Alfabet niemiecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Alfabet niemieckialfabet oparty na alfabecie łacińskim, służący do zapisu języka niemieckiego. Składa się z 30 liter, lecz w Szwajcarii i w Liechtensteinie z 29 liter, gdzie ẞß jest zawsze zastępowane przez SS/ss. Duża litera od końca 2016 r. jest częścią oficjalnej pisowni niemieckiej.[1][2]

Litery w alfabecie niemieckim i ich nazwy[edytuj | edytuj kod]

Litera Nazwa litery Wymowa nazwy litery[3]
A/a A [ʔaː] wymowa i
Ä/ä Ä, A-Umlaut[4] [ʔɛː] wymowa i ([ʔeː]), ['ʔaː 'ʔʊmlaʊt]
B/b Be [beː] wymowa i
C/c Ce [t͡seː] wymowa i
D/d De [deː] wymowa i
E/e E [ʔeː] wymowa i
F/f Eff [ʔɛf] wymowa i
G/g Ge [geː] wymowa i
H/h Ha [haː] wymowa i
I/i I [ʔiː] wymowa i
J/j Jott [jɔt] wymowa i
K/k Ka [kaː] wymowa i
L/l Ell [ʔɛl] wymowa i
M/m Emm [ʔɛm] wymowa i
N/n Enn [ʔɛn] wymowa i
O/o O [ʔoː] wymowa i
Ö/ö Ö, O-Umlaut[5] [ʔøː] wymowa i ['ʔoː 'ʔʊmlaʊt]
P/p Pe [peː] wymowa i
Q/q Qu, Que [kuː], [kveː]
R/r Err [ʔɛʁ] wymowa i
S/s Ess [ʔɛs] wymowa i
/ß Eszett, scharfes Ess [ɛs't͡sɛt], ['ʃaʁfɘs 'ʔɛs]
T/t Te [teː] wymowa i
U/u U [ʔuː] wymowa i
Ü/ü Ü, U-Umlaut[6] [ʔyː] wymowa i, ['ʔuː 'ʔʊmlaʊt]
V/v Vau [faʊ̯] wymowa i
W/w We [veː] wymowa i
X/x Ix [ʔɪks] wymowa i
Y/y Ypsilon ['ʔʏpsilɔn] wymowa i
Z/z Zett [t͡sɛt] wymowa i

Wieloznaki[edytuj | edytuj kod]

Do zapisu języka niemieckiego stosowane są następujące wieloznaki:

  • Wieloznaki oznaczające pojedynczą głoskę, która nie wynika z wymowy poszczególnych liter lub wynika z niej tylko częściowo: ch, sch, ph, ng, ie, ou oraz dodatkowo dla zastąpienia liter ä, ö, ü, ß i w nazwach własnych: ae, oe, ue, ss;
  • Wieloznaki oznaczające pojedynczą głoskę, która wynika z ogólnej ustalonej w języku niemieckim zasady odczytywania kombinacji liter: bb, dd, ff, ..., ss, ck, tz, dt, aa, ee, oo, ah, äh, eh, ih, ..., th, gh, dh, ..., oraz tylko w sylabach nieakcentowanych: el, em, en, er;
  • Wieloznaki i inne kombinacje liter, oznaczające kilka głosek, które nie wynikają z ogólnej ustalonej w języku niemieckim zasady odczytywania kombinacji liter: äu, ei, eu, chs, dsch, tsch tylko w nazwach własnych: tzsch, zsch, tylko w nagłosie: sp i st, tylko w środku wyrazu przed samogłoską: ti, tylko w nieakcentowanym wygłosie wyrazu: ig

Alfabet niemiecki a alfabet polski[edytuj | edytuj kod]

23 litery występują zarówno w alfabecie polskim, jak i niemieckim. Są to: A, a, B, b, C, c, D, d, E, e, F, f, G, g, H, h, I, i, J, j, K, k, L, l, M, m, N, n, O, o, P, p, R, r, S, s, T, t, U, u, W, w, Y, y[7], Z, z[8]

7 liter występuje w alfabecie niemieckim, ale nie występuje w alfabecie polskim. Są to: Ä, ä, Ö, ö, Q, q, ẞ, ß, Ü, ü, V, v, X, x

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. rfdr_Bericht_2011
  2. Germany's century-long debate over a missing letter in its alphabet - Quartz, qz.com [dostęp 2018-09-13] (ang.).
  3. Stanisław Walewski: Słownik kieszonkowy, Niemiecki alfabet. Wydawnictwo Langenscheidt Monachium 2002, s. 626, ​ISBN 3-468-11262-9
  4. a z przegłosem
  5. o z przegłosem
  6. u z przegłosem
  7. choć w języku polskim samogłoska ta jest wymawiana inaczej
  8. choć w języku polskim spółgłoska ta jest wymawiana inaczej

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]