To jest dobry artykuł

Alice in Chains

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy amerykańskiego zespołu muzycznego. Zobacz też: album o tym tytule.
Alice in Chains
Ilustracja
Alice in Chains podczas koncertu, 17 września 2016
Rok założenia 1987
Pochodzenie Seattle, Waszyngton, USA
Gatunek metal alternatywny
grungeheavy metal
rock alternatywny[1]
Aktywność 1987–2002, od 2005
Wytwórnia płytowa ColumbiaVirgin/EMICapitol
Powiązania SlezeAlice N’ Chains
Ozzy OsbourneMad SeasonClass of ’99Comes with the FallSpys4Darwin
Obecni członkowie
William DuVall
Jerry Cantrell
Mike Inez
Sean Kinney
Byli członkowie
Layne Staley (zmarły)
Mike Starr (zmarły)
Strona internetowa

Alice in Chains – amerykański zespół muzyczny utworzony w roku 1987 z inicjatywy wokalisty Layne’a Staleya i gitarzysty Jerry’ego Cantrella[2]. Przez krytyków zaliczany do tzw. Wielkiej Czwórki z Seattle, obok zespołów Nirvana, Pearl Jam i Soundgarden[3].

Muzyka stworzona przez Alice in Chains jest mroczna i ciężka, lecz bardzo melodyjna. Odznacza się różnorodnością brzmienia, sprawiającą, że zespół trudno jest przypisać do konkretnego gatunku. Grupa powszechnie identyfikowana jest z nurtem grunge, lecz czerpiąca wpływy z szeroko pojętej muzyki metalowej lat 70., która zawiera w sobie ciężkie riffy inspirowane twórczością Black Sabbath[4] oraz melodyjnego hard rocka budzącego skojarzenia z dokonaniami Led Zeppelin[5], przeplatanego łagodniejszymi i utrzymanymi w stylistyce muzyki akustycznej kompozycjami[5]. Rozpoznawalną cechą zespołu są rozbudowane aranżacyjnie utwory oraz charakterystyczny styl wokalny, dla którego typowe są zharmonizowane partie wokalne[1]. Łączny nakład sprzedanych albumów wynosi ponad 25 milionów na całym świecie[6], w tym 14 na terenie Stanów Zjednoczonych[6][7]. Wydawnictwa Jar of Flies i Alice in Chains osiągnęły najwyższą pozycję zestawienia Billboard 200[8]. Minialbum Jar of Flies był pierwszym w historii albumem wydanym w formacie EP, który uplasował się na szczycie listy przygotowywanej przez tygodnik „Billboard”. Zespół uzyskał dziewięć nominacji do nagrody Grammy[9].

Z powodu śmierci wokalisty Layne’a Staleya w kwietniu 2002[10], grupa zawiesiła działalność. Reaktywacja nastąpiła w roku 2005, a od 2006 występuje z nowym wokalistą Williamem DuVallem[11].

Historia[edytuj]

Wczesny okres (1984–1989)[edytuj]

 Osobny artykuł: Sleze.
 Osobny artykuł: Alice N’ Chains.

W roku 1984 uczniowie Shorewood High School Byron Hansen, James Bergstrom, Johnny Bacolas i Zoli Semanate, utworzyli zespół muzyczny Sleze[12]. Wokalistą został uczeń Meadowdale High School Layne Staley[12]. W ciągu dwóch lat działalności skład wielokrotnie ulegał roszadom. W roku 1986 dołączył gitarzysta Nick Pollock[13], a zespół został przekształcony w Alice N’ Chains[14]. Kwartet prezentował styl muzyczny określony przez Staleya w jednym z wywiadów jako „mieszanka glam i thrash metalu”, inspirowana w dużej mierze dokonaniami Duran Duran, Mötley Crüe i Poison[15]. W trakcie swojej półtorarocznej aktywności, muzycy zarejestrowali dwa albumy demo[12]. W 1987 projekt został rozwiązany[16]. Staley zarządzał kompleksem sal prób Music Bank, który mieścił się koło mostu Ballad Bridge[16]. Składał się on z 60 sal i był otwarty przez całą dobę. Pełnił lokalnie istotną funkcję, gdyż umożliwiał początkującym muzykom rozwój artystyczny[16].

Kane Hall, miejsce pierwszego koncertu zespołu[17]

W roku 1987, podczas odbywającej się na terenie północnego Seattle imprezy, Nick Pollock poznał ze sobą Staleya i gitarzystę Jerry’ego Cantrella[18], który przyjechał z rodzinnej Tacomy. Udzielał się w założonym przez siebie rok wcześniej amatorskim zespole Diamond Lie[14], którego trzon stanowili wokalista Scott Damon, basista Matt Muasau oraz perkusista Randy Nesbitt[19]. Do składu dołączył Mike Starr, występujący w glam metalowej formacji Gypsy Rose[18]. Po obejrzeniu koncertu Alice N’ Chains w Tacoma Little Theater, Cantrell zwrócił się z propozycją objęcia funkcji wokalisty do Staleya, który w tym czasie wraz z Bergstromem i Dave Martinem udzielał się w efemerycznej grupie 40 Years of Hate, prezentującej muzykę z pogranicza funk i industrial[20]. Wokalista zgodził się dołączyć do formacji muzyka pod warunkiem, że ten wystąpi w roli sidemana w jego zespole[21]. Projekt, w którym występował Staley, wkrótce uległ rozwiązaniu[20]. Muzyk objął stanowisko wokalisty w zespole Cantrella. Skład został uzupełniony o perkusistę Seana Kinneya[22]. Pierwszy koncert odbył się 15 stycznia 1988 w Kane Hall na uniwersytecie w Waszyngtonie[17]. W składzie Staley (śpiew), Cantrell (gitara), Starr (gitara basowa), Kinney (perkusja), grupa z dużym powodzeniem zaczęła grać w klubach położonych na północno-zachodnim wybrzeżu[15][23]. Początkowo muzycy występowali z krótkim repertuarem obejmującym nieco ponad 15–20 minut, lecz z czasem zaczęli otrzymywać oferty gry setlisty składającej się z 45 minut[23]. Mimo że występowali jako Alice in Chains, na plakatach koncertowych zespół często podpisywany był nazwą Diamond Lie[23]. Niejednokrotnie określany był przez lokalne media mianem „Kindergarden”, ze względu na duże podobieństwo brzmieniowe i sceniczne do Soundgarden[24]. Cantrell przyznał, że w początkowej fazie działalności Alice in Chains, Soundgarden był zespołem „bardzo inspirującym”[25].

W 1988 promotor nagrań Randy Hauser wraz z Kenem Deansem umożliwił grupie nagranie albumu demo[23][26]. Proces rejestracji odbył się pomieszczeniu Treehouse. Zespół zarejestrował materiał składający się z ośmiu kompozycji, w tym cover Davida Bowiego – „Suffragette City”[17]. Ukazał się on niezależnie pod nazwą The Treehouse Tapes[17]. Od kwietnia do czerwca 1989 członkowie zespołu przy współpracy Ricka Parashara, pracowali w London Bridge Studio nad drugim albumem demo[27]. Nagrany materiał trafił do Deansa, który zwrócił się do managerów Kelly Curtis i Susan Silver, kierujących w tym czasie Soundgarden[23], z propozycją objęcia funkcji zarządzania zespołem[28]. Materiał został przekazany wytwórni Columbia. Nick Terzo: „Wielu myślało, że wybrałem najgorzej z całego grona, ale dla mnie byli niczym nieoszlifowany diament”[29]. 11 września muzycy podpisali kontrakt z wytwórnią[30]. Sprawami zarządzania zajęły się Curtis i Silver[28].

Facelift (1990–1991)[edytuj]

Od grudnia 1989 do kwietnia 1990, przy współpracy producenta Dave’a Jerdena[31], muzycy pracowali w London Bridge Studio i Capitol Recording Studio w Hollywood, nad materiałem na debiutancki album studyjny. Na przełomie lutego i marca wystąpili w roli supportu przed Extreme w ramach Pornograffiti Tour[32]. W lipcu wytwórnia opublikowała w limitowanym nakładzie minialbum We Die Young[33]. Był on rozsyłany w formie darmowej do najbliższych sklepów muzycznych, których właściciele otrzymywali zysk ze sprzedaży. Miało to na celu promowanie zbliżającego się albumu, jak i samego zespołu[15].

