Alfred Jaroszewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Alfred Jaroszewicz
Turczyński, Zygmunt, Gruby
podporucznik rezerwy piechoty podporucznik rezerwy piechoty
Data i miejsce urodzenia 3 listopada 1902
Warszawa
Data i miejsce śmierci 16 października 1981
Tomaszów Mazowiecki
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie,
Orzel AK.jpg Armia Krajowa
Jednostki SRI O.II SG,
DOK I,
30 Pułk Piechoty
Główne wojny i bitwy wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

Alfred Karol Jaroszewicz ps. „Turczyński”, „Zygmunt”, „Gruby” (ur. 3 listopada 1902 w Warszawie, zm. 16 października 1981 w Tomaszowie Mazowieckim) – polski oficer, polityk.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Alfred Jaroszewicz urodził się 3 listopada 1902[1]. Był synem Władysława i Amelii z domu Kolberg[1]. Był przyrodnim bratem Piotra Jaroszewicza[2].

Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej[3]. Po zdaniu egzaminu dojrzałości w 1922, na propozycję kierownika referatu narodowościowego Samodzielnego Referatu Informacyjnego Oddziału II Sztabu Głównego kpt. Grafa, podjął służbę w tej komórce, początkowo pracując jako referent, następnie zostając kierownikiem referatu narodowościowego w samodzielnym referacie informacyjnym Dowództwa Okręgu Korpusu nr I w Warszawie[4][5]. Był członkiem Związku Peowiaków[4]. Już po podjęciu pracy w wywiadzie wstąpił do Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej[3]. Według Józefa Światły zarówno Jaroszewicz, jak i Włodzimierz Lechowicz wstąpili do pracy w Oddziale II będąc agentami wywiadu sowieckiego NKWD, obaj zwerbowani przez rezydenta wywiadu sowieckiego Samuela Fogelsona[5][6][7][8][9][10]. Został awansowany na stopień podporucznika rezerwy piechoty Wojska Polskiego ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1925[11][1]. W 1934 oficerem rezerwy 30 pułku piechoty i pozostawał wówczas w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III[12]. Od 1927 do 1939 działał w kierownictwie Stowarzyszenia Urzędników Państwowych (jako wiceprezes) oraz w Stowarzyszeniu Urzędników Umysłowych Przemysłu Polskiego[4][13]. Od 1932 pełnił stanowisko kierownika wydziału ochrony w SRI[4]. Od 1934 był dyrektorem administracyjno-handlowym Państwowych Zakładów Inżynierii „Ursus”[4].

Po wybuchu II wojny światowej brał udział w kampanii wrześniowej w szeregach macierzystego 30 pułku piechoty[1]. Podczas okupacji niemieckiej od początku 1940 działał w Komendzie Głównej Związku Walki Zbrojnej[1]. Później był oficerem Armii Krajowej od 1940 do 1944[14]. Służył w Kierownictwie Produkcji Uzbrojenia w strukturze Komendy Głównej Armii Krajowej[1]. Pełnił stanowisko sekretarza generalnego przemysłu wojennego w KG AK[4]. Działając w podwójnej roli przeniknął do struktur Komendy Głównej Gwardii Ludowej oraz do wywiadu GL[5][15]. Według Józefa Światły, Jaroszewicz, jak i Lechowicz zostali skierowani przez Mariana Spychalskiego do Państwowego Korpusu Bezpieczeństwa, zaś byli fałszywie oskarżani o działanie na rzecz podziemia antykomunistycznego[16]. Był także działaczem podziemnych struktur Stronnictwa Demokratycznego[5]. Uczestniczył w powstaniu warszawskim[1]. Był przetrzymywany w Stalagu 318/344 Lamsdorf[17].

