Albert Schweitzer

Albert Schweitzer
Data i miejsce urodzenia	14 stycznia 1875 ; Kaysersberg
Data i miejsce śmierci	4 września 1965 ; Lambaréné
Miejsce pochówku	Lambaréné
Wyznanie	luteranizm
Diakonat	1899
Ordynacja	1900
	Odznaczenia
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Cytaty w Wikicytatach

Albert Schweitzer (ur. 14 stycznia 1875 w Kaysersbergu, zm. 4 września 1965 w Lambaréné) – francusko-niemiecki (alzacki) teolog i duchowny luterański, filozof, organista, muzykolog, lekarz.

W 1952 otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla za założenie szpitala w Lambaréné w Gabonie.

Życiorys

Był synem alzackiego pastora. Odebrał staranne wykształcenie – studiował teologię i filozofię na Uniwersytecie w Strasburgu i na Sorbonie, a także grę na organach u Charles’a-Marie Widora. Po uzyskaniu doktoratu z filozofii i habilitacji z teologii zdecydował się na rozpoczęcie studiów medycznych, po ukończeniu których wyrzekł się kariery naukowej i muzycznej, by jako lekarz nieść pomoc Afrykańczykom w założonym w 1913 przez siebie i żonę, Helenę Breslau(inne języki), szpitalu w Lambaréné (obecnie Gabon).

W latach 1917–1918 jako obywatel niemiecki został internowany we Francji. W 1924 powrócił do Lambaréné i przystąpił do rozbudowy szpitala (m.in. o leprozorium). Odbywał sporadyczne podróże do Europy i USA, dając koncerty, nagrywając płyty i wygłaszając odczyty w celu zdobywania funduszy na utrzymanie szpitala.

Jest jednym z najważniejszych badaczy życia i twórczości Jana Sebastiana Bacha. Fundamentalne dzieło Schweitzera, monografia Jan Sebastian Bach z 1908, przez cały wiek XX była (głównie w bloku wschodnim^[2]) punktem wyjścia dla kolejnych opracowań i interpretacji dorobku niemieckiego kompozytora.

W 1951 otrzymał Nagrodę Pokojową Księgarzy Niemieckich, a w 1952 – Pokojową Nagrodę Nobla.

Poglądy

Jego ideą etyczną (którą starał się praktycznie realizować) było poszanowanie życia, zawarte w twierdzeniu: „Jestem życiem, które pragnie żyć, pośród życia, które pragnie żyć”, konsekwencją tego programu etycznego jest obowiązek ratowania życia i łagodzenia cierpienia. Głosił, że cześć dla życia wymaga od człowieka szacunku, nie tylko wobec ludzi, ale także wobec zwierząt, a nawet roślin, zakazując ich bezmyślnego niszczenia.

Schweitzer reprezentował pogląd, że najwcześniejsze pisma chrześcijańskie, jak autentyczne listy Pawłowe (1. List do Koryntian i 1. List do Tesaloniczan) oraz pierwsze Ewangelie (Marka i Mateusza) wyraźnie wskazują, iż Jezus wierzył, że Syn Człowieczy nadejdzie wkrótce, ówczesne potęgi upadną i zostanie ustanowione Królestwo Boże na Ziemi. Z biegiem czasu, w późniejszych pismach, przesłanie apokaliptyczne zanikało. Opinię tę wyraził w innej swojej pracy Geschichte der Leben-Jesu-Forschung (1906)^[3]^[a], która stała się słynna pod angielskim tytułem The Quest of the Historical Jesus (1910)^[4] i jest uważana za „tekst fundacyjny” hipotezy Jezusa jako proroka apokaliptycznego^[5]^[6]. Natomiast w swojej pracy doktorskiej Die psychiatrische Beurteilung Jesu: Darstellung und Kritik (Psychiatryczna ocena Jezusa: przedstawienie [zagadnienia] i krytyka, 1913^[7]) polemizował z popularnymi w tamtym czasie wśród niektórych psychiatrów i psychologów opiniami kwestionującymi zdrowie psychiczne Jezusa^[8]^[9]^[10].

Jako zdeklarowany pacyfista po II wojnie światowej angażował się w ruch przeciwko wyścigowi zbrojeń. Do idei Schweitzera nawiązują współcześnie ruchy ekologiczne^{[potrzebny przypis]}.

Na jego cześć została nazwana odkryta w 1989 roku planetoida (7698) Schweitzer^[11].

Niektóre prace

Poszukiwania historycznego Jezusa (Geschichte der Leben-Jesu-Forschung, 1906)
Psychiatryczna ocena Jezusa: przedstawienie [zagadnienia] i krytyka (Die psychiatrische Beurteilung Jesu: Darstellung und Kritik, 1913) – praca doktorska z medycyny
Chrześcijaństwo i religie świata
Kultura i etyka
Upadek i odbudowa kultury
Filozofia religii u Kanta
Światopogląd myślicieli hinduskich
Między wodą a dżunglą
Listy z Lambaréné
Moje życie – autobiografia
Jan Sebastian Bach (1908) – monografia

Uwagi

↑ Polskie wydanie: Albert Schweitzer: Poszukiwania historycznego Jezusa. Marcin Walter (tłum.). Szczecin: My Book, 2025. ISBN 978-83-7564-733-4.

