Albo-albo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Okładka pierwszego wydania

Albo-albo (duń. Enten-Eller) – utwór duńskiego filozofa Sørena Kierkegaarda, wydany w dwóch tomach w 1843 roku.

Charakterystyka[edytuj]

Pseudonimowość[edytuj]

Zbiór został opublikowany w Kopenhadze w 1843 roku pod pseudonimem Victor Eremita (łac. zwycięski pustelnik). Kierkegaard wyjaśnił później, iż jego pseudonimowe prace są dziełami estetycznymi[1]. Ponadto publikując pod pseudonimem Kierkegaard chciał, aby czytelnicy uniknęli uprzedzeń oraz oderwali się od wpływu systemu heglowskiego[2].

Przedmowa do dzieła wyjaśnia, iż wydawca znalazł „papiery” ukryte w zakupionym przez niego sekretarzyku. „Papiery” te wyraźnie miały wskazywać na dwóch autorów, których wydawca nazwał A i B, przy czym na drugą część składają się listy B pisane do A[1]. Ponadto wydawca zaznaczył, że o ile o autorze B wiadomo, iż jest radcą sądowym o imieniu Wilhelm, o tyle o autorze A nie ma żadnych informacji[3]. Wydawca podjął się również spekulacji, iż A nie jest autorem, a jedynie wydawcą Dziennika uwodziciela – ostatniego utworu pierwszej części zbioru[2].

Tytuł[edytuj]

Tytuł ma dwojakie znaczenie. Z jednej strony odwołuje się do triady heglowskiej: po zmianie (tezie), następuje przeciwstawna zmiana (antyteza), z których wyłania się zmiana (synteza). Kierkegaard twierdził, że ta teoria zagraża prawu sprzeczności. Po drugie, dwie części odnoszą się do wyróżnionych przez Kierkegaarda sfer egzystencji: etycznej i estetycznej (poza którymi Duńczyk wyróżnił również sferę religijną)[2].

Spis utworów[edytuj]

Tom I[edytuj]

  • Diapsalmata
  • Stadia erotyki bezpośredniej albo erotyka muzyczna
  • Odblask antycznego tragizmu w tragizmie współczesnym
  • Wycinanki z czarnego papieru
  • Najnieszczęśliwszy
  • „Pierwsza miłość”. Komedia w jednym akcie Scribe'a w przekładzie J.L. Heiberga
  • Gospodarka przemienna
  • Dziennik uwodziciela

Tom II[edytuj]

  • Estetyczna ważność małżeństwa
  • O równowadze między tym, co estetyczne, i tym, co etyczne w kształtowaniu się osobowości
  • Ultimatum

Przypisy

  1. a b Adam Shapiro: Kierkegaard, Søren. “The Immediate Erotic stages or the Musical Erotic.” In Either/Or. (ang.). W: csmt.uchicago.edu [on-line]. [dostęp 2017-04-06].
  2. a b c Either/Or (ang.). W: sorenkierkegaard.org [on-line]. [dostęp 2017-04-06].
  3. Søren Kierkegaard: Albo-albo. Jarosław Iwaszkiewicz, Antoni Buchner (tłum.). T. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010, s. VI. ISBN 978-83-01-16216-0.