Jerry Cantrell podczas koncertu, Boston, 27 listopada 1992

Premiera Facelift odbyła się 21 sierpnia. Steve Huey z serwisu muzycznego AllMusic, w swej recenzji napisał, że „jest to jedna z najważniejszych płyt w gatunku grunge oraz rocka alternatywnego, łącząca przy tym fanów hard rocka i heavy metalu”[34]. Cantrell w rozmowie z „Hit Parader” przyznał, że „album miał mieć ponurą aurę oraz być bezpośredni do panującej ówcześnie w Seattle atmosfery zadumy i stylu”[15].

Od listopada do grudnia zespół odbył trasę koncertową po Ameryce Północnej, pełniąc rolę supportu przed Iggy Popem w ramach Brick By Brick Tour[35]. 22 grudnia muzycy wystąpili przed półtoratysięcznym audytorium, zgromadzonym w Moore Theatre, ze specjalnie przygotowanym koncertem, który został wyprzedany[23]. Materiał wyreżyserowany przez Josha Tafta wydany został 30 lipca 1991 na kasecie Live Facelift[36]. Podczas lutowych koncertów zespół zaprosił Pearl Jam (występujący ówcześnie pod nazwą Mookie Blaylock) do otwierania swoich występów[37]. Eddie Vedder odnosząc się do nich przyznał, że „interesującym było oglądać zespół, który potrafi zmieniać nastroje ludzi”[38]. W pierwszym półroczu od momentu premiery, Facelift sprzedał się w ilości 40 tys. kopii[39]. 1 marca 1991 wydany został singel „Man in the Box”, który dotarł do 18. pozycji Mainstream Rock Songs[40]. Kompozycja napisana przez Layne’a Staleya, poruszała temat cenzury rządowej[29]. Teledysk wyreżyserowany przez Paula Rachmana, częstokrotnie emitowany był w stacji muzycznej MTV[39], gdzie utrzymywał się na liście przez okres 16 tygodni[23]. Po tych wydarzeniach album w ciągu następnych sześciu tygodni uzyskał nakład sprzedaży na poziomie 400 tys. egzemplarzy[39]. Kontynuując trasę, zespół wyruszył wspólnie z Megadeth i The Almighty w tournée Oxidation of the Nations Tour, które zainaugurowane zostało występem w londyńskim Marquee Club 8 marca, a zakończone w Point Theatre w Dublinie 1 kwietnia[41]. Od maja do lipca grupa występowała w roli supportu przed zespołami Anthrax, Megadeth i Slayer, w ramach amerykańskiej edycji tournée Clash of the Titans[42]. 5 czerwca w trakcie występu w Red Rocks Amphitheatre w Morrison, zespół został obrzucony butelkami przez fanów grupy Slayer[42]. Jedna z nich trafiła w zestaw perkusyjny Kinneya. Staley poirytowany zachowaniem zgromadzonej publiczności, przeskoczył barierki i zaczął odrzucać w stronę tłumu różne przedmioty znalezione na scenie. Po chwili do wokalisty dołączyła reszta członków zespołu[42]. Mimo tych incydentów, grupa zyskała sobie sympatię fanów muzyki metalowej podczas trasy[38]. 6 lipca Facelift zadebiutował na 42. pozycji Billboard 200[8], stając się pierwszym albumem wywodzącym się z nurtu grunge, który dotarł do pierwszej 50. zestawienia tygodnika „Billboard”[36]. Od sierpnia do stycznia 1992 muzycy występowali jako support dla Van Halen w ramach For Unlawful Carnal Knowledge Tour[43]. Na początku września Facelift uzyskał certyfikat złotej płyty[7]. Staley: „Pierwotnie zakładaliśmy, że album mógłby sprzedać się w nakładzie 100 tys. kopii. To był nasz cel. Potem pomyśleliśmy, że wynik na poziomie 200 tys. byłby już bardzo dużym osiągnięciem”[44].

Album promowany był dodatkowo singlem „Sea of Sorrow”, który odnotował 27. pozycję Mainstream Rock Songs[40]. Dzięki intensywnym trasom koncertowym, w ramach których zespół wystąpił ponad 200-krotnie, grupa zaczęła zyskiwać atencję mediów głównego nurtu w Stanach oraz spotykać się z coraz bardziej pozytywnym przyjęciem ze strony publiczności[44].

Sap (1991–1992)[edytuj]

Jerry Cantrell, 1992

W trakcie trwania For Unlawful Carnal Knowledge Tour muzycy rozpoczęli prace nad nagrywaniem materiału na drugi album studyjny. Demo wypełniło 10 kompozycji[45]. Kilka utworów, które zostały zarejestrowane, członkowie zespołu wyselekcjonowali i postanowili nagrać ponownie[45]. Sesja rozpoczęła się pod koniec listopada 1991 w London Bridge Studio. Zarejestrowane zostały cztery utwory utrzymane w stylistyce muzyki akustycznej[45]. Cantrell w rozmowie z „Guitar World” przyznał, że zmiana charakteru brzmienia była zamierzonym zabiegiem[45]. Minialbum Sap opublikowany został 4 lutego 1992[45]. Powodem jego nagrania i nazwy był sen, jaki miał Sean Kinney. Muzykowi przyśniło się, że zespół nagrał kilka utworów i zamieścił je na akustycznym minialbumie. Następnego dnia perkusista opowiedział o tym pomyśle kolegom z zespołu i materiał został nagrany w ciągu niespełna tygodnia[45][46]. Trzy kompozycje, które znalazły się na wydawnictwie, pochodziły ze starszych sesji nagraniowych[15]. Na płycie gościnnie wystąpili: wokalistka zespołu Heart, Ann Wilson, Chris Cornell oraz frontman Mudhoney, Mark Arm[47]. Produkcją zajęli się Dave Jerden i Rick Parashar[48]. W trakcie nagrań zrodziła się supergrupa Alice Mudgarden, w której skład weszli wszyscy członkowie Alice in Chains, Cornell oraz Arm[49]. Nazwa wzięła się z kontaminacji Alice in Chains, Mudhoney i Soundgarden[49]. Muzycy nagrali utwór „Right Turn[49].

W 1992 członkowie zespołu pojawili w charakterze gościnnym w filmie obyczajowym Samotnicy w reżyserii Camerona Crowe’a, występując w scenie podczas koncertu w klubie Pier 48[42]. Do promocji przyczynił się utwór „Would?”, który trafił na ścieżkę dźwiękową do produkcji[42]. 25 lutego „Man in the Box” został wyróżniony nominacją do nagrody Grammy w kategorii Best Hard Rock Performance, podczas gali w Radio City Music Hall w Nowym Jorku[9].

Dirt (1992–1993)[edytuj]

Staley i Cantrell, Boston 1992

Od kwietnia do lipca 1992, przy ponownej współpracy z Jerdenem, muzycy odbyli w Eldorado Recording Studios oraz One on One Studios na terenie Los Angeles[31] sesję nagraniową drugiego studyjnego albumu[29]. Nowe kompozycje zostały w większości napisane w przerwach pomiędzy trasami koncertowymi[50]. Zespół przebywał w jednej z dzielnic miasta – Oakwoods, kiedy na ulicach wybuchły zamieszki wywołane uniewinnieniem czterech policjantów, oskarżonych o pobicie czarnoskórego taksówkarza Rodneya Kinga. Cantrell: „Byliśmy właśnie w Studio City to Venice, kiedy wybuchły zamieszki. Zadzwoniliśmy do Toma Arayi ze Slayera i udaliśmy się do niego, aby przeczekać ten gorący okres. Nigdy tego nie zapomnę”[51]. Premierę albumu poprzedziło wydanie dwóch singli – „Would?” i „Them Bones”. Pierwszy z nich dotarł do 31. pozycji Mainstream Rock Songs w Stanach Zjednoczonych[40] oraz 19. w Wielkiej Brytanii[52]. Drugi uplasował się na 30. pozycji Alternative Songs[53] i 24. Mainstream Rock Songs[40]. Na terenie Wielkiej Brytanii dotarł do 22. i 26. lokaty[52]. 10 września zespół wystąpił w Park Plaza Hotel w Los Angeles, na uroczystości promującej film Samotnicy[54].

