Alban z Anglii
| męczennik | |
 | |
| Miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Czczony przez | |
| Wspomnienie |
22 czerwca[a], |
| Atrybuty |
krzyż, palma męczeństwa |
| Patron |
St Albans, nawróconych, uciekinierów, torturowanych |
| Szczególne miejsca kultu | |
Alban z Anglii (ang. Saint Alban; zm. 22 czerwca 209[1] lub 304[2]) – święty przedkongregacyjny, czczony jako pierwszy męczennik z Brytanii, święty Kościoła katolickiego, prawosławnego i anglikańskiego.
Żywot
[edytuj | edytuj kod]
Alban był żołnierzem i lojalnym obywatelem rzymskim urodzonym w Verulamium (współcześnie St Albans w Hertfordshire) w Brytanii. Życie jego zostało odmienione po spotkaniu z prześladowanym duchownym chrześcijańskim, któremu udzielił schronienia i przez którego został nawrócony. By ułatwić ucieczkę ściganemu, odstąpił mu swoje ubrania, sam przebierając się w habit. Tak został pojmany i uwięziony. Zażądano od niego wyrzeczenia się wiary, czego nie uczynił. Zanim został stracony, dokonał cudu nawrócenia swego niedoszłego kata. Ostatecznie, po torturach, został stracony przez ścięcie wraz z duchownym, który na wieść o jego pojmaniu ujawnił się w nadziei na uratowanie mu życia.
Męczeństwo Albana było tradycyjnie datowane za Bedą na 304 rok[2], lecz współcześnie przypuszcza się, że prawdziwą datą jest raczej 22 czerwca 209, a więc za panowania Septymiusza Sewera. John Morris argumentował, że Beda błędnie zinterpretował łac. Severus caesar jako przymiotnik („surowy”) i stąd łączył męczeństwo Albana z rządami Dioklecjana[1][3]. Ponadto dr Morris wskazywał, że Dioklecjan rezydował głównie na Wschodzie, natomiast Septymiusz Sewer przebywał w latach 208–211 w Brytanii[3].
Kult świętego
[edytuj | edytuj kod]Po śmierci Albana jego popularność rozprzestrzeniła się na sąsiednie kraje – Francję i Niemcy. W VIII wieku powstał pierwszy spisany żywot świętego. Jego relikwie zaginęły w okresie reformacji. Obecnie kult świętego ogranicza się do Wysp Brytyjskich.
Nie należy mylić go z innym męczennikiem, kapłanem św. Albanem z Moguncji (Mainz, †406)[4].
- Patronat
Święty Alban jest patronem nawróconych, uciekinierów i torturowanych oraz miasta St Albans. Wysuwano także propozycje, aby był patronem Anglii zamiast św. Jerzego albo całej wyspy[5].
Obok św. Sergiusza z Radoneża, św. Alban jest patronem Bractwa świętych Albana i Sergiusza, powstałego na Wyspach Brytyjskich po rewolucji 1917 roku i promującego dialog prawosławno-anglikański.
- Dzień obchodów
Jego wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim i anglikańskim obchodzone jest 22 czerwca.
Cerkiew prawosławna wspomina męczennika Albana 22 czerwca/5 lipca[6], tj. 5 lipca według kalendarza gregoriańskiego.
- Ikonografia
W ikonografii przedstawiany jest w stroju żołnierza lub w tunice. Jego atrybuty to krzyż i palma męczeństwa[7].
- Relikwie
W 2002 w XIII-wiecznej kaplicy w katedrze w St Albans zaprezentowano łopatkę (kość), która obecnie znajduje się w katedralnym grobowcu[5].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ liturgia katolicka
- ↑ liturgia prawosławna
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 John Morris, The date of St Alban, „Hertfordshire Archaeology”, 1968 (ang.).
- 1 2 Herbert Thurston, St. Alban, [w:] The Catholic Encyclopedia, t. 1, 1907 [dostęp 2022-08-13] (ang.).
- 1 2 St. Alban the Martyr [online], The Archives of Orthodox America (ang.).
- ↑ Św. Alban z Moguncji Święci Pańscy
- 1 2 Matthew Juggins: Protomartyrdom. [w:] Herts Memories [on-line]. 2009-07-10. [dostęp 2010-01-08]. (ang.).
- ↑ podwójne datowanie
- ↑ Marecki i Rotter 2009 ↓, s. 40–49.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Jarosław Charkiewicz, Męcz. Alban [online], Cerkiew.pl.
- Józef Marecki, Lucyna Rotter: Jak czytać wizerunki świętych leksykon atrybutów i symboli hagiograficznych. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 2009. ISBN 978-83242-0910-1. (pol.).