Aleksander Wyhowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Aleksander Benedykt Wyhowski
Aleksander Benedykt Wyhowski
Kraj działania  I Rzeczpospolita
Data urodzenia 1649
Data śmierci 28 grudnia 1714
Biskup łucki
Okres sprawowania 1703 - 1714
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Nominacja biskupia 1 października 1703
Sakra biskupia 18 listopada 1703

Aleksander Benedykt Wyhowski herbu Abdank (1649 – zm. 28 grudnia 1714 roku na zamku w Torczynie[1]) – duchowny katolicki, opat benedyktynów na Św. Krzyżu (1690-1705) - biskup łucki, mianowany przez Jana III Sobieskiego w kwietniu 1696 referendarzem wielkim litewskim, opat sieciechowski[2]. Zaufany Augusta II. Objęty ekskomuniką przez papieża Aleksandra VIII za siłowe wejście na stołek opaci w Klasztorze łysogórskim.

Był członkiem konfederacji sandomierskiej 1704 roku[3].

Okres w opactwie łysogórskim[edytuj]

Nominację do stołu opaciego na Świętym Krzyżu otrzymał w roku 1689. Opat po spornej elekcji od 10 stycznia 1690 - do 1705. Wcześniej sekretarz królewski Jana III Sobieskiego[4].

Wprowadzony do klasztoru siłą wbrew woli konwentu, który wybrał swojego opata Krystyna Mireckiego zatwierdzonego przez papieża Innocentego XI.

Na elekcji w roku 1689 pomimo wsparcia delegatów królewskich, nuncjusza i ówczesnego biskupa uzyskał zaledwie jeden głos poparcia[5].
Dnia 10 stycznia 1690 r. odbyła się druga elekcja, na której podstępem oddalono Mireckiego i jego niektórych zwolenników, przez co skłonił Wychowski pozostałych do oddaniu głosu na siebie[5].
Został więc Wychowski opatem - objął stół i dobra z woli króla, ale wbrew woli papieskiej Aleksandra VIII, który Klasztor Łysogórski i osobę opata obłożył ekskomuniką. O jej zniesienie starał się bezskutecznie w Rzymie ks. Wota w roku 1697[6].
W końcu papież Klemens XI około 1705-6 roku zmusił Wychowskiego do ustąpienia z dóbr opackich.

Współczesny Wychowskiemu kronikarz klasztoru o.Jacek Jabłoński przestawia opata jako dobroczyńcę , który własnym nakładem odbudował mury klasztorne, szczodrobliwie ozdobił kościół aparatami, a na górze (w klasztorze) i dole (w Starej Słupi) swoim sukcesorom przyzwoite rezydencje pozostawił[7]

Uwagi

W cytowanej w bibliografii literaturze tj. Derwich, Gacki, Jabłoński nazwisko opata podawane jest w pisowni „Wychowski” nie zaś „Wyhowski” jak w tytule artykułu.
W Herbarzu Polskim Kaspra Niesieckiego występuje opis rodu Wyhowskich, Aleksander (biskup łucki) pisany jest Wyhowski. (Herbarz Polski - K. Niesiecki strona 455)
W opisach biograficznych biskupa, fakt zasiadania na stołku opacim w klasztorze świętokrzyskim pomijany jest zwykle milczeniem.

Przypisy

  1. Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XII. Warszawa: 1880-1902, s. 405-406.
  2. Urzędnicy centralni i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego XIV-XVIII wieku. Spisy". Oprac. Henryk Lulewicz i Andrzej Rachuba. Kórnik 1994, s. 251
  3. Actum In Castro Sandomiriensi Sabbatho Ante Festvm Sanctorum Viti et Modesti martyrum proximo, Anno Domini millesimo sptingentesimo quarto, [b.n.s.].
  4. Derwich ↓, s. 219.
  5. a b Gacki ↓, s. 98.
  6. Gacki ↓, s. 98 [w:] (Zał. Ep. II, 873).
  7. Jabłoński ↓, s. 216.

Bibliografia[edytuj]

  • Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XII, Warszawa, 1880–1902, ss. 405-406.
  • Jacek Jabłoński. Drzewo żywota z raiu Naprzód na Górze Jerozolimskiey Kalwaryi,.... . Kraków 1736-38: Jakub Matyjaszkiewicz. 
  • Marek Derwich: Materiały do słownika historyczno-geograficznego dóbr i dochodów dziesięcinnych benedyktyńskiego opactwa św. Krzyża na Łysej Górze do 1819 r.. Wrocław 2000: Pracownia Badań nad Dziejami Zakonów i Kongregacji Kościelnych (LARHCOR) w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Wrocławskiego. ISBN 83-904219-4-1.
  • Józef Gacki: Benedyktyński klasztor na Łysej Górze. Wyd. Wydawnictwo Jedność. Kielce 2006. ISBN 8374423897.


Poprzednik
Hieronim Komornicki
POL COA Abdank.svg Opat Łysogórski
1690-1705
POL COA Abdank.svg Następca
Krystyn Mirecki