15 września muzycy zainaugurowali pierwszy etap tournée promującego album, występując jako gość specjalny na trasie No More Tours Ozzy’ego Osbourne’a[55]. Przed koncertem w Oklahoma City 25 września, Layne Staley złamał nogę podczas jazdy quadem i na scenie zmuszony był do występowania o kulach oraz na wózku inwalidzkim[29][39]. 29 września nakładem wytwórni Columbia ukazał się drugi studyjny album Alice in Chains – Dirt[34], który został uznany za magnum opus, największe osiągnięcie artystyczne zespołu[56].

Staley w tekstach poruszył tematykę osobistej walki z uzależnieniem[39]

Recenzent Steve Huey z serwisu AllMusic stwierdził, że album to „arcydzieło”. Odnosząc się do motywu przewodniego płyty, autor napisał: „Album ze względu na ukazane uzależnienie stanowi jedno z najbardziej wstrząsających koncepcyjnych wydawnictw w historii. Nie wszystkie utwory zawarte na albumie opowiadają o heroinie. Teksty pisane przez Cantrella, mimo że skupiają się na relacjach osobistych, to jednak zachowują spójność tematyczną. Prawie każdy utwór nasycony jest samoobrzydzeniem i rezygnacją. To czyni, że świadomość jest jeszcze bardziej bezsilna”[34]. Chris Gill z miesięcznika „Guitar World”, opisał album słowami: „Cudownie mroczny, brutalny, ale szczery”[39]. Mike Boehm z dziennika „Los Angeles Times” napisał, że „najnowszy album zespołu, Dirt, szura po dnie z litanią skarg śpiewanych z głębokiej otchłani rozpaczy, wstrętu do samego siebie i niekończącej się niedoli”[57]. Wiele spekulacji wywołała oprawa graficzna autorstwa Mary Maurer i Rocky’ego Schencka[58]. Okładka ukazuje nagą kobietę pochowaną w Ziemi tuż po erozji na pustyni, gdzie w tle widoczne są góry i pomarańczowe niebo. W sesji wystąpiła 21-letnia amerykańska aktorka i modelka Mariah O’Brien[58]. W wywiadzie dla „Hit Parader”, Mike Starr stwierdził, że album w porównaniu do poprzedniego jest „cięższy i bardziej obłąkany”[59]. 17 października zadebiutował na 6. pozycji Billboard 200, pozostając w zestawieniu przez okres 102 tygodni[8]. Na początku grudnia Dirt uzyskał certyfikat platynowej płyty[7].

Mike Inez dołączył do zespołu w styczniu 1993, zastępując Starra

15 stycznia 1993 zespół wystąpił na Estádio do Morumbi w São Paulo[60], podczas pierwszego dnia festiwalu Hollywood Rock, grając dla ponad 80-tysięcznej publiczności[61]. Kontynuując swój udział w festiwalu, 22 stycznia grupa zagrała obok Red Hot Chili Peppers na placu Praça da Apoteose w Rio de Janeiro[62]. Po zakończeniu koncertu, basista Mike Starr, zmagający się z uzależnieniem od heroiny, o mało nie doprowadził do przedawkowania, tracąc przytomność na 11 minut. Natychmiastową reakcją wykazał się Staley, który widząc poważne zagrożenie życia, cucił kolegę zimnym prysznicem w pokoju hotelowym[63]. Po tym incydencie doszło do zmiany personalnej. Miejsce Starra zajął Mike Inez, współpracujący z Osbourne’em[64]. Muzycy przylecieli wcześniej do Europy, gdzie odbywali pierwsze próby z Inezem w londyńskiej dzielnicy Finchley[64]. 30 stycznia, w nowym składzie, występem w klubie Camden Underworld zespół zainicjował europejskie tournée, obejmujące występy między innymi na terenie Francji, Niemiec, Skandynawii, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii, Włoch. Rolę supportu pełniły formacje Screaming Trees i The Wildhearts[65]. 8 lutego, w trakcie występu w klubie Cirkus w Sztokholmie, Staley uderzył w twarz jednego z uczestników koncertu, który wykonywał nazistowskie gesty[66]. 24 lutego Dirt został wyróżniony nominacją do nagrody Grammy[9]. 15 marca opublikowany został singel „Rooster”. Kompozycja mająca charakter osobistych postrzegań wojny wietnamskiej[67], dotarła do 7. pozycji Mainstream Rock Songs[40]. Z uwagi na zbyt dużą brutalność, stacja MTV emitowała ocenzurowaną wersję teledysku, co spotkało się ze sprzeciwem Cantrella[67]. W kwietniu muzycy zarejestrowali w Bad Animals Studio dwa utwory – „What the Hell Have I” i „A Little Bitter”[64], które zostały wykorzystane na ścieżce dźwiękowej do filmu Bohater ostatniej akcji w reżyserii Johna McTiernana[68]. Od czerwca do sierpnia grupa występowała na festiwalu muzyki alternatywnej Lollapalooza, grając na głównej scenie obok Babes in Toyland, Primus, Rage Against the Machine i Tool[69]. 30 sierpnia wydany został ostatni singel z albumu Dirt – „Down in a Hole”, który dotarł do 10. lokaty Mainstream Rock Songs[40]. W Wielkiej Brytanii osiągnął pozycje 29. i 36.[52].

Jar of Flies (1993–1994)[edytuj]

Layne Staley i Jerry Cantrell, 1992

Na początku września członkowie zespołu, przy współpracy Toby’ego Wrighta, wynajęli London Bridge Studio na dziesięć dni[70]. Wright przyznał, że w momencie rozpoczęcia sesji, grupa nie miała przygotowanego żadnego materiału[70]. Proces rejestracji trwał tydzień[70].

W połowie września wznowiony został amerykański etap trasy. Kontynuację tournée stanowiły występy w Europie, przy wsparciu formacji Clawfinger i The Wildhearts[71]. Pod koniec października zespół po raz pierwszy występował na terenie Japonii, Nowej Zelandii i Australii[71], gdzie zagrał siedem z ośmiu zaplanowanych koncertów. Występy Amerykanów na kontynencie australijskim poprzedzali Suicidal Tendencies i The Poor[71]. Trasa zakończyła się 4 listopada występem w Hordern Pavillion na terenie Sydney[71].

7 stycznia 1994 grupa zagrała ostatni występ przed zawieszeniem działalności koncertowej. Miał on miejsce w Hollywood Palladium, podczas benefisu Johna Norwooda Fishera z formacji Fishbone[23]. Członkowie zespołu zagrali 20-minutowy akustyczny występ[72]. Część zgromadzonej publiczności nie była zadowolona z faktu lżejszej formy, przez co wygwizdała muzyków. Cantrell: „Zrobiliśmy krótki występ, dając szansę zagrania numerów z minialbumu Sap. Niektórzy fani byli zirytowani, bo nie zagraliśmy nic cięższego”[72].

Jerry Cantrell, 27 listopada 1992

25 stycznia wytwórnia opublikowała trzeci minialbum w dyskografii zespołu[34]. Pierwotnie nieprzeznaczony do wydania Jar of Flies, w pierwszym tygodniu od premiery uzyskał nakład sprzedaży sięgający 141 tys. kopii[73], dzięki czemu 12 lutego zadebiutował na szczycie w zestawieniu Billboard 200[8], przechodząc tym samym do historii jako pierwszy album wydany w formacie EP, który tego dokonał[74][75]. Poza Stanami Zjednoczonymi, minialbum dotarł do 1. pozycji na terenie Nowej Zelandii, 2. w Australii, 3. w Finlandii oraz 5. w Danii[76]. Steve Huey z serwisu AllMusic podkreślił, że „album ten to połączenie bólu z perfekcją”[34]. Tom Sinclair z tygodnika „Entertainment Weekly” podsumował cały materiał, pisząc: „Jeśli przełomowy album Alice in Chains, Dirt, uchwycił rozpacz mężczyzn tarzających się w duchowym szambie, to Jar of Flies brzmi jak opis tych samych facetów ze zwisającymi nogami w mętnej wodzie”[77]. Dziennikarz i krytyk muzyczny Jon Pareles z „The New York Times” napisał o minialbumie: „Nagrodzona samotność o chropowatym indywidualizmie”[78]. Promowany był przez dwa single – „No Excuses” i „I Stay Away”. Pierwszy z nich osiągnął 3. lokatę notowania Alternative Songs[53] oraz w dniu 26 marca dotarł na szczyt zestawienia Mainstream Rock Songs[40] – stając się pierwszym singlem grupy, który uplasował się na najwyższej pozycji notowania „Billboardu”. Drugi singel zanotował pozycję 10. Mainstream Rock Songs[40].

