Aleksander Lăpușneanu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Aleksander Lăpuşneanu)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Aleksander Lăpușneanu
ilustracja
Alexandru Lăpușneanu z rodziną
hospodar Mołdawii
Okres panowania od 1552
do 1561
Poprzednik Jan Joldea
Następca Jan II Jakub Heraklid Despot
hospodar Mołdawii
Okres panowania od 1564
do 1568
Poprzednik Stefan Tomșa I
Następca Bogdan Lăpușneanu
Dane biograficzne
Dynastia Muszatowicze
Data śmierci 5 maja 1568
Ojciec Bogdan III

Aleksander IV Lăpușneanu, (rum. Alexandru Lăpușneanu, zm. 5 maja 1568) – hospodar Mołdawii w latach 1552-1561 i 1564-1568 z rodu Muszatowiczów.

Był nieślubnym synem hospodara Bogdana III Ślepego. Objął tron mołdawski w 1552 po zamordowaniu przez bojarów hospodara Stefana Raresza i odsunięciu panującego zaledwie kilka dni Jana Joldei. Wprowadzony na tron przez stronnictwo polonofilskie, zawdzięczał go polskiemu wsparciu zbrojnemu hetmana Mikołaja Sieniawskiego. Z tego też powodu uznał się lennikiem polskim, uzyskując jednak także zatwierdzenie Wysokiej Porty. Na prośbę prawosławnego biskupa lwowskiego Makarego Tuczapskiego oraz przemyskiego Arssina opłacił koszty odbudowy Cerkwi Ruskiej we Lwowie w latach 1553-1559[1]. Początkowo uległy możnym bojarom lokalnym, z czasem zaczął dążyć do usamodzielnienia się, co wywołało spiski bojarskie, wspierane m.in. przez Polskę. Po ich stłumieniu, Aleksander był lojalny wobec osmańskiego zwierzchnictwa, interweniując m.in. w interesie tureckim na Wołoszczyźnie.

W 1561 utracił tron mołdawski na rzecz wspieranego przez Habsburgów Jana Jakuba Heraklida, pierwszego cudzoziemca na tym tronie (który był wcześniej uczestnikiem jednego ze spisków przeciwko Aleksandrowi, a po jego upadku zbiegł z Mołdawii). Powrócił na tron po trzech latach za sprawą Imperium osmańskiego, mszcząc się na bojarach. Przeniósł wówczas główną siedzibę hospodarską z położonej na północy Suczawy do bliższych Turcji Jass. Zmarł w 1568, prawdopodobnie otruty; został pochowany w ufundowanym przez siebie monastyrze Slatina.

Spośród jego synów trzech (Bogdan, Aron i Piotr) panowało po jego śmierci w Mołdawii.

Literatura[edytuj]

  • J. Demel, Historia Rumunii, Wrocław 1970.

Przypisy

  1. Lwów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom V (Kutowa Wola – Malczyce) z 1884 r.