Aleksander Gembal

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Aleksander Gembal
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 17 stycznia 1895
Kurów
Data i miejsce śmierci 5 czerwca 1976
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby do 1952
Siły zbrojne Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Poland badge.jpg Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie
Orzeł LWP.jpg LWP
Jednostki Departament Piechoty MSWojsk
4 Pułk Strzelców Pieszych
18 Dywizja Piechoty
Oficerska Szkoła Piechoty nr 1
Oficerska Szkoła Piechoty Nr 2
Akademia Sztabu Generalnego
Stanowiska szef wydziału
dowódca pułku piechoty
dowódca dywizji piechoty
komendant szkoły oficerskiej
kierownik kursu
Główne wojny i bitwy wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
kampania francuska 1940
Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, trzykrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Złoty Krzyż Zasługi Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Brązowy Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny”

Aleksander Gembal (ur. 17 stycznia[1] 1895 w Kurowie, zm. 5 czerwca 1976 w Warszawie) – oficer piechoty Wojska Polskiego i Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, generał brygady Ludowego Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W czasie wojny z Ukraińcami i bolszewikami dowodził kompanią w II batalionie 22 pułku piechoty. W dniach 31 maja-1 czerwca 1919 roku, w czasie polskiej ofensywy majowej, uczestniczył w zdobyciu Tarnopola. W czerwcu tego roku został ranny. 21 grudnia 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu porucznika, „w piechocie, w grupie byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej”[2].

W 1924 roku pełnił obowiązki kwatermistrza 22 pp w Siedlcach, którym wówczas dowodził płk Henryk Krok-Paszkowski[3]. W 1925 roku został przeniesiony do 62 pułku piechoty z równoczesnym przydziałem na stanowisko kierownika referatu w Oddziale Ogólnym Dowództwa Okręgu Korpusu Nr IX w Brześciu[4]. Pełniąc służbę sztabową pozostawał na ewidencji kadry oficerów piechoty[5]. 28 stycznia 1931 roku ogłoszono jego przeniesienie z DOK IX do Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko kwatermistrza[6]. Następnie dowodził Batalionem KOP „Orany”[7].

W marcu 1932 roku został przeniesiony z KOP do 31 pułku piechoty w Łodzi na stanowisko dowódcy batalionu[8][9]. Otrzymał awans do stopnia podpułkownika piechoty[7]. Od 1 stycznia 1937 pełnił służbę w Departamencie Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych na stanowisku szefa Wydziału Studiów. Obowiązki na tym stanowisku pełnił do września 1939 roku.

5 września 1939 roku został ewakuowany z Warszawy do Trawnik transportem kolejowym. Wieczorem 7 września z II rzutem Departamentu Piechoty MSWojsk. wyjechał z Trawnik. Po czterech dniach podróży, przez Zamość, Lwów i Brody, dotarł na stację Kopyczyńce, a następnie został zakwaterowany we wsi Probużna. Tam pełnił obowiązki komendanta garnizonu. 16 września otrzymał zaliczkę w wysokości trzech miesięcznych poborów oraz dodatek ewakuacyjny. Rano 17 września, z polecenia szefa departamentu, w towarzystwie majora Kochanowicza miał się udać do Kołomyi z zadaniem przeprowadzenia uzgodnień dotyczących prowadzenia szkolenia w ośrodkach zapasowych na terenie Okręgu Korpusu Nr VI. Do wyjazdu nie doszło z uwagi na wkroczenie bolszewików do Polski. Z Probużnej ewakuował się samochodem półciężarowym razem z ppłk. dypl. Janem Kornausem, jedenastoma oficerami i dwoma podoficerami z Departamentu Piechoty M.S.Wojsk. oraz Oddziału I Sztabu Naczelnego Wodza. W rejonie Czortkowa otrzymał rozkaz udania się do Zabłotowa, gdzie miała być stacja zborna dla oficerów z II rzutu M.S.Wojsk. W Zabłotowie nie zastał wspomnianej stacji, lecz otrzymał rozkaz I Wiceministra Spraw Wojskowych przekroczenia granicy z Rumunią. Granicę przekroczył 18 września o godz. 3.00 w Kutach. Bezpośredniego udziału w walkach nie brał[10].