Po wydaniu Jar of Flies Staley udał się na leczenie odwykowe do Hazelton Clinic w Minnesocie, spowodowane uzależnieniem od heroiny[79]. Zespół planował w lipcu ruszyć w trasę Shit Hits the Sheds Tour wraz z Danzig, Fight i Suicidal Tendencies, występując jako support przed zespołem Metallica[80], oraz zagrać w sierpniu na Festiwalu w Woodstock[81], lecz kiedy Staley przyszedł na jedną z prób będąc pod wpływem narkotyków, Kinney odmówił dalszej chęci grania z wokalistą. Cantrell: „Byliśmy jak cztery rośliny, próbujące rosnąć w tej samej doniczce”[82]. 15 lipca, na jeden dzień przed rozpoczęciem tournée, zespół wycofał swój udział, będąc zastąpionym przez formację Candlebox[80]. Kinney: „Nie byliśmy wtedy ze sobą szczerzy. Gdybyśmy dalej to ciągnęli, byłoby spore prawdopodobieństwo, że pożarlibyśmy się na trasie, a zdecydowanie nie chcieliśmy, by coś takiego wydarzyło się publicznie”[82]. Muzycy postanowili zrobić sobie przerwę i rozstać się na pewien czas, aby odpocząć od intensywnych tras koncertowych i rosnących wewnętrznych konfliktów. Za pośrednictwem swojego rzecznika, wystosowali oświadczenie do prasy, informujące o zawieszeniu działalności[15]. W listopadzie utwór „Got Me Wrong” został wydany w formie singla promocyjnego, na potrzeby niskobudżetowego filmu Clerks w reżyserii Kevina Smitha[46]. Dotarł on do 22. pozycji Alternative Songs[53], 7. Mainstream Rock Songs[40] oraz trafił na ścieżkę dźwiękową do filmu[46].

Alice in Chains (1995–1996)[edytuj]

 Osobny artykuł: Mad Season.

Staley w drugiej połowie 1994 dołączył do supergrupy Mad Season, której skład stanowili: perkusista Barrett Martin, basista John Baker Saunders i gitarzysta Mike McCready[83]. Grupa wydała album studyjny Above[84], gdzie Staley został głównym autorem tekstów i projektantem oprawy graficznej[84]. Zespół odbył trasę składającą się z siedmiu występów[85] oraz opublikował album koncertowy Live at The Moore[85]. Inez dołączył w 1994 do supergrupy Slash’s Snakepit, z którą zarejestrował album It's Five O'Clock Somewhere[82].

1 marca 1995 kompozycja „I Stay Away”, pochodząca z minialbumu Jar of Flies, otrzymała nominację do nagrody Grammy w kategorii Best Hard Rock Performance podczas gali w Shrine Auditorium[9].

Wiosną do składu powrócił Layne Staley. W jednym z wywiadów przyznał, że rozstanie spowodowało w zespole, że „wszyscy czuliśmy się rozbici i mieliśmy poczucie jakbyśmy się nawzajem zdradzili”[82]. Prace trwały od kwietnia do sierpnia w Bad Animals Studio[34]. Procesem produkcji zajął się Toby Wright, mający na swoim koncie współpracę z zespołami Corrosion of Conformity i Slayer[86]. W trakcie sesji, do radia wyciekła gorsza wersja utworu „Grind”, która była emitowana w głównych stacjach[34]. 6 października wytwórnia udostępniła dla rozgłośni radiowych studyjną wersję kompozycji, która stała się singlem promującym album. Utwór dotarł do 18. pozycji Alternative Songs[53] i 7. Mainstream Rock Songs[40]. W Wielkiej Brytanii „Grind” uplasował się na 23. miejscu[52].

Sean Kinney był głównym pomysłodawcą nazwy Tripod[86]

7 listopada wytwórnia wydała trzeci studyjny album – Alice in Chains, znany również pod nazwą Tripod[86]. Mike Inez w jednym z wywiadów stwierdził, że „był to bardzo mroczny i smutny okres (…) To była zdecydowanie jedna z najtrudniejszych sesji nagraniowych, w jakiej brałem udział”[87]. Zespół w trakcie prac nie spieszył się z zakończeniem, chcąc, aby materiał był dokładnie taki jak zaplanowano[15]. Album w pierwszym tygodniu od premiery, uzyskał sprzedaż na poziomie 189 tys. kopii[88], dzięki czemu 25 listopada uplasował się na szczycie w amerykańskim zestawieniu Billboard 200[8]. Promowany był przez trzy single – „Grind”, „Heaven Beside You” i „Again”. Drugi z nich osiągnął pozycję 3. na liście Mainstream Rock Songs[40] oraz odnotował 35. lokatę w Wielkiej Brytanii[52]. „Again” dotarł do pozycji 8. w Stanach Zjednoczonych[40]. Steve Huey z AllMusic w swej recenzji określił album „najbardziej dojrzałym w dorobku zespołu”. Odnosząc się do warstwy lirycznej, autor podkreślił, że „tematy takie jak cierpienie, samotność, rozczarowanie czy rozpacz, zostały przedstawione w jeszcze bardziej przygnębiający sposób niż miało to miejsce wcześniej”[34]. Jon Wiederhorn z „Rolling Stone” opisał go jako „odrodzenie musicalu” oraz nazwał „wyzwalającym i pouczającym”, a utwory określił jako „zaskakujące i zdumiewające”[89]. Jon Pareles z „The New York Times” zaznaczył, że „album w przeciwieństwie do surowych zakłóceń charakterystycznych dla muzyki grunge, prezentuje wytyczone staranne warstwy”[90]. Mimo pochlebnych recenzji, zespół ponownie nie zdecydował się na trasę koncertową, co było spowodowane uzależnieniem Staleya od heroiny[87]. 12 grudnia ukazał się mockument The Nona Tapes w reżyserii Rocky’ego Schencka, przedstawiający losy początkującej dziennikarki (granej przez Cantrella), która przemieszcza się ulicami miasta w celu poszukiwania „gwiazd rocka”[91]. 28 lutego 1996 podczas gali rozdania nagród Grammy, „Grind” otrzymał nominację w kategorii Best Hard Rock Performance[9].

Unplugged (1996)[edytuj]

Majestic Theatre – miejsce, w którym zarejestrowano koncert Unplugged

10 kwietnia muzycy zagrali pierwszy publiczny występ od 7 stycznia 1994. Odbył się on w ramach serii cyklu koncertów MTV Unplugged w historycznym Majestic Theatre w Brooklyn Academy of Music w Nowym Jorku[92]. Na koncercie obecnych było 400 fanów, w tym członkowie grupy Metallica i prezes Columbia Records Don Ienner[92]. „Myślę, że ludzie mogli od nas oczekiwać MTV Unplugged. Tak się już bowiem przyjęło, że po płycie elektrycznej nagrywamy akustyczną” – przyznał Mike Inez[93]. Zespół zaprezentował materiał składający się ze specjalnie przygotowanych i zaaranżowanych utworów[93]. Premierowo została wykonana kompozycja „Killer is Me”, którą Cantrell napisał podczas jednej z prób poprzedzających koncert[93]. Na występie zespół wspomagany był przez gitarzystę i inżyniera dźwięku Scotta Olsona, który stworzył wraz z Cantrellem podwójny line-up[92]. Produkcją koncertu zajął się Alex Coletti[92]. Zapis występu ukazał się na płycie Unplugged, której premiera odbyła się 30 lipca[34]. W pierwszym tygodniu od premiery album uzyskał nakład sprzedaży wynoszący 124 tys. kopii[94]. 17 sierpnia osiągnął 3. pozycję w zestawieniu Billboard 200[8]. Dotarł również do 8. pozycji w Nowej Zelandii, 9. w Norwegii i Portugalii oraz 7. w Szwecji[95]. Promowany był przez singel „Over Now”, który zanotował 24. pozycję Alternative Songs[53] i 4. Mainstream Rock Songs[40]. W listopadzie ukazał się drugi singel promocyjny – „Would?”. Dotarł on do 19. pozycji Mainstream Rock Songs[96] i 25. lokaty na kanadyjskiej RPM Rock/Alternative Chart[97].

