Aleja Przyjaciół w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Flag of Warsaw.svg Warszawa
aleja
Przyjaciół
Śródmieście Południowe
Widok na Aleję Przyjaciół.jpg
Przebieg
Ikona ulica koniec T.svg ul. Koszykowa
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
aleja Przyjaciół
aleja Przyjaciół
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
aleja Przyjaciół
aleja Przyjaciół
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
aleja Przyjaciół
aleja Przyjaciół
Ziemia52°13′17,0″N 21°01′20,3″E/52,221395 21,022313

Aleja Przyjaciół – ulica w Śródmieściu Warszawy. Znajduje się w trójkątnym obszarze między aleją Róż, ulicą Koszykową i Alejami Ujazdowskimi.

Pochodzenie nazwy[edytuj]

Informacji na temat pochodzenia jej nazwy dostarczają wspomnienia Jerzego Waldorffa, który przez wiele lat mieszkał przy tej ulicy. Według niego na początku XIX wieku, kiedy nieopodal był położony pałacyk podolskich magnatów Sobańskich, znajdowała się tam aleja łącząca bramę wjazdową z rezydencją. Zgodnie ze zwyczajem rodziny Sobańskich, odwiedzający ich goście obowiązkowo sadzali na niej po kasztanowcu. W ten sposób wyrosła okazała aleja zwana "Aleją Przyjaciół". Od nazwy tej ulicy Jarosław Iwaszkiewicz zatytułował swoją książkę, wspomnienia o przyjaciołach, a także szkic o Antonim Sobańskim.

Historia[edytuj]

Widok na dom z "żaglem" współcześnie

Ulica została wytyczona w latach 30. XX w., a domy znajdujące się przy niej były budowane zgodnie z zasadami funkcjonalizmu przez architektów z kręgów awangardy. Najlepszym przykładem tego stylu jest budynek numer 3 tzw. "Dom z Żaglem", typowy dla tej ulicy, zaprojektowany przez Juliusza Żórawskiego. Pochodzi z 1937 roku. Wejście główne, z podwójnymi drzwiami, ma falisty zarys, nawiązujący do zewnętrznej roślinności. Schody są odgrodzone przepierzeniem, dlatego nie łączą się one bezpośrednio z wejściem głównym. Eleganckie wykończenie klatki schodowej i wiele innych czynników (na przykład piękne, spokojne otoczenie i dobre położenie) skłoniło Niemców do rekwirowania mieszkań w czasie wojny. Inne budynki tego architekta, które również ocalały z wojny, to dom Wedla przy ulicy Puławskiej 28 i "Szklany Dom" przy ulicy Mickiewicza 34-36. Te trzy budynki zaprojektowane zostały zgodnie z pięcioma zasadami Le Corbusiera i z zastosowaniem konstrukcji szkieletowej i półszkieletowej. Prawie nietknięta po wojnie Aleja Przyjaciół zainteresowała funkcjonariuszy różnych urzędów, między innymi Urzędu Bezpieczeństwa. To był elegancki, spokojny zakątek wspaniale nadający się na siedzibę instytucji państwowych. Poczucie bezpieczeństwa wzrosło jeszcze bardziej, gdy do sąsiedniej uliczki św. Teresy przeniosło się Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego, z czasem zostało zajęte najbliższe otoczenie Alei Przyjaciół: Wiejska, Frascati, Puławska, Jaworzyńska, Aleja Róż. Ulica stała się jednym z najbardziej reprezentacyjnych miejsc Warszawy, zaciszny zaułek z eleganckimi mieszkaniami. Z biegiem czasu utraciła jednak swój "ekskluzywny" charakter, pozostał natomiast jej specyficzny nastrój, ocalały stare drzewa, a architektura z ostatnich lat II Rzeczypospolitej jest bardzo dobrze zachowana.

Mieszkańcy[edytuj]

Po drugiej wojnie światowej przy ulicy zamieszkało wielu przedstawicieli ówczesnych elit. Zamieszkiwali je znani wówczas ludzie jak: Stefania Woytowicz-Rudnicka (światowej sławy śpiewaczka), Stanisław Rudnicki (wybitny neurochirurg) – obojga upamiętnia tablica pamiątkowa na fasadzie budynku pod numerem 3[1], Jakub Berman (były wicepremier), Józef Cyrankiewicz (premier), Andrzej Werblan (członek władz PZPR), Aleksander Burski (minister w PRL), Jerzy Roszak (ambasador PRL), Kazimierz Toeplitz (urbanista, pracownik Biura Odbudowy Stolicy), Maciej Elczewski (sekretarz PZPR), Ozjasz Szechter (działacz komunistyczny) – obecnie mieszkanie zajmuje jego syn Adam Michnik i Józef Kofman (działacz PZPR). W mieszkaniu przy alei Przyjaciół 1 w latach 1973–1999 roku, aż do śmierci, mieszkał Jerzy Waldorff, pisarz, publicysta, krytyk sztuki, opiekun Starych Powązek i innych zabytków (na rogu budynku przy Alei Przyjaciół i Koszykowej upamiętnia go tablica pamiątkowa).

Obecnie pod nr 8 mieści się Biuro Aleksandra Kwaśniewskiego, założona przez niego Fundacja Amicus Europae oraz założona przez jego żonę Jolantę fundacja "Porozumienie bez barier". Pod numerem 9 mieści się amerykańska agencja prasowa Associated Press.

Przypisy

Bibliografia[edytuj]