianity, Beacon Press, 1971, ISBN 0-8070-1375-7
  10. 1957 The Way of Zen, Vintage Spiritual Classics, 1999, ISBN 0-375-70510-4
  11. 1958 Nature, Man, and Woman, Vintage reissue, 1991, ISBN 0-679-73233-0
  12. 1959 Beat Zen Square Zen and Zen, ASIN B000F2RQL4 (miękka okładka)
  13. 1960 "This Is It" and Other Essays on Zen and Spiritual Experience, Vintage reprint, 1973, ISBN 0-394-71904-2
  14. 1961 Psychotherapy East and West, Vintage, 1975, ISBN 0-394-71609-4
  15. 1962 The Joyous Cosmology - Adventures in the Chemistry of Consciousness
  16. 1963 The Two Hands of God - The Myths of Polarity
  17. 1964 Beyond Theology - The Art of Godmanship, Vintage 1973, ISBN 0-394-71923-9
  18. 1966 The Book - On the Taboo Against Knowing Who You Are, Vintage reissue 1989, ISBN 0-679-72300-5
  19. 1967 Nonsense, ISBN 0-525-47463-3
  20. 1970 Does It Matter? Essays on Man's Relation to Materiality, Vintage, 1971, ISBN 0-394-71665-5
  21. 1971 Erotic Spirituality - The Vision of Konarak
  22. 1972 The Art of Contemplation
  23. 1972 In My Own Way - An Autobiography 1915-1965, Vintage, 1973, ISBN 0-394-71951-4
  24. 1973 Cloud-hidden, Whereabouts Unknown: A Mountain Journal, Vintage, 1974, ISBN 0-394-71999-9

Pośmiertne publikacje[edytuj | edytuj kod]

  1. 1974 The Essence of Alan Watts, Celestial Arts 1977, ISBN 0-89087-210-4
  2. 1975 Tao: The Watercourse Way, with Al Chung-Liang Huang, Pantheon 1977, ISBN 0-394-73311-8
  3. 1976 Essential Alan Watts
  4. 1978 Uncarved Block, Unbleached Silk: The Mystery of Life
  5. 1979 Om: Creative Meditations
  6. 1982 Play to Live
  7. 1983 Way of Liberation: Essays and Lectures on the Transformation of the Self
  8. 1985 Out of the Trap
  9. 1986 Diamond Web
  10. 1987 The Early Writings of Alan Watts, 1995, ISBN 0-89087-794-7 (miękka okładka)
  11. 1990 The Modern Mystic: A New Collection of Early Writings
  12. 1994 Talking Zen
  13. 1995 Become What You Are, Shambhala Expanded ed. 2003, ISBN 1-57062-940-4
  14. 1995 Buddhism: The Religion of No-Religion
  15. 1995 The Philosophies of Asia
  16. 1995 The Tao of Philosophy, edytowane stenogramy, Tuttle Publishing 1999, ISBN 0-8048-3204-8
  17. 1996 Myth and Religion
  18. 1997 Taoism: Way Beyond Seeking
  19. 1997 Zen and the Beat Way
  20. 1998 Culture of Counterculture
  21. 1999 Buddhism: The Religion of No-Religion, edytowane stenogramy, Tuttle Publishing, ISBN 0-8048-3203-X
  22. 2000 What Is Zen?, editor: Mark Watts, New World Library, ISBN 0-394-71951-4
  23. 2000 What Is Tao?, ed. Mark Watts, New World Library, ISBN 1-57731-168-X
  24. 2000 Still the Mind: An Introduction to Meditation, ed. Mark Watts, New World Library, ISBN 1-57731-214-7
  25. 2000 Eastern Wisdom, ed. Mark Watts, MJF Books, ISBN 1-56731-491-0

Audio, video, teksty[edytuj | edytuj kod]

Zawiera nagrania wykładów z dużych uniwersytetów i wielu seminariów

  1. 1960 Eastern Wisdom in Modern Life (seria telewizyjna)
  2. 1960 Essential Lectures (nagrania audio)
  3. 1960 Nature of Consciousness (esej)
  4. 1960 The Value of Psychotic Experience
  5. 1960 The World As Emptiness
  6. 1960 From Time to Eternity
  7. 1960 Lecture on Zen
  8. 1960 The Cross of Cards
  9. 1960 Taoism
  10. 1962 This Is IT
  11. 1968 Psychedelics & Religious Experience
  12. 1969 Why Not Now: The Art of Meditation
  13. 1994 Zen: The Best of Alan Watts (VHS)
  14. 2005 Do You Do It, or Does It Do You?: How to Let the Universe Meditate You (CD)
  15. 2007 Zen Meditations with Alan Watts (DVD)

Inne książki[edytuj | edytuj kod]

Monica Furlong Genuine Fake: a Biography of Alan Watts (Heinemann, 1986)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Aitken, Robert, Original Dwelling Place, Counterpoint, Washington D.C. 1997, ISBN 1-887178-41-4 (miękka okładka)
  2. Charters, Ann (ed.), The Portable Beat Reader, Penguin Books, New York 1992. ISBN 0-670-83885-3 (twarda okładka); ISBN 0-14-015102-8 (miękka okładka)
  3. Furlong, Monica, Zen Effects: The Life of Alan Watts, Houghton Mifflin, New York 1986, ISBN 0-395-45392-5; Skylight Paths 2001 (edycja biografii, z nową przedmową autora; ISBN 1-893361-32-2)
  4. Kapleau, Philip, Three Pillars of Zen, Beacon Press, 1967, ISBN 0-8070-5975-7
  5. Stirling, Isabel, Zen Pioneer: The Life & Works of Ruth Fuller Sasaki, Shoemaker & Hoard, 2006, ISBN 978-1-59376-110-3
  6. Watts, Alan, In My Own Way New York, Random House Pantheon, 1973, ISBN 0-394-46911-9 (autobiografia)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]