20 maja muzycy rozpoczęli próby w Moore Theatre, mające na celu przygotowanie się do wspólnej trasy wraz z Kiss[98]. Pierwotnie w roli supportu miała wystąpić formacja Stone Temple Pilots, jednak z powodu problemów zdrowotnych Scotta Weilanda ofertę otrzymał zespół Alice in Chains[98]. Staley początkowo nie był przychylny powrotowi na scenę i odmówił, jednak ostatecznie zgodził się na udział w trasie[99]. Rozpoczęła się ona 28 czerwca. Zespół występował w ramach pierwszego etapu ogólnoświatowego tournée Alive/Worldwide Tour, grając łącznie cztery koncerty[99]. W założeniach planowane były dalsze występy, między innymi trasa promująca w Japonii w styczniu 1997[39]. Ostatni występ zespołu ze Staleyem miał miejsce 3 lipca w Kemper Arena w Kansas City[99]. Po zakończeniu trasy trafił on do miejscowego szpitala, w związku z problemami powstałymi na skutek długoletniego uzależnienia od heroiny. Susan Silver: „Wyszłam z hotelu i miałam rano lecieć do Seattle z Kansas. Chłopaki jechali na lotnisko autobusem. Kiedy wylądowałam, dostałam wezwanie, że nie mogą ocucić Layne’a. Skończyło się na wizycie w szpitalu w Kansas”[99].

Zawieszenie działalności, śmierć Staleya (1996–2002)[edytuj]

Jerry Cantrell podczas występu z zespołem Comes with the Fall, 2002

W październiku 1996 walka Staleya z uzależnieniem narkotykowym całkowicie osłabła, po tym, gdy jego wieloletnia partnerka Demri Lara Parrott zmarła z powodu infekcyjnego zapalenia wsierdzia[100]. W udzielonym w 1996 wywiadzie dla „Rolling Stone” stwierdził: „Pisałem o narkotykach i nie wydaje mi się, żebym był niebezpieczny czy nierozważny pisząc o nich. Oto jak przebiegała ścieżka mojego myślenia: Kiedy spróbowałem narkotyków, były wspaniałe i pomagały mi przez lata, ale teraz obracają się przeciwko mnie – teraz przechodzę przez piekło i to jest koszmarne”[82]. 26 lutego 1997, podczas gali rozdania nagród Grammy, „Again” został wyróżniony nominacją w kategorii Best Hard Rock Performance[9]. 18 marca 1998 Cantrell wydał swój solowy album Boggy Depot[101]. Pod koniec sierpnia, przy współpracy Dave’a Jerdena, muzycy rozpoczęli w Eldorado Recording Studios sesję, przygotowującą do nagrania dwóch utworów na potrzeby albumu kompilacyjnego[102]. Proces został odwołany po tym, gdy Staley przyznał, że musi wracać na ślub siostry[102]. Sytuacja ta doprowadziła do pogłębienia się konfliktu z Cantrellem i Jerdenem[102]. Nagrania zostały dokończone na przełomie września i października w Robert Lang Studios w Shoreline, przy współpracy Toby’ego Wrighta i inżyniera dźwięku Bryana Carlstroma[102]. Podczas sesji powstały dwa utwory – „Get Born Again” i „Died[102]. Ostatni z nich Staley zadedykował pamięci swojej zmarłej dziewczyny[102]. Dave Jerden stwierdził, że stan zdrowia wokalisty był niepokojący. „Ważył niecałe 80 funtów i był blady jak ściana”[103].

Kinney utworzył Spys4Darwin[104]
 Osobny artykuł: Class of ’99.

W listopadzie Staley wziął udział w ostatnim projekcie muzycznym. Dołączył do supergrupy Class of ’99, w której skład weszli: Matt Serletic, Martyn LeNoble, Stephen Perkins i Tom Morello[105]. Muzycy zarejestrowali cover „Another Brick in the Wall”, pochodzący oryginalnie z albumu The Wall Pink Floyd[105]. 29 czerwca wydana została pierwsza kompilacja zespołu – Nothing Safe: Best of the Box, promowana singlem „Get Born Again”, który dotarł do 12. pozycji Alternative Songs[53] i 4. Mainstream Rock Songs[40]. 19 lipca krajowe konsorcjum radiowe Rockline przeprowadziło wywiad z muzykami Alice in Chains, przy okazji wydania albumu kompilacyjnego. Z uwagi na nieobecność Staleya w studiu, połączono się z nim telefonicznie[106]. 26 października na rynku ukazał się kompilacyjny box setMusic Bank[107]. Składał się z 4 płyt CD, w których skład weszło 48 utworów. Prócz studyjnych i koncertowych wersji, zawierał nieopublikowane wcześniej kompozycje oraz dema i remiksy niektórych utworów[107]. Promowany był przez singel „Fear the Voices”, który dotarł do 11. pozycji Mainstream Rock Songs[40]. 23 lutego 2000 „Get Born Again” został wyróżniony nominacją do nagrody Grammy w kategorii Best Hard Rock Performance, podczas gali w Staples Center[9]. 5 grudnia wytwórnia wydała koncertowo-kompilacyjny album Live[34]. Zawarte na nim utwory zostały zarejestrowane podczas tras w latach 1990–1996. 24 lipca 2001 ukazała się trzecia z kolei składanka zespołu – Greatest Hits[34].

 Osobny artykuł: Spys4Darwin.

W 2001 perkusista Sean Kinney wspólnie z gitarzystą Chrisem DeGarmo, znanym z występów w Queensrÿche, utworzyli supergrupę Spys4Darwin[104]. Skład uzupełnili basista Mike Inez i wokalista formacji Sponge – Vinnie Dombroski[104]. Grupa zrealizowała wspólnie minialbum Microfish[104] oraz zagrała jeden koncert podczas festiwalu Endfest. Projekt zakończył swoją działalność w 2002[104]. Pod koniec 2001 Cantrell przystąpił do pracy nad drugim albumem solowym – Degradation Trip[108]. Gitarzystę w pracach nad płytą wspomagali Robert Trujillo (gitara basowa) i Mike Bordin (perkusja)[108].

Po dziesięciu latach walki z uzależnieniem narkotykowym, 19 kwietnia 2002, w swojej posiadłości w dzielnicy uniwersyteckiej w Seattle Layne Staley został znaleziony martwy przez policję[10]. Autopsja ostatecznie wykazała, że zmarł on z powodu przedawkowania mieszanki heroiny i kokainy, zwanej potocznie speedballem[109]. Ciało wokalisty odkryto dwa tygodnie po śmierci[10]. Nieformalna ceremonia żałobna odbyła się w nocy z 20 na 21 kwietnia w Seattle Center[110].

Reaktywacja (2005–2007)[edytuj]

