Aleje Jerozolimskie w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Flag of Warsaw.svg Warszawa
Aleje
Jerozolimskie
Skorosze, Salomea, Stare Włochy, Raków, Szczęśliwice, Stara Ochota, Filtry, Śródmieście Południowe, Śródmieście Północne
Długość: 10 km
Aleje Jerozolimskie przy ul. Emilii Plater
Aleje Jerozolimskie przy ul. Emilii Plater
Przebieg
Ikona ulica z prawej.svg 0 ul. Smolna
Ikona ulica rondo.svg światła 335m rondo gen. Ch. de Gaulle’a
ul. Nowy Świat
Ikona ulica z lewej.svg 490m ul. Bracka
Ikona ulica z prawej.svg 530m ul. Bracka
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 660m ul. Krucza
Ikona ulica rondo.svg światła 990m rondo R. Dmowskiego
ul. Marszałkowska
Ikona ulica z lewej.svg 1140m ul. Poznańska
Ikona ulica z lewej.svg 1290m ul. J. Pankiewicza
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 1440m ul. E. Plater
Ikona ulica rondo.svg światła 1690m Rondo Czterdziestolatka
al. Jana Pawła II
ul. T. Chałubińskiego
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 2140m ul. Żelazna
Ikona ulica rondo.svg światła 2630m pl. A. Zawiszy
Ikona ulica z lewej.svg 3100m ul. Spiska
Ikona ulica z lewej.svg 3400m ul. J. U. Niemcewicza
Ikona ulica z lewej.svg 3480m ul. Białobrzeska
Ikona ulica z lewej.svg światła 3670m ul. Szczęśliwicka
Ikona ulica z lewej.svg światła 3975m ul. M. Grzymały-Sokołowskiego
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 4740m rondo Zesłańców Syberyjskich
ul. Bitwy Warszawskiej 1920 r.
al. Prymasa Tysiąclecia
Ikona ulica z prawej.svg 5150m ul. Na Bateryjce
Ikona ulica z lewej.svg 5530m ul. Nowoberestecka
Ikona ulica rondo.svg światła 5860m ul. Mszczonowska
ul. Śmigłowca
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 6540m ul. Włodarzewska
Ikona wiad nad torami.svg 6600m linia kolejowa 8 (Warszawa-Kraków), linia WKD
Ikona ulica z prawej.svg 6900m ul. G. Daimlera
Ikona ulica rondo.svg światła 7180m rondo Dż. Dudajewa
ul. Popularna
Ikona ulica rondo.svg światła 7990m r. R. Reagana
ul. Łopuszańska
Ikona ulica z prawej.svg 8550m ul. Krańcowa
Ikona ulica z prawej.svg 9040m ul. Milewska
Ikona ulica z prawej.svg 9150m ul. Nowolazurowa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 9970m ul. Ryżowa
Ikona ulica z prawej.svg 10480m ul. Starodęby
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 10820m ul. gen. S. Sosnkowskiego
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Aleje  Jerozolimskie
Aleje Jerozolimskie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Aleje  Jerozolimskie
Aleje Jerozolimskie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Aleje  Jerozolimskie
Aleje Jerozolimskie
Ziemia52°13′48,0″N 21°00′42,0″E/52,230000 21,011667

Aleje Jerozolimskie – jedna z głównych i najdłuższych ulic Warszawy, biegnąca od mostu Poniatowskiego do południowo-zachodnich granic miasta, i dalej, do Pruszkowa. Od ronda Zesłańców Syberyjskich do ulicy Łopuszańskiej są częścią Obwodnicy Etapowej Warszawy.

Przebieg[edytuj]

Ulica zaczyna się od mostu Księcia Józefa Poniatowskiego, krzyżując się z Nowym Światem (rondo gen. Charles’a de Gaulle’a), dalej z Marszałkowską (rondo Dmowskiego), aleją Jana Pawła II i ul. Żelazną. Po przejściu przez plac Zawiszy skręca na południowy zachód i biegnie aż do granic administracyjnych Warszawy.

Alejami Jerozolimskimi są poprowadzone drogi wojewódzkie:

Nr drogi Odcinek
DW631-PL.svg ul. Smolnapl. A. Zawiszy
DW717-PL.svg pl. A. Zawiszyul. M. Grzymały-Sokołowskiego
DW719-PL.svg ul. Łopuszańska – granica miasta

Faktycznie Aleje Jerozolimskie i ulica o tej nazwie poprowadzona jest do Pruszkowa, przechodzi w Aleję Wojska Polskiego pod wiaduktem ul. Poznańskiej[1].

