Alfons I Zdobywca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Alfons I Zdobywca
Z Bożej łaski król Portugalii
Alfons I Zdobywca
Hrabia Portugalii
Okres panowania od 1 listopada 1112
do 26 lipca 1139
Poprzednik Henryk Burgundzki
Król Portugalii
Okres panowania od 26 lipca 1139
do 6 grudnia 1185
Następca Sancho I Kolonizator
Dane biograficzne
Dynastia Burgundzka
Urodziny 25 lipca 1109, Coimbra, Guimarães lub Viseu
Śmierć 6 grudnia 1185, Coimbra
Ojciec Henryk Burgundzki
Matka Teresa z León
Żona Mafalda Sabaudzka
Dzieci Mafalda
Urraka
Sancho I Kolonizator
Teresa
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Alfons I, znany bardziej jako Alfons Henryk Port. Afonso Henriques, nazywany Zdobywcą (ur. 25 lipca 1109, zm. 6 grudnia 1185 w Coimbra) – pierwszy król Portugalii, od 26 lipca 1139.

Dzieciństwo, młodość i droga do władzy[edytuj | edytuj kod]

Syn Henryka Burgundzkiego, hrabiego Portugalii, i Teresy de León. Początkowo władzę w imieniu małoletniego hrabiego sprawowała jego matka. W 1120 roku dwunastoletni Alfons poparł odmienne wobec matki poglądy polityczne, stając po stronie jej politycznego przeciwnika, Paio Mendesa, arcybiskupa Bragi. Zmuszony do opuszczenia hrabstwa arcybiskup zabrał ze sobą również Alfonsa. Hrabia powrócił po skończeniu 14 roku życia (w średniowieczu oznaczało to wkroczenie w wiek męski), gdzie stanął na czele rebelii przeciwko swojej matce. Po pokonaniu 24 czerwca 1128 roku wojsk kochanka swojej matki, Fernando Peresa de Trava w bitwie pod São Mamede, wygnał z kraju dotychczasową regentkę.

Pierwsze lata rządów[edytuj | edytuj kod]

W latach 1128-37 Alfons Henriques, wciąż jako hrabia Portucale, prowadził walki przeciwko Maurom oraz potyczki z ciotecznym bratem, królem León i Kastylii Alfonsem VII, wobec którego po poniesionych porażkach parokrotnie hołdował jako lennik. Posługiwał się w tym okresie tytułem infans, oznaczającym członkostwo rodziny królewskiej lub princeps, nie mającym przypisanego znaczenia[1].

Uzyskanie tytułu królewskiego i niezależności Portugalii[edytuj | edytuj kod]

Po wygranej z Maurami znaczącej bitwie pod Ourique w 1139 Alfons Henriques zaczął tytułować się królem (rex) - ta data powstania Królestwa Portugalii jest uznawana przez historiografię. Jednak tytuł królewski został użyty po raz pierwszy oficjalnie w relacjach zewnętrznych w roku 1143, w traktacie z Zamory zawartym z Alfonsem VII[2]. Tytuł nie oznaczał niezależności - Alfons Henriques w dalszym ciągu był w feudalnej podległości w stosunku do Alfonsa VII, tytułującego się wówczas cesarzem i zwierzchnikiem wszystkich terytoriów na Półwyspie Iberyjskim[3]. W 1144 roku papież Lucjusz II odmówił potwierdzenia niezależności Alfonsa Henriquesa, jak również uznania tytułu królewskiego i tytułował go jedynie księciem - dux portugalensis[4].

Po śmierci Alfonsa VII w 1157 roku tytuł cesarza przestał być używany, a obok Portugalii istniały na półwyspie cztery inne terytoria (królestwa) chrześcijańskie o zbliżonym statusie: Leónu (z Galicją), Kastylii, Nawarry i Aragonii - co sprzyjało uzyskaniu przez Portucale faktycznej niezależności[5].

Stolica Apostolska w osobie papieża Aleksandra III ostatecznie usankcjonowała tytuł królewski Alfonsa dopiero po 35 latach od rozpoczęcia starań, w 1179.

Terytoria Półwyspu Iberyjskiego na przełomie XII i XIII wieku

.

Inne dokonania[edytuj | edytuj kod]

W ciągu swojego panowania król budował nowe klasztory, m.in. sprowadził do Portugalii cystersów. Dla celów rekonkwisty stworzył rycerski zakon Avis, którego pierwszym mistrzem był jego naturalny syn Piotr Alfons. W 1147 odbił z rąk Maurów Lizbonę, a podczas wojny w latach 1158-1166 prowincję Alentejo. W 1184 oddał realną władzę swojemu synowi Sancho.

Przodkowie[edytuj | edytuj kod]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Robert I Burgundzki
 
 
 
 
 
 
 
Henryk de Bourgogne
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Helena de Semur
 
 
 
 
 
 
 
Henryk Burgundzki
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Berenguer z Barcelony
 
 
 
 
 
 
 
Nieznana z imienia,
(prawdopodobnie Sybilla) z Barcelony
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Gisela z Llucá
 
 
 
 
 
 
 
Alfons Henryk I
Zdobywca
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ferdynand I Wielki
 
 
 
 
 
 
 
Alfons VI Mężny
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Sancha z Leonu
 
 
 
 
 
 
 
Teresa de Leon
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Munio Moniz z Bierzo
 
 
 
 
 
 
 
Ximena Moniz
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Muniadona Moniz
 
 
 
 
 
 

Potomkowie[edytuj | edytuj kod]

W 1146 Alfons poślubił Mafaldę (pol. Matyldę) Sabaudzką (1125-1158), córkę Amadeusza III, hrabiego Sabaudii i Matyldy d'Albon. Para miała razem:

Alfons miał również nieślubną córkę z Elvirą Gálter:

  • Urrakę Afonsę (1130-?), żonę Pedro Afonso Viegas, pana Aveiro,

Oraz inne nieślubne dzieci:

Przypisy

  1. A.H. de Oliveira Marques, Historia Portugalii, tom I (do XVII wieku), PWN, Warszawa 1987, str.43-44
  2. j.w., str.45
  3. j.w.
  4. j.w.
  5. j.w., str.44