William DuVall i Jerry Cantrell, 2006

Pod koniec stycznia 2005 Sean Kinney zainicjował pomysł charytatywnego koncertu Alice in Chains na rzecz ofiar tsunami z 2004 roku. Odbył się on 18 lutego w Premier Nightclub w Seattle[111]. Zespół wspomagali na scenie zaprzyjaźnieni muzycy, wśród nich: Ann Wilson, Chris DeGarmo, Maynard James Keenan (Tool), Patrick Lachman (Damageplan), Scott Olson oraz Wes Scantlin (Puddle of Mudd)[111]. 10 marca 2006 grupa zagrała koncert w Etess Arena dla kanału VH1 Classic w ramach imprezy Decades Rock Live!. Gościnnie na scenie wystąpili: Ann Wilson, Duff McKagan (Velvet Revolver), Phil Anselmo (Pantera, Down) i William DuVall (Comes with the Fall)[111]. Ten ostatni został wokalistą grupy[11]. Cantrell: „Zagraliśmy z grupą przyjaciół, w tym także z Williamem, ale nie obnosiliśmy się z tym pomysłem (…) Okazało się jednak, że poczuliśmy się z tym dobrze i że właściwym krokiem będzie dalsza działalność”[112]. W maju muzycy rozpoczęli trasę Finish What we Started Tour, której pierwszy etap objął sześć klubowych występów w Stanach Zjednoczonych[113]. Od maja do lipca grupa zagrała na kilkunastu europejskich festiwalach, między innymi Download Festival w Anglii, Hellfest we Francji i Rock am Ring w Niemczech[113]. Pod koniec lipca muzycy wystąpili na dwóch koncertach w ramach japońskiego UDO Music Festival[113]. Z zespołem w charakterze gościnnym występowali zaprzyjaźnieni artyści, między innymi Billy Corgan, Corey Taylor, Duff McKagan, James Hetfield i Sebastian Bach[111][114]. 5 września wytwórnia opublikowała czwarty kompilacyjny album – The Essential Alice in Chains[34]. Od 22 września do 28 listopada zespół zagrał 45 koncertów w Ameryce Północnej przy wsparciu formacji Hurt, podczas ostatniego etapu trasy[113]. 12 maja 2007 zespół wystąpił w Mandalay Bay Events Center w Las Vegas na imprezie mającej na celu oddanie hołdu wykonawcom, którzy mieli znaczący wpływ na rozwój i kształtowanie się muzyki rockowej. Muzycy zagrali wspólnie z wokalistką Gretchen Wilson i gitarzystką Nancy Wilson w utworze „Barracuda” z repertuaru Heart[115]. 5 sierpnia zespół zainaugurował tournée 2007 North American Tour, występując gościnnie w zakresie Re-Evolution Tour formacji Velvet Revolver. Wspólna trasa liczyła 39 występów i odbyła się w miastach Ameryki Północnej[116].

Black Gives Way to Blue (2008–2011)[edytuj]

William DuVall i Sean Kinney podczas koncertu, 9 lipca 2010

14 września 2008 muzycy zagrali przed 67-tysięczną widownią na obiekcie CenturyLink Field w Seattle, podczas przerwy w spotkaniu drużyn Seattle Seahawks i San Francisco 49ers, prezentując „Kashmir” Led Zeppelin przy akompaniamencie Northwest Symphony Orchestra[117]. Pod koniec października rozpoczęli prace nad nowym albumem studyjnym[118]. Sesja nagraniowa odbyła się w 606 Studio na terenie Los Angeles, przy współpracy Nicka Raskulinecza[118].

Na przełomie lutego i marca 2009 zespół koncertował na kontynencie australijskim, występując wraz z Bloodhound Gang i Nine Inch Nails jako headliner na Soundwave Festival[118]. Pod koniec kwietnia Steve Appleford z dziennika „Los Angeles Times” poinformował, że materiał ukaże się we wrześniu nakładem Virgin/EMI, kończąc tym samym 20-letnią współpracę z wytwórnią Columbia[118]. 30 czerwca opublikowany został w formie digital download pierwszy singel – „A Looking in View[112]. 1 sierpnia Alice in Chains, wraz z zespołami Avenged Sevenfold, Glyder i Mastodon, zagrał jako support przed zespołem Metallica w Marlay Park w Dublinie w ramach World Magnetic Tour. Kontynuując przedpremierową mini trasę, muzycy zagrali 8 koncertów – na terenie Anglii, Holandii, Niemiec oraz jeden w Stanach[119]. 14 sierpnia ukazał się drugi singel – „Check My Brain[120], który w dniu 3 października dotarł do najwyższej lokaty Mainstream Rock Songs[40]. 4 września koncertem w Waszyngtonie, zespół zainicjował trasę Black Gives Way to Blue Tour[121].

Alice in Chains, 9 lipca 2010

29 września odbyła się premiera czwartego studyjnego albumu – Black Gives Way to Blue, który w pierwszym tygodniu uzyskał nakład sprzedaży na poziomie 126 tys. kopii[122]. W dniu wydania płyty muzycy wystąpili w programie Jimmy Kimmel Live!, prezentując na żywo utwory „Check My Brain”, „Would?”, „Man in the Box” i „Rooster”[120]. Album 17 października zadebiutował na 5. pozycji w zestawieniu Billboard 200[8]. W Australii uplasował się na 12. pozycji, w Norwegii na 9., w Nowej Zelandii na 7., w Wielkiej Brytanii na 19.[34] Na płycie gościnnie w w tytułowym utworze wystąpił Elton John[123]. 16 listopada ukazał się trzeci singel – „Your Decision”. Kompozycja dotarła na szczyt notowania Billboard Rock Songs i Mainstream Rock Songs[40]. 31 stycznia 2010, podczas 52. ceremonii wręczenia nagród Grammy, „Check My Brain” został wyróżniony nominacją w kategorii Best Hard Rock Performance[9]. 26 maja Black Gives Wa to Blue uzyskał w Stanach certyfikat złotej płyty, za sprzedaż 434 tys. egzemplarzy[7]. 22 czerwca ukazał się singel „Lesson Learned”, który dotarł do 25. pozycji Alternative Songs[53] oraz 4. Mainstream Rock Songs[40]. 16 września wraz z Deftones i Mastodon, Alice in Chains zainaugurował tournée Blackdiamondskye, składające się z 19 koncertów w Ameryce Północnej[124]. Występ zespołu z 8 października w KeyArena został zarejestrowany w formacie 3D[113]. 13 lutego 2011 „A Looking in View” uzyskał nominację do nagrody Grammy w kategorii Best Hard Rock Performance, podczas 53. ceremonii wręczenia[9]. 8 marca w wieku 44 lat zmarł były basista Mike Starr. Przyczyną zgonu było przedawkowanie metadonu i leków przeciwlękowych, jakie muzyk zażył na kilka godzin przed śmiercią[125].

The Devil Put Dinosaurs Here (2012–2016)[edytuj]

DuVall i Inez podczas występu w Jimmy Kimmel Live!, 10 kwietnia 2013

W listopadzie 2012 zespół zakończył sesję nagraniową nowego albumu. Odbyła się ona w Henson Recording Studios w Los Angeles, przy ponownej współpracy z Raskulineczem[126]. 18 grudnia za pośrednictwem oficjalnej strony oraz serwisu YouTube, gdzie zamieszczono tzw. lyric video i statyczne obrazki przekazane przez fanów za pośrednictwem fotograficznego serwisu społecznościowego Instagram, odbyła się premiera singla „Hollow[127]. 8 stycznia 2013 ukazał się on w dystrybucji cyfrowej[126]. Kompozycja dotarła do 23. pozycji Alternative Songs[53] oraz 1. Mainstream Rock Songs i utrzymała się na niej 3 tygodnie[40]. W marcu członkowie zespołu wystąpili w 11-minutowym mockumencie AIC 23, w którym odpowiadali w formie żartobliwej na pytania zadawane przez współpracownika serwisu Funny or Die, Alana Poole’a McLarda[128]. Ilustrowany był on krótkimi fragmentami nowych utworów oraz wypowiedziami członków grup Heart, Mastodon, Metallica, Pearl Jam i Soundgarden[128]. 22 marca wydany został drugi singel – „Stone”, który dotarł do 1. miejsca Mainstream Rock Songs[40]. 10 kwietnia zespół wystąpił w programie telewizyjnym Jimmy Kimmel Live! w Los Angeles, premierowo wykonując „Hollow” i „Stone” oraz prezentując starsze kompozycje[129].

Alice in Chains podczas koncertu, 17 września 2016

28 maja nakładem wytwórni Capitol opublikowany został piąty studyjny album – The Devil Put Dinosaurs Here, który w pierwszym tygodniu od premiery, uzyskał nakład sprzedaży sięgający 61 tys. kopii w Stanach Zjednoczonych[130] i 7,3 tys. w Kanadzie[130]. 15 czerwca zadebiutował na 2. pozycji w zestawieniu Billboard 200[8]. W sierpniu wydany został singel „Voices”, który dotarł do 3. pozycji Mainstream Rock Songs[40]. W ramach promocji, zespół odbył 16-miesięczne tournée The Devil Put Dinosaurs Here Tour, występując między innymi jako headliner w ramach Uproar Festival w Ameryce Północnej[126], Rock in Rio w Ameryce Południowej, po raz drugi na australijskim festiwalu Soundwave[131] oraz kontynencie europejskim, podczas kilkunastu letnich festiwali, między innymi angielskim Download[127], i w ramach Sonisphere Festival wraz z formacją Metallica[131].

