Aleksandr Apuchtin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Aleksandr Apuchtin
Apukhtin AL.jpg
Aleksandr Apuchtin
Data urodzenia 4 listopada 1822
Data i miejsce śmierci 3 listopada 1903
Sankt Petersburg
Kurator warszawskiego okręgu szkolnego
Okres od 1879
do 1897
Następca Piotr Ligin

Aleksandr Lwowicz Apuchtin (ros. Александр Львович Апухтин, ur. 4 listopada 1822, zm. 2 listopada 1903 w Sankt Petersburgu) – rosyjski kurator warszawskiego okręgu szkolnego (ros. попечитель Варшавского учебного округа) w latach 1879-1897, od 1896 tajny radca dworu, od 1897 senator. Twórca zrusyfikowanego systemu szkolnictwa w Królestwie Polskim, opartego na reformie programów szkolnych, wprowadzeniu nowych podręczników (m.in. osławiony podręcznik do historii Dmitrija Iłowajskiego), systemu donosów i szpiclowania uczniów, będącego podstawą systemu policyjnego w szkołach.

Apuchtinowski system oświatowy miał stworzyć człowieka lękliwego wobec władzy i identyfikującego się z carską Rosją i jej kulturą. Od 1885 w języku polskim wykładana była wyłącznie religia. Apuchtin przyczynił się do spadku liczby szkół, upadku kultury polskiej w Kongresówce i wzrostu analfabetyzmu. Od jego nazwiska wywodzi się określenie noc apuchtinowska[1]. Do jego ulubionych powiedzeń należało zdanie, że dzięki jego rządom szkolnym „matka Polka zawodzić będzie nad kołyską dziecka rosyjską piosenką”[2].

Najsłynniejszy protest przeciwko polityce Apuchtina wyrażony został przez rosyjskiego studenta Uniwersytetu Warszawskiego Jewgienija Żukowicza. 16 kwietnia 1883 roku Żukowicz wszedł do gabinetu Apuchtina i spoliczkował kuratora. Żukowicza aresztowano, ale stał się bohaterem Warszawy i wywołał demonstracje na uczelni tzw. schodki Apuchtinowskiej. Wkrótce jednak zamieszki studenckie stłumiono, a Żukowicza skazano na 6 miesięcy więzienia[3].

Wrogi stosunek Polaków do osoby Apuchtina wyraził m.in. Stefan Żeromski w swoich Dziennikach; pod datą 11 listopada 1887 młody pisarz, pisząc o swojej wyobrażonej „tęgiej awanturze narodowej”, zanotował m.in. „Apuchtina powiesiłbym na pomniku Paskiewicza”.

Przypisy

  1. Andrzej Chwalba, Historia Polski 1795-1918, str. 349, Wydawnictwo Literackie, Warszawa, 2000 ​ISBN 83-08-03053-X
  2. Portal miasta Ciechanowiec, Apuchtin - właściciel majątku Kułaki
  3. Irena Koberdowa, Socjalno-Rewolucyjna Partia Proletariat, Warszawa: Książka i Wiedza, 1981