Alfred Lampe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Alfred Lampe
Alfred Lampe.jpg
Data i miejsce urodzenia 14 maja 1900
Warszawa
Data i miejsce śmierci 10 grudnia 1943
Moskwa
Członek Biura Politycznego KPP
Okres od 1929
do 1932
Przynależność polityczna Komunistyczna Partia Polski
Odznaczenia
Order Krzyża Grunwaldu I klasy
Grób Alfreda Lampego na Powązkach Wojskowych

Alfred Lampe ps. Marek i in. (ur. 14 maja 1900 w Warszawie, zm. 10 grudnia 1943 w Moskwie) – polski działacz robotniczy i komunistyczny oraz publicysta żydowskiego pochodzenia.

Syn robotnika Jakuba i Felicji z d. Sznajer. Uczył się w Szkole Kupieckiej Specjalnej Zgromadzenia Kupców miasta Warszawy. W czerwcu 1918 uzyskał maturę w Szkole Zgromadzenia Kupców. Został przyjęty na Wydział Prawa Uniwersytetu Warszawskiego, ale zrezygnował ze studiów. Pod koniec 1918 był nauczycielem w wieczorowej szkole dla dorosłych, w której uczył ekonomii politycznej i historii kultury.

W latach 19181921 członek Żydowskiej Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Poalej Syjon. Od 1921 roku w KPP. 19221929 sekretarz Związku Młodzieży Komunistycznej (ZMK) w Polsce (od 1930 KZMP). Po raz pierwszy aresztowany w 1922 roku i po trzech latach śledztwa skazany na rok więzienia (opuścił je w 1926 roku)[1]. Od 1926 roku członek KC KPP. Ponownie aresztowany 1 marca 1928 r. podczas konferencji koordynującej akcję przedwyborczą KPP[2]. W latach 19291932 członek Biura Politycznego; w walkach frakcyjnych w tej partii należał do tzw. mniejszości. W latach 1930–1933 często nie zgadzał się w kwestiach taktyki z pozostałymi członkami Biura Politycznego. W szczególności dotyczyło to jego sprzeciwu wobec prób wywoływania strajku powszechnego za wszelką cenę. Jego zwolenników w partii nazwano grupą „markowców”. W związku z konfliktem przesunięty do pracy w Moskwie jako przedstawiciel KPP w Czerwonej Międzynarodówce Związków Zawodowych (Profintern). Powrócił do Polski w 1933 roku by pokierować Sekretariatem Krajowym KC KPP. Ponownie w więzieniu przebywa od sierpnia 1933 roku do 1939 roku[3]. W więzieniu w Rawiczu przewodniczył „komunie więziennej” grupującej ok. 500 więźniów. Jako jedyny żyjący działacz komunistyczny (reszta została stracona w ZSRR) został wymieniony z nazwiska jako „zdrajca i prowokator” w uchwale Komitetu Wykonawczego Międzynarodówki Komunistycznej z 16 sierpnia 1938 r. o rozwiązaniu KPP[4].