Po kampanii wrześniowej przedostał się do Francji. 20 kwietnia 1940 roku został dowódcą 4 Warszawskiego pułku strzelców pieszych. Na czele pułku walczył w kampanii francuskiej. Od 20 czerwca tego roku do zakończenia wojny w Europie był internowany w Szwajcarii. W czasie swej służby w MSWojsk., a następnie we Francji i Szwajcarii był podwładnym gen. dyw. Bronisława Prugar-Ketlinga.

Po powrocie do kraju został przyjęty do WP i 18 listopada 1946 roku wyznaczony na stanowisko dowódcy 18 Dywizji Piechoty w Białymstoku. 28 sierpnia 1947 roku objął stanowisko komendanta Oficerskiej Szkoły Piechoty Nr 1 we Wrocławiu. W następnym roku został przeniesiony do garnizonu Jelenia Góra z zadaniem zorganizowania Oficerskiej Szkoły Piechoty Nr 2. Po wykonaniu zadania i uruchomienia szkolenia przeniesiony został do Akademii Sztabu Generalnego w Warszawie, w której objął kierownictwo II Kursu. W 1950 roku był szefem Wydziału Wyszkolenia i członkiem Rady Naukowej ASG. 2 sierpnia 1952 roku przeniesiony do dyspozycji MON, a 12 sierpnia tego roku zwolniony z Wojska Polskiego i przeniesiony do rezerwy. Po październiku 1956 roku był komendantem Powszechnej Organizacji „Służba Polsce”[potrzebny przypis]

Zmarł 5 czerwca 1976 roku w Warszawie. Został pochowany na cmentarzu komunalnym (dawnym wojskowym) na warszawskich Powązkach.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • porucznik – 21 grudnia 1920 zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920
  • kapitan – zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 (w 1924 – lokata 1249)
  • major – 18 lutego 1928 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 i 205. lokatą w korpusie oficerów piechoty
  • podpułkownik – pomiędzy 1932 a 1936[7]
  • pułkownik – 28 lutego 1946 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1943
  • generał brygady – 9 lipca 1947 ze starszeństwem z dniem 22 lipca 1947

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tak w metryce urodzin i księgach cmentarza wojskowego na Powązkach; w Roczniku Oficerskim z 1928 jako datę urodzenia podano błędnie 18 maja 1895 r.
  2. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych z 15 stycznia 1921 r., Nr 2, poz. 23.
  3. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 177, 364.
  4. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 43 z 18.04.1925 r., s. 202.
  5. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 127, 185.
  6. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 30.
  7. a b c Królikowski 2010 ↓, s. 428.
  8. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 255.
  9. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 34, 561.
  10. Aleksander Gembal, Uwagi i spostrzeżenia dotyczące przygotowań i działań wojennych, Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, sygn. B.I. 12a.
  11. Dekret Wodza Naczelnego L. 2646 z 28 lutego 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 11 poz. 328)
  12. M.P. z 1947 r. nr 25, poz. 124.
  13. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2142 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 1, s. 61)
  14. M.P. z 1937 r. nr 260, poz. 411.
  15. M.P. z 1947 r. nr 59, poz. 418.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
  • Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
  • Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
  • Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
  • Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
  • Bronisław Kowalczewski, Zarys historii wojennej 22-go Pułku Piechoty, Warszawa 1930,
  • Witold Biegański, Zaczęło się w Coëtquidan, Z dziejów polskich jednostek regularnych we Francji, Wydawnictwo MON, Warszawa 1977, wyd. I, s. 117,
  • Stanisław Brzeziński, Ryszard Majewski, Henryk Witek, Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Zmechanizowanych im. Tadeusza Kościuszki 1943-1983, Warszawa: MON, 1984, s. 88-91, 306, ISBN 83-11-07037-7, OCLC 830250644.
  • Remigiusz Surgiewicz, Zarys historii Akademii Sztabu Generalnego im. gen. broni Karola Świerczewskiego w latach 1947-1962, Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 3 (39) z 1966 r., s. 10, 11, 19, 39,
  • Edward Jan Nalepa, Oficerowie Armii Radzieckiej w Wojsku Polskim 1943-1968, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1995, ​ISBN 83-11-08353-3​, 277-279,
  • Janusz Królikowski: Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990 (A–H).. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2010. ISBN 978-83-7611-801-7.