Proces Alfreda Jaroszewicza przed Sądem Wojewódzkim w Warszawie w 1955

Po wojnie został politykiem SD[5][18][19]. W 1946 został wiceministrem aprowizacji i handlu[5][14]. Przeciw niemu, jego współpracownikom, a także Lechowiczowi została podjęta działalność operacyjna służb państwowych[20]. Został aresztowany 13 października 1948[21][22] (była to tzw. sprawa Jaroszewicza-Lechowicza[23]). Została wówczas aresztowana także jego żona Emilia[24]. Od 1948 do 1956 był więziony, osadzony w oddziale XII („A”) więzienia mokotowskiego oraz w tajnym więzieniu Departamentu X MBP, utworzonym w wilii w Miedzeszynie[5][10][14]. 28 czerwca 1955 przed Sądem Wojewódzkim dla miasta stołecznego Warszawy rozpoczął się jego proces, w którym został oskarżony o rzekome realizowanie polityki przedwojennych reakcyjnych rządów, w tym dławienie ruchu rewolucyjnego, mając działając na szkodę narodu polskiego i przyczyniając się si faszyzacji kraju, o szkodliwą dla narodu polskiego działalność w czasie od 1940 do lipca 1944, gdy miał przekazywać gestapo informacje o zwolennikach ruchu antyfaszystowskiego oraz o działanie po 1944, gdy działając w porozumieniu z innymi osobami miał zamierzać przemocą zmienić ustrój Polski Ludowej[4]. Zarzucono mu, że w swojej pracy kierownika referatu SRI w DOK I miał zwalczać działalność komunistyczną w II RP, dysponując siecią agentów, stosując prowokacje, a pełniąc od 1932 stanowisko kierownika wydziału ochrony w SRI miał rozpracowywać i zwalczać ruch komunistyczny na terenie zakładów zbrojeniowych DOK I[4]. Na niekorzyść ruchu komunistycznego miał podejmować działania także w czasie pracy w zakładach „Ursusa”[4]. Do służby na rzecz tzw. „dwójki” miał wprowadzić także swojego brata, Władysława (lekarza, dzięki bliskim kontaktom z zastępcą szefa O. II SG ppłk Meyerem skierowanego do pracy na rzecz Samodzielnego Referatu Technicznego)[4]. W 1938 wraz z Lechowiczem, Bogusławem Buczyńskim i Stanisławem Nienałtowskim miał stworzyć zakonspirowanó komórkę „dwójki”, której członkowie, m.in. przestudiowawszy ideologię marksizmu, przenikali do struktur KPP celem dokonywania prowokacji[13]. Już podczas okupacji niemieckiej w tym samym gronie o rozszerzonym składzie działali w tzw. Kole Inteligencji Społecznej (KIS)[13]. Według aktu oskarżenia w czasie wojny Jaroszewicz miał współpracować z szefem Oddziału II KG ZWZ ppłk. Tadeuszem Pełczyńskim ps. „Grzegorz” celem rozpracowywania, infiltracji i zwalczania ruchów lewicowo-rewolucyjnych, organizując grupę dywersyjną wspólnie z W. Lechowiczem, B. Buczyńskim i S. Nienałtowskim oraz przenikając do struktur Sztabu Głównego Gwardii Ludowej, zajmując w niej kierownicze stanowiska i wykorzystując je do zwalczania tej organizacji[4]. Ponadto miał przekazywać informacje o członkach PPR, GL, AL na rzecz funkcjonariusza Gestapo Wernera[4]. W myśl aktu oskarżenia w 1943 wraz z Lechowiczem miał stworzyć grupę spośród członków i współpracowników „dwójki” (w jej składzie miał znaleźć się m.in. Kazimierz Moczarski), która po wkroczeniu Armii Czerwonej i nastaniu władzy komunistycznej w Polsce miała na celu niszczenie Polski Ludowej poprzez obejmowanie stanowisk w jej aparacie[4]. Z poparcia M. Spychalskiego zarówno Jaroszewicz, jak i Lechowicz otrzymali stanowiska ministerialne, a sami także mieli obsadzać na odpowiedzialne posady działaczy „dwójki”[4]. Przed sądem Jaroszewicz, który sam siebie określił jako „pryncypialny socjalista”, przyznał się – aczkolwiek z podniesionymi z zastrzeżeniami – do zarzucanej mu działalności przed 1939 rokiem (czym miał przyczynić się do faszyzacji Polski i klęski kampanii wrześniowej) oraz do działalności dywersyjnej po 1944, natomiast nie przyznał się do współpracy z Gestapo podczas wojny, informując, że nie znał gestapowca Wernera a jedynie oficera komendy dywersyjnej AK Grzegorza Wernera[4][25]. W procesie zeznawali Stanisław Mieszkowski, Ignacy Brzeski, Adam Dobrowolski, Kochanowicz, żona oskarżonego Emilia Jaroszewicz, Stanisław Nienałtowski[25]. Obrońcą Jaroszewicza był Marian Rozenblit, a oskarżycielem publicznym w procesie prokurator Maciej Majster, który wnosił o karę 15 lat pozbawienia wolności[25]. Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z 30 czerwca 1955 Alfred Jaroszewicz został skazany na karę 12 lat pozbawienia wolności[13][14][25][26]. Kilka dni później, w dniach 4–6 lipca 1955 zeznawał jako świadek w procesie W. Lechowicza przed tym samym sądem i skazanego na 15 lat więzienia, zaprzeczając wówczas jego wyjaśnieniom, iż sam należał do KPP[27][28]. Został zwolniony z odbywania kary i w 1957 zrehabilitowany przez Sąd Najwyższy[5][14].