18 stycznia 2015 zespół wystąpił podczas przerwy w meczu NFC Championship Game pomiędzy drużynami Seattle Seahawks a Green Bay Packers na stadionie CenturyLink Field w Seattle[117]. Od 17 lipca do 18 września grupa koncertowała w Ameryce Północnej w ramach 2015 North American Tour, podczas której wystąpiła między innymi na festiwalach Musikfest i Music Midtown[132].

Od kwietnia do października zespół występował na terenie Stanów Zjednoczonych w ramach 2016 North American Tour[133]. Część trasy stanowiły gościnne występy w ramach pierwszego etapu tournée Not in This Lifetime... Tour grupy Guns N’ Roses[133].

Klasyfikacja gatunkowa, tematyka tekstów[edytuj]

Styl muzyczny[edytuj]

Jerry Cantrell jest głównym autorem kompozycji zespołu

Zespół kategoryzowany jest przez krytyków jako przedstawiciel metalu alternatywnego, heavy metalu i rocka alternatywnego[1]. Ze względu na ciężkie, powolne tempo oraz mroczny i depresyjny przekaz tekstowy, odwołuje się w swej twórczości do takich gatunków jak doom metal[134], sludge metal[135], a także blues[21], hard rock[118][136], rock psychodeliczny[137] i stoner rock[138]. Autorzy książki Encyclopedia of Heavy Metal Music, Brian Cogan i William Phillips określili grupę mianem „jednego z najbardziej udanych heavymetalowych wykonawców ery grunge”[2]. Ze względu na swoje pochodzenie i fakt, że część zespołów sceny Seattle na początku lat 90. zaczęła zwracać na siebie coraz większą uwagę mediów głównego nurtu w Stanach, grupa identyfikowana jest z nurtem grunge, łączącego w sobie elementy punk rocka i „brudnego” metalowego, połączonego z psychodelicznym klimatem brzmienia[1]. Termin ten nie był akceptowany przez członków zespołu[139]. W rozmowie z magazynem „Guitar World” z 1996, Jerry Cantrell stwierdził: „Nie wiem konkretnie jaką mieszankę gramy, ale na pewno jest to metal, blues, rock and roll i może odrobina punku. Nigdy nie odchodzimy od metalowych rzeczy. Ja tego nie chcę”[140].

Muzyka zespołu charakteryzuje się ciężkim brzmieniem, opartym na mocnych i powolnych partiach gitarowych riffów oraz rozbudowanej grze sekcji rytmicznej. W swoich utworach najczęściej używa niskiego schematu strojenia E (Eb-Ab-Bb-Eb-Db-Gb), które Cantrell określił mianem „standardowego”[141], lecz w niektórych stosuje nieco bardziej alternatywny i odwrotny strój D („What the Hell Have I”, „Shame in You”). Grupa korzysta także z różnych innych odrębnych aspektów rytmicznych, takich jak nieparzyste metrum („I Can’t Remember”, „Them Bones”)[142]. Styl Jerry’ego Cantrella, inspirowany w dużej mierze grą Tony’ego Iommiego[143], został określony przez Stephena Thomasa Erlewine’a z serwisu AllMusic, jako „oparty na mocnych gitarowych riffach i perforowanych teksturach, tworzący wolne rytmy w niższej jakości”[1]. Efekt nastrojonych o pół tonu niżej gitar, połączony z wokalem Staleya, dawał odrębny styl „szept-krzyk”[39]. Erlewine w biografii zespołu napisał: „heavy metal z początku lat 90., pozostający pod wyraźnym wpływem ciężkich riffów spod znaku Van Halen, połączonych z mroczną odmianą post punku[1]. Recenzent zaznaczył fakt, że zespół wypracował własny, rozpoznawalny styl, charakteryzujący się ponurym, nihilistycznym brzmieniem oraz niekonwencjonalnym stylem wokalnym, dla którego typowe są zharmonizowane partie wokalne[1]. Jon Pareles z „The New York Times” stwierdził, że muzyka Alice in Chains stanowi silne nawiązanie do klasycznego hard rocka końca lat 60. i początku 70.[136] Holly George Warren z „Rolling Stone” w biografii zespołu napisała: „Mroczne i gorzkie utwory, obciążone odniesieniami do uzależnienia od narkotyków i śmierci, zajmują krajobraz muzyczny gdzieś pomiędzy gęstym headbangiem Metalliki a szlifowaniem hymnów Pearl Jam”[74]. Magazyn „Spin” napisał: „W najlepszym, Alice in Chains uderza w żyły tradycji rockowej, która odważnie konfrontuje się z najgroźniejszymi biegunami emocjonalnymi”[139]. W twórczości grupy widoczne są wpływy takich wykonawców jak AC/DC, Black Sabbath, Budgie, Deep Purple, Led Zeppelin, Metallica, Motörhead, The Cult oraz The Doors[144].

Teksty[edytuj]

Śpiew Staleya, ze względu na swój mocny, pełen ekspresji i mroczny styl, często był porównywany do prowadzenia wokaliz w charakterystyce typowej dla Jima Morrisona czy Ozzy’ego Osbourne’a[15]. Kyle Anderson z magazynu „Spin” stwierdził, że charakterystyczny dźwięk pochodził od stylu śpiewania Staleya i jego tekstów, w których poruszał osobiste przeżycia i uzależnienie od narkotyków[56]. W latach 90. teksty pisane przez Staleya często miały charakter dekadencki, egzystencjalistyczny, melancholijny, nihilistyczny, pesymistyczny, przez co były określane mianem „mrocznych”[1]. Poruszały takie wątki jak alienacja[137], ból[139], depresja[137], samobójstwo[139], samotność[139], śmierć[82] czy uzależnienie[82]. W okresie Facelift, Staley w niektórych utworach podejmował problematykę dotykającą szeroko pojmowanych relacji damsko-męskich, zarówno w sferze uczuciowej, jak i tej fizycznej, przez co niekiedy były interpretowane jako mizoginistyczne („Love, Hate, Love”, „Confusion”). Utwory o uzależnieniu narkotykowym zostały zawarte na albumie Dirt[82]. „Junkhead”, „Dirt”, „God Smack”, „Hate to Feel” i „Angry Chair”, w otwarty sposób ukazują rodzaj autodestrukcji i zmęczenia psychicznego[74]. Teksty pisane przez Cantrella w większym stopniu odnoszą się do relacji interpersonalnych, w których wyczuwalne są stany melancholii, utraty, jednakże poprzez swój depresyjny, ponury, posępny i przygnębiający charakter, zachowują spójność tematyczną i klimatyczną. Jeden z recenzentów magazynu „Spin”, odwołując się do warstwy lirycznej prezentowanej przez zespół, określił ją jako „obsesję śmiertelnego bólu i emocjonalnej dewastacji”[139].

Odbiór, wpływ na innych artystów[edytuj]

Nagrody i wyróżnienia[edytuj]

Alice in Chains, 18 września 2010

W 1991 zespół został laureatem Foundations Award w kategorii Best Debut Album[145] oraz Northwest Music Award za Facelift w kategorii Rock Recording[146]. We wrześniu 1993 grupa zdobyła statuetkę MTV Video Music Award w kategorii Best Video from a Film za utwór „Would?”[9]. W roku 2009 zespołowi przyznano specjalną nagrodę Kerrang! Award – Icon Award[147]. Rok później grupa zdobyła dwie statuetki Revolver Golden Gods Award – w kategoriach Album of the Year i Comeback of the Year[113]. Również w 2010 Black Gives Way to Blue został uhonorowany Fryderykiem w kategorii dla najlepszego albumu zagranicznego[148]. W czerwcu 2013 grupie przyznano specjalną statuetkę Metal Hammer Golden Gods Award – Icon Award[127]. Zespół uzyskał dziewięć nominacji do nagrody Grammy[9].