Przypisy

↑ Gautier Demouveaux: Sur les traces du docteur Schweitzer au Gabon. Ouest-France, 21 marca 2017. [dostęp 2025-11-16]. (fr.).
↑ Temperacja, Albert Schweitzer i muzyka dawna [online], Ars Polonica [dostęp 2016-04-25] .
↑ Albert Schweitzer: Geschichte der Leben-Jesu-Forschung. Tübingen: J.C.B. Mohr (Paul Siebeck), 1906. LCCN 13021839. OCLC 6104323. (niem.).
↑ Albert Schweitzer: The Quest of the Historical Jesus. William Montgomery (tłum. na ang.). Londyn: Adam and Charles Black, 1910. OCLC 8003391.
↑ Dariusz Kot. Jezus zapomniany: prorok apokaliptycznego Królestwa. „Miesięcznik Znak”, grudzień 2012. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak”. ISSN 0044-488X.
↑ Agnieszka Krzemińska. Jezus ze słów. „Polityka”. 6 (2995), s. 62–65, 2015-02-04. Warszawa: POLITYKA Sp. z o.o. S.K.A.. ISSN 0032-3500.
↑ Albert Schweitzer: Die psychiatrische Beurteilung Jesu: Darstellung und Kritik. Tübingen: J.C.B. Mohr (Paul Siebeck), 1913. LCCN 13021072. OCLC 5903262. (niem.).
↑ Don Havis. An Inquiry into the Mental Health of Jesus: Was He Crazy?. „Secular Nation”, kwiecień-czerwiec 2001. Washington, D.C.: The International Atheist Alliance.
↑ Don Havis: Eine Untersuchung der geistigen Gesundheit Jesu. War er verrückt?. Internationaler Bund der Konfenssionslosen und Atheisten (IBKA). [dostęp 2020-01-16]. (niem.).
↑ The Life of Jesus As a Religious Paranoic: The Plausible, Authenticated, Definitive Life of the Historical Jesus Based on the Diagnoses of Three Psychiatrists. Amazon.com. [dostęp 2018-07-23]. (ang.).
↑ (7698) Schweitzer = 1989 AS6 = 1991 TY13 = 1993 FH53. IAU Minor Planet Center. [dostęp 2025-06-21]. (ang.).

Linki zewnętrzne

MarcinM. Cybulski MarcinM. i inni, The Greatest Man In the World. The life and ethics of Albert Schweitzer in the eyes of students pursuing medical and legal degrees, „Journal of Medical Science”, 87 (1), 2018, DOI: 10.20883/jms.2017.271 [dostęp 2025-02-12] (ang.).
Teolog życia – Albert Schweitzer. Reformator?, luter2017.pl
Albert Schweitzer, 90, Dies at His Hospital, [w:] Reuters, nytimes.com, 6 września 1965 [dostęp 2014-09-18] (ang.).
Oficjalna strona Polskiego Towarzystwa im. Alberta Schweitzera w Poznaniu

[4] Polskie wydanie: Albert Schweitzer: Poszukiwania historycznego Jezusa. Marcin Walter (tłum.). Szczecin: My Book, 2025. ISBN 978-83-7564-733-4.

[1] Gautier Demouveaux: Sur les traces du docteur Schweitzer au Gabon. Ouest-France, 21 marca 2017. [dostęp 2025-11-16]. (fr.).

[2] Temperacja, Albert Schweitzer i muzyka dawna [online], Ars Polonica [dostęp 2016-04-25] .

[3] Albert Schweitzer: Geschichte der Leben-Jesu-Forschung. Tübingen: J.C.B. Mohr (Paul Siebeck), 1906. LCCN 13021839. OCLC 6104323. (niem.).

[5] Albert Schweitzer: The Quest of the Historical Jesus. William Montgomery (tłum. na ang.). Londyn: Adam and Charles Black, 1910. OCLC 8003391.

[6] Dariusz Kot. Jezus zapomniany: prorok apokaliptycznego Królestwa. „Miesięcznik Znak”, grudzień 2012. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak”. ISSN 0044-488X.

[7] Agnieszka Krzemińska. Jezus ze słów. „Polityka”. 6 (2995), s. 62–65, 2015-02-04. Warszawa: POLITYKA Sp. z o.o. S.K.A.. ISSN 0032-3500.

[8] Albert Schweitzer: Die psychiatrische Beurteilung Jesu: Darstellung und Kritik. Tübingen: J.C.B. Mohr (Paul Siebeck), 1913. LCCN 13021072. OCLC 5903262. (niem.).

[9] Don Havis. An Inquiry into the Mental Health of Jesus: Was He Crazy?. „Secular Nation”, kwiecień-czerwiec 2001. Washington, D.C.: The International Atheist Alliance.

[10] Don Havis: Eine Untersuchung der geistigen Gesundheit Jesu. War er verrückt?. Internationaler Bund der Konfenssionslosen und Atheisten (IBKA). [dostęp 2020-01-16]. (niem.).

[11] The Life of Jesus As a Religious Paranoic: The Plausible, Authenticated, Definitive Life of the Historical Jesus Based on the Diagnoses of Three Psychiatrists. Amazon.com. [dostęp 2018-07-23]. (ang.).

[12] (7698) Schweitzer = 1989 AS6 = 1991 TY13 = 1993 FH53. IAU Minor Planet Center. [dostęp 2025-06-21]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[a]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]