Aleksandra Ełbakjan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Aleksandra Asanowna Ełbakjan
Алекса́ндра Аса́новна Элбакя́н
Ilustracja
Aleksandra Ełbakjan w 2016 roku podczas „Wiki Award”
Data i miejsce urodzenia 6 listopada 1988
Ałmaty, Kazachska SRR
Zawód, zajęcie programistka
Narodowość kazachska
Alma Mater Kazachski Państwowy Uniwersytet Techniczny
Strona internetowa

Aleksandra Asanowna Ełbakjan (ros. Алекса́ндра Аса́новна Элбакя́н; ur. 6 listopada 1988 w Ałmaty[1]) – kazachska programistka, założycielka strony internetowej Sci-Hub[2][3].

Przez dziennikarkę Kate Murphy z The New York Times Aleksandra Ełbakjan została porównana do Edwarda Snowdena, co miałoby mieć mieć związek z unikaniem amerykańskiego prawa poprzez rezydowanie w Rosji[4]. David Kravets, w artykule zamieszonym na stronie Ars Technica, zaś porównał programistkę do Aarona Swartza[5].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Aleksanda Ełbakjan urodziła się 6 listopada 1988 roku w mieście Ałmaty. Studia podjęła w Astanie[3], gdzie rozwijała swoje umiejętności hakerskie. Przez rok pracowała w dziedzinie bezpieczeństwa teleinformatycznego w Moskwie. Dzięki zarobionym tak pieniądzom zdołała wyjechać w 2010 roku do Fryburga, gdzie podjęła pracę nad projektem dotyczącym interfejsu mózg-komputer, a także rozwinęła swoje zainteresowanie transhumanizmem. Podjęty wysiłek pozwolił jej na wyjazd w ramach letniego stażu do Georgia Institute of Technology, gdzie studiowała „nauki o mózgu i świadomości”[6][7][8]. W 2009 roku uzyskała tytuł Bachelor of Science na Kazachskim Państwowym Uniwersytecie Technicznym w dziedzinie informatyki ze specjalizacją polityki bezpieczeństwa informacji[9][10].

Prace nad stroną Sci-Hub rozpoczęła po powrocie do Kazachstanu w 2011 roku[3][11]. Po procesie wniesionym w USA przez wydawcę Elsevier Aleksandra Ełbakjan pozostaje w ukryciu ze względu na ryzyko ekstradycji[12]. Według wywiadu z 2016 roku jej badania neurologiczne są aktualnie zawieszone. Została jednak przyjęta na studia związane z historią nauki na „małej prywatnej uczelni” w nieznanym miejscu. Jej praca skupia się na komunikacji naukowej[11]. W grudniu 2016 roku czasopismo naukowe „Nature” określiło Aleksandrę Ełbakjan jako jedną z 10 najbardziej znaczących osób 2016 roku[13].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Alexandra Elbakyan, „archive.is”, 4 stycznia 2017 [dostęp 2017-04-27].
  2. Snowden - najhľadanejší muž sveta, DAV DVA - kultúrno-politický magazín, 3 grudnia 2016 [dostęp 2019-10-11] (słow.).
  3. a b c Jurij Děrgunov, Aljona Ljaševa, Boj s copyrightem je nutně politický, A2larm [dostęp 2019-10-11] (cz.).
  4. Should All Research Papers Be Free? – The New York Times, „archive.is”, 27 kwietnia 2017 [dostęp 2017-04-27].
  5. A spiritual successor to Aaron Swartz is angering publishers all over again | Ars Technica, 11 stycznia 2017 [dostęp 2017-04-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-01-11].
  6. Sci-Hub Controversy Triggers Publishers’ Critique of Librarian, 11 stycznia 2017 [dostęp 2017-04-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-01-11].
  7. 27-year-old Woman Shakes up the Scientific Publishing Industry, 11 stycznia 2017 [dostęp 2017-04-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-01-11].
  8. NeuroLab > Potter Group, 11 stycznia 2017 [dostęp 2017-04-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-01-11].
  9. Global-Consciousness | MIND TECH RESEARCH, 11 stycznia 2017 [dostęp 2017-04-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-01-11].
  10. Bacteria Hunt: A multimodal, multiparadigm BCI game, 2009.
  11. a b The frustrated science student behind Sci-Hub | Science | AAAS, 27 kwietnia 2017 [dostęp 2017-04-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-04-27].
  12. Who's downloading pirated papers? Everyone | Science | AAAS, 27 kwietnia 2017 [dostęp 2017-04-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-04-27].
  13. Nature’s 10 : Nature News & Comment, 27 kwietnia 2017 [dostęp 2017-04-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-04-27].