Wydostał się z więzienia 1 września 1939. W latach 1939–1943 przebywał na ziemiach II RP okupowanych przez ZSRR (m.in. w Białymstoku, gdzie był dyrektorem fabryki włókienniczej i pracownik Obwodowej Komisji Planowania przy Obwodowym Komitecie Wykonawczym Rad Delegatów), następnie w ZSRR. Uznawany za przywódcę środowiska komunistycznego w Białymstoku jako jednym z dwóch skupiających byłe kadry KPP (drugim był Lwów)[5]. Podczas pobytu w Białymstoku pozostawał w ścisłych kontaktach z byłymi działaczami KPP, m.in. Marcelim Nowotką i Pawłem Finderem. Nieufnie traktowany przez władze radzieckie, które nie zaakceptowały go w roli przywódcy środowiska komunistycznego[6]. Nie został włączony do tzw. Grupy inicjatywnej mającej przygotować powstanie nowej partii komunistycznej w okupowanej Polsce (PPR). Od początku 1940 roku rozpoczął bliską współpracę z Wandą Wasilewską. W połowie 1940 r. wysyła razem z nią list do Stalina z apelem o przyjmowanie do WKP(b) byłych członków KPP. 22 czerwca 1941 ewakuował się do Mińska gdzie wystąpił razem z Pawłem Finderem o utworzenie polskiego batalionu w ramach Armii Czerwonej[7]. Następnie udał się do Czapajewska na Powołżu, gdzie pracował w miejscowym sowchozie. We wrześniu 1941 wezwany przez Komitet Wykonawczy Międzynarodówki Komunistycznej do Moskwy. W grudniu 1942 roku pisze list do zastępcy Ludowego Komisarza Spraw Zagranicznych Salomona Łozowskiego skarżąc się na traktowanie Polaków w ZSRR jako obywateli drugiej kategorii[8]. Uznaje konieczność odbudowy polskiej partii komunistycznej zarówno w ZSRR, jak i na terenie okupowanej Polski[9]. Redaktor (od 1942 kierownik redakcji) „Nowych Widnokręgów”, członek redakcji pisma Wolna Polska. W 1943 współorganizator i ideolog ZPP[potrzebny przypis] i 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki[potrzebny przypis]. Nie wszedł w skład kierownictwa ZPP. Autor platformy programowej Polskiego Komitetu Narodowego – prekursora Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (PKWN)[10]. W 1943 roku stał się faktycznym przywódcą środowiska komunistów polskich w ZSRR[11].

Napisał książkę pt. „O nową Polskę”. W roku 1948 zostały wydane „Myśli o nowej Polsce” będącymi zbiorem zapisów audycji radiowych – udzielonych przez Lampego w czasie II wojny światowej – oraz zapisków z jego prywatnego notesu.

Zmarł na zawał serca. Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Grunwaldu I klasy. W 1964[potrzebny przypis] urna z jego prochami została pochowana na Powązkach Wojskowych. Był żonaty z działaczką KPP Judytą Kino, z którą miał syna Jerzego, a następnie z Rozalią Wagman, działaczką KZMP i KPP, z którą miał córkę Irenę.

Przypisy

  1. Stanisław Żerka „Słownik polityków polskich XX wieku”, Wydawnictwo Poznańskie 1998 r., ​ISBN 83-86138-55-6​, s. 181.
  2. Mirosław Szumiło „Roman Zambrowski 1909-1977” IPN 2014, ​ISBN 978-83-7629-621-0​, s. 63.
  3. Mirosław Szumiło „Roman Zambrowski 1909-1977” IPN 2014, ​ISBN 978-83-7629-621-0​, s. 101–102.
  4. Ryszard Nazarewicz „Armii Ludowej dylematy i dramaty” Warszawa 1998 str. 14 ​ISBN 83-909166-0-6​.
  5. Anna Sobór – Świderska „Jakub Berman. Biografia komunisty” IPN Warszawa 2009 str. 54 ​ISBN 978-83-7629-090-4​.
  6. Anna Sobór – Świderska „Jakub Berman. Biografia komunisty” IPN Warszawa 2009 str. 56 ​ISBN 978-83-7629-090-4​.
  7. Ryszard Nazarewicz „Armii Ludowej dylematy i dramaty” Warszawa 1998 str. 43 ​ISBN 83-909166-0-6​.
  8. Anna Sobór – Świderska „Jakub Berman. Biografia komunisty” IPN Warszawa 2009 str. 82 ​ISBN 978-83-7629-090-4​.
  9. Mirosław Szumiło „Roman Zambrowski 1909-1977” IPN 2014, ​ISBN 978-83-7629-621-0​, s. 137.
  10. Anna Sobór – Świderska „Jakub Berman. Biografia komunisty” IPN Warszawa 2009 str. 93 ​ISBN 978-83-7629-090-4​.
  11. Mirosław Szumiło „Roman Zambrowski 1909-1977” IPN 2014, ​ISBN 978-83-7629-621-0​, s. 141.

Bibliografia[edytuj]

  • Polski Słownik Biograficzny t. XVI, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1971.