Zmarł 16 października 1981[29].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Alfred Jaroszewicz. 1944.pl. [dostęp 2016-12-01].
  2. Dorota Kania: Cień tajnych służb. Kraków: Wydawnictwo M, 2013, s. 27. ISBN 978-83-7595-640-5.
  3. a b J. F. Ch. Z sali sądowej. Beznadziejny chwyt „dwójkarza”. „Nowiny Rzeszowskie”, s. 2, nr 154 z 30 czerwca 1955. 
  4. a b c d e f g h i j k l m n o Z pierwszego dnia procesu. Były agent «dwójki» i gestapo Alfred Jaroszewicz przed Sądem Wojewódzkim w Warszawie. Wytrawny «dwójkarz» przyznaje się do winy. „Nowiny Rzeszowskie”, s. 1–2, nr 154 z 30 czerwca 1955. 
  5. a b c d e f g h Anna Machcewicz. W matni. Stanisław Mierzeński – więzień, fałszywy świadek, ofiara UB. „Pamięć i Sprawiedliwość”. 11/1 (19), s. 506, 2012. 
  6. Andrzej Poczobut. Siatka statystyka. „Ale historia”. 40/2013 (90), s. 8−9, 2013-10-04. Agora SA (pol.). 
  7. Komuniści przeciw komunistom – z Andrzejem Paczkowskim i Robertem Spałkiem rozmawia Barbara Polak. „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”. 1-2 (48-49), s. 10, 19, 2005. 
  8. Tadeusz M. Płużański: Piłsudski na celowniku komuny. Najwyższy Czas, 2013-11-11. [dostęp 2016-12-01].
  9. Andrzej Friszke: Aniela Steinsbergowa i jej książka. Rzecznik Praw Obywatelskich. s. 15. [dostęp 2016-12-01].
  10. a b IPN: według Amerykanów, Józef Światło zmarł w 1994 r.. dzieje.pl. [dostęp 2017-08-28].
  11. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 47.
  12. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 470.
  13. a b c d J. F. Ch. Za wrogą ludowi działalność. „Nowiny Rzeszowskie”, s. 4, nr 156 z 2–3 lipca 1955. 
  14. a b c d e Jacek Topyło. Departament X MBP w latach 1949–1954. Rekonesans badawczy: geneza – struktura organizacyjna – metody pracy. „Glaukopis”. s. 5. 
  15. Komuniści przeciw komunistom – z Andrzejem Paczkowskim i Robertem Spałkiem rozmawia Barbara Polak. „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”. 1-2 (48-49), s. 22, 2005. 
  16. Andrzej Friszke: Aniela Steinsbergowa i jej książka. Rzecznik Praw Obywatelskich. s. 26. [dostęp 2016-12-01].
  17. Tadeusz Wolsza: Recenzja pracy doktorskiej mgr Roberta Spałka pt. Poszukiwanie wroga wewnętrznego w kierownictwie PPR/PZPR w latach 1948–1956, Warszawa 2012, s. 1037, przygotowanej pod kierunkiem prof. zw. dr hab. Jerzego Eislera w Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2013. s. 8. [dostęp 2016-12-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-02)].
  18. Komuniści przeciw komunistom – z Andrzejem Paczkowskim i Robertem Spałkiem rozmawia Barbara Polak. „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”. 1-2 (48-49), s. 19, 2005. 
  19. Robert Spałek. Światło na Spychalskiego. „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”. 1-2 (48-49), s. 83, 2005. 
  20. Komuniści przeciw komunistom – z Andrzejem Paczkowskim i Robertem Spałkiem rozmawia Barbara Polak. „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”. 1-2 (48-49), s. 19, 2005. 
  21. Andrzej Friszke: Aniela Steinsbergowa i jej książka. Rzecznik Praw Obywatelskich. s. 17. [dostęp 2016-12-01].
  22. Robert Spałek. Światło na Spychalskiego. „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”. 1-2 (48-49), s. 84, 2005. 
  23. Andrzej Friszke: Aniela Steinsbergowa i jej książka. Rzecznik Praw Obywatelskich. s. 17. [dostęp 2016-12-01].
  24. Władysław Tkaczew: Organa informacji Wojska Polskiego w latach 1943–1956. Kontrwywiad wojskowy. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2007, s. 48.
  25. a b c d W drugim dniu procesu sąd przesłuchiwał świadków. Agent i prowokator Alfred Jaroszewicz skazany na 12 lat więzienia. „Nowiny Rzeszowskie”, s. 1, nr 155 z 1 lipca 1955. 
  26. Komuniści przeciw komunistom – z Andrzejem Paczkowskim i Robertem Spałkiem rozmawia Barbara Polak. „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”. 1-2 (48-49), s. 29, 2005. 
  27. Proces Włodzimierza Lechowicza przed Sądem w Warszawie. „Nowiny Rzeszowskie”, s. 4, nr 159 z 6 lipca 1955. 
  28. Prowokator W. Lechowicza skazany na 15 lat więzienia. „Nowiny Rzeszowskie”, s. 4, nr 160 z 7 lipca 1955. 
  29. Alfred Karol Jaroszewicz. nekrologi-baza.pl. [dostęp 2016-12-01].
  30. M.P. z 1947 r. nr 74, poz. 490.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]