Aleje Jerozolimskie po remoncie zmieniły nieco swój układ na północnej Ochocie. Odcinek od pl. Zawiszy do ul. Spiskiej wybudowano wyłącznie połowicznie, tj. tylko jezdnię w kierunku ze wschodu na zachód. Obecnie ten jednokierunkowy odcinek wydłużono do ul. Niemcewicza (na zamkniętym odcinku Spiska-Niemcewicza znajduje się parking). W kierunku z zachodu na wschód ruch z Alei Jerozolimskich jest poprowadzony ul. Niemcewicza i ul. Grójecką. Taki układ wynika z faktu, że pierwotnie planowano pasy jazdy na wprost umieścić w tunelu pod rondem. Ze względów oszczędnościowych oraz z powodu istnienia alternatywnych planów w ramach budowy obwodnicy śródmiejskiej, tunelu nigdy nie wykonano, stąd taki układ drogowy[2][3].

Historia[edytuj]

Nazwa ulicy pochodzi od istniejącego w XVIII wieku na zachód od obecnego placu Zawiszy osiedla żydowskiego Nowa Jerozolima[4], założonego na terenie jurydyki Bożydar-Kałęczyn należącej do Augusta Sułkowskiego. Nazywana była wówczas Drogą Jerozolimską, a następnie Ulicą Jerozolimską. W 1808 pojawiła się nazwa Aleja Jerozolimska, która funkcjonowała do 1919, zastąpiona przez obecną nazwę w liczbie mnogiej – Aleje Jerozolimskie.

Ulicę wytyczono ostatecznie w latach 1823–1824[5]. Szeroką na 40 metrów arterię obsadzono czterema rzędami drzew[6].

W 1845 przy skrzyżowaniu z Marszałkowską wybudowano Dworzec Wiedeński według projektu Henryka Marconiego. Przy ulicy zaczęto wznosić secesyjne i modernistyczne kamienice. W 1902 w pobliżu skrzyżowania z ul. Żelazną wybudowano Dworzec Kaliski zaprojektowany przez Józefa Hussa[7]. W latach 1904–1913 wzniesiono wiadukt prowadzący do budowanego mostu Mikołajewskiego (obecnie Poniatowskiego). W latach 1921–1932 pod ulicą wybudowano tunel kolei średnicowej.

Podczas okupacji niemieckiej Alejom nadano nazwę Bahnhofstraße (1941–1943), następnie zmienioną na Reichstraße (odcinek od pl. A. Zawiszy do ul. Marszałkowskiej) i „Ostlandstraße” (odcinek od ul. Marszałkowskiej do mostu Poniatowskiego).

Podczas powstania warszawskiego ulica była miejscem zaciętych walk[8]. Po powstaniu wysadzono Dworzec Główny i spalono większość kamienic pomiędzy Nowym Światem i Marszałkowską[8]

W latach 1946–1949 odcinek Alei Jerozolimskich od ul. Marszałkowskiej do Nowego Światu łącznie z al. 3 Maja do wiaduktu mostu Poniatowskiego nosił nazwę al. Gen. W. Sikorskiego[9].

W 1958 poszerzono jezdnię pomiędzy ulicami Nowy Świat i Marszałkowską[10].

Ważniejsze obiekty[edytuj]

Po południowej stronie ulicy zachował się ciąg oryginalnych przedwojennych kamienic, których część wpisana jest do rejestru zabytków:

Galeria[edytuj]


Przypisy

  1. Maps.google.pl.
  2. Czyste za głośne i zakorkowane. Życie Warszawy, 2009-11-26. [dostęp 2009-12-29].
  3. Obwodnica Śródmieścia. [dostęp 2009-12-29].
  4. Kwiryna Handke: Dzieje Warszawy nazwami pisane. Warszawa: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, 2011, s. 152. ISBN 978-83-62189-08-3.
  5. Aleksander Gieysztor, Janusz Durko: Warszawa. Jej dzieje i kultura. Warszawa: Arkady, 1980, s. 293. ISBN 83-213-2958-6.
  6. Aleksander Gieysztor, Janusz Durko: Warszawa. Jej dzieje i kultura. Warszawa: Arkady, 1980, s. 294. ISBN 83-213-2958-6.
  7. Robert Marcinkowski: Ilustrowany Atlas Dawnej Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Oliwka, 2013, s. 79. ISBN 978-83-931203-1-4.
  8. a b Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 70.
  9. Jan Górski: Odbudowa Warszawy. Wybór dokumentów i materiałów. Tom 2. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1977, s. 260–261.
  10. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 295. ISBN 83-01-08836-2.
  11. Aleje Jerozolimskie 45 w warszawa1939.pl.
  12. Aleje Jerozolimskie 47 w warszawa1939.pl.
  13. Aleje Jerozolimskie 51 w warszawa1939.pl.
  14. Aleje Jerozolimskie 53 w warszawa1939.pl.
  15. Rafał Dajbor. Gmina Wyznaniowa Żydowska. „Stolica”. 4, s. 31, kwiecień 2015. 
  16. Aleje Jerozolimskie 55 w warszawa1939.pl.
  17. Aleje Jerozolimskie 85 w warszawa1939.pl.
  18. Aleje Jerozolimskie 99 w warszawa1939.pl.

Linki zewnętrzne[edytuj]