Redakcja magazynu „RIP”, uznała Alice in Chains w 1991 za najlepszy nowy zespół[44]. Pod koniec 1992 album Dirt został uznany przez redakcję brytyjskiego tygodnika „Kerrang!” i amerykańskiego miesięcznika „Guitar World”, za najlepsze wydawnictwo roku[23]. W 2000 grupa została sklasyfikowana na 34. pozycji w zestawieniu kanału VH1 „100 najlepszych artystów hardrockowych”[9]. W 2001 redakcja „Hit Parader” sklasyfikowała Alice in Chains na 17. miejscu listy „100 najlepszych heavymetalowych zespołów”[149]. To samo czasopismo wymieniło grupę w gronie „15 najważniejszych koncertowych wykonawców”[150]. Druga płyta studyjna zespołu – Dirt, została w 2004 wyróżniona przez kanadyjskiego dziennikarza Martina Popoffa, który sklasyfikował ją na 52. pozycji w wydanej przez siebie książce The Top 500 Heavy Metal Albums of All Time[151].

Wpływ[edytuj]

Alice in Chains podczas koncertu, 17 września 2016

W udzielonym we wrześniu 1995 wywiadzie dla „Guitar International” gitarzysta Pantery, Dimebag Darrell, wyraził duże uznanie dla gry Cantrella[152]. Członkowie zespołu Metallica przyznali, że zawsze chcieli pojechać we wspólną trasę oraz wskazali Alice in Chains i osobę Layne’a Staleya, jako jedne z głównych inspiracji do powstania albumu studyjnego Death Magnetic[153]. Zarejestrowany podczas sesji utwór „Shine”, jest hołdem dla Staleya. Nie znalazł się on na albumie z powodu ograniczeń produkcji[153]. Brian Welch w wywiadzie stwierdził: „Jestem wielkim fanem Alice in Chains. Kiedy pierwszy raz usłyszałem „Man in the Box”, chciałem być autorem tego riffu”[154]. Frontman zespołów Slipknot i Stone Sour, Corey Taylor, przyznał: „Czuję, że są odpowiedzialni za to, że piszę. „Would?” to jedna z moich ulubionych kompozycji w całej historii. Ten utwór uświadomił mnie, że w muzyce wszystko jest możliwe (…) Oni zawsze będą jednym z moich ulubionych zespołów”[154]. David Draiman, wokalista Disturbed wyznał: „Pamiętam „Man in the Box” (…), ten utwór był wielki. Wszyscy byli zdumieni wokalem Layne’a. (…) Zawsze będę ich kochał”[154]. Ivan Moody z Five Finger Death Punch stwierdził: „Alice in Chains mnie naprawdę ukształtowali. Są jedną z moich największych inspiracji i zawsze będą. Wracam do Dirt cały czas. Jar of Flies jest jednym z moich ulubionych wydawnictw. Teksty na tych płytach są tak potężne i prześladujące. Layne był jedyny w swoim rodzaju”[154]. Robb Flynn z Machine Head przyznał: „Kocham Alice in Chains (…) Dirt był cholernie dobry. Pamiętam, że mnóstwo czasu tego słuchałem”[154]. Sully Erna z Godsmack, w wywiadzie dla „Rolling Stone” wyznał: „Gdy wyszedł Dirt, długo nie opuszczał mojego odtwarzacza. Nigdy wcześniej nie słyszałem, by czyjś głos brzmiał tak przebojowo na jakiejś płycie. Jest powodem, dla którego zacząłem śpiewać”[103]. Frontman Black Label Society, Zakk Wylde, stwierdził: „Wszystkie ich płyty są fajne. Są jak Led Zeppelin, ponieważ każdy ich album jest różny”[154].

Skład zespołu[edytuj]

Skład Alice in Chains od 2006
Obecni członkowie
Byli członkowie
  • Layne Staley (zmarły) – śpiew, okazjonalnie gitara rytmiczna (1987–2002)
  • Mike Starr (zmarły) – gitara basowa, wokal wspierający (1987–1993)

Dyskografia[edytuj]

 Osobny artykuł: Dyskografia Alice in Chains.

Albumy studyjne[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. a b c d e f g h Stephen Thomas Erlewine: Alice in Chains Biography & History (ang.). AllMusic. [dostęp 2010-05-28].
  2. a b Brian Cogan, William Phillips: Encyclopedia of Heavy Metal Music. Greenwood Publishing Group, 2009, s. 21–22. ISBN 978-0313348006.
  3. Prato 2009 ↓, s. 317.
  4. Bob Gulla: The Greenwood Encyclopedia of Rock History: The grunge and post-grunge years, 1991–2005. Greenwood Publishing Group, 2006, s. 231. ISBN 9780313329814.
  5. a b Christian Hoard, Nathan Brackett: New Rolling Stone Album Guide. Fireside, listopad 2004, s. 13. ISBN 0-7432-0169-8.
  6. a b Alice In Chains (ang.). Virgin Records. [dostęp 2013-01-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-20)].
  7. a b c d Gold & Platinum – RIAA (ang.). Recording Industry Association of America. [dostęp 2010-05-28].
  8. a b c d e f g h Alice in Chains – Chart History – Billboard 200 (ang.). Billboard. [dostęp 2013-01-31].
  9. a b c d e f g h i j k l Rock On The Net: Alice In Chains (ang.). rockonthenet.com. [dostęp 2014-05-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-07)].
  10. a b c de Sola 2015 ↓, s. 306.
  11. a b de Sola 2015 ↓, s. 336.
  12. a b c de Sola 2015 ↓, s. 28.
  13. de Sola 2015 ↓, s. 37.
  14. a b Prato 2009 ↓, s. 215.
  15. a b c d e f g h Jordan Babula. Alice in Chains. Bezsenność w Seattle. „Teraz Rock”, s. 65–76, czerwiec 2006. AD Music SA. ISSN 1730-394X. 
  16. a b c Yarm 2012 ↓, s. 171.
  17. a b c d de Sola 2015 ↓, s. 84.
  18. a b Prato 2009 ↓, s. 217.
  19. de Sola 2015 ↓, s. 73.
  20. a b de Sola 2015 ↓, s. 79–83.
  21. a b Jacob McMurray: Taking Punk to the Masses: From Nowhere to Nevermind. Fantagraphics, 2011, s. 97. ISBN 978-1606994337.
  22. Prato 2009 ↓, s. 218.
  23. a b c d e f g h i Alice in Chains w pigułce. „Metal Hammer”, s. 42–43, nr. 166–168, 2005. Metal Mind Productions. ISSN 0955-1190. 
  24. Prato 2009 ↓, s. 213.
  25. Prato 2009 ↓, s. 204.
  26. Yarm 2012 ↓, s. 172.
  27. de Sola 2015 ↓, s. 107.
  28. a b Prato 2009 ↓, s. 220–221.
  29. a b c d Jeffrey Ressner. Alice in Chains: Through the Looking Glass. „Rolling Stone”, s. 47–48, 26 listopada 1992. Wenner Publishing. ISSN 0035-791X. 
  30. de Sola 2015 ↓, s. 121.
  31. a b Maureen Droney: Mix Masters: Platinum Engineers Reveal Their Secrets for Success. Berklee Press, 2003, s. 49–56. ISBN 978-0876390191.
  32. de Sola 2015 ↓, s. 142.
  33. de Sola 2015 ↓, s. 140.
  34. a b c d e f g h i j k l m Brown 2010 ↓.
  35. de Sola 2015 ↓, s. 145.
  36. a b Prato 2009 ↓, s. 263.
  37. Prato 2009 ↓, s. 253.
  38. a b Prato 2009 ↓, s. 264.
  39. a b c d e f g h Chris Gill. Alice in Chains – Dirt. „Guitar World”, s. 53–60, wrzesień 1999. Harris Publications. ISSN 1045-6295. 
  40. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u Alice in Chains – Chart History – Mainstream Rock Songs (ang.). Billboard. [dostęp 2016-08-04].
  41. de Sola 2015 ↓, s. 152.
  42. a b c d e de Sola 2015 ↓, s. 154.
  43. de Sola 2015 ↓, s. 163.
  44. a b c Kristina Estlund. Alice in Metal-Land. „RIP”, s. 89–91, kwiecień 1992. Larry Flynt Publications. 
  45. a b c d e f Katherine Turman. Unchained. „Guitar World”, s. 23–24, 104, kwiecień 1992. Harris Publications. ISSN 1045-6295. 
  46. a b c Prato 2009 ↓, s. 340.
  47. de Sola 2015 ↓, s. 172.
  48. de Sola 2015 ↓, s. 170.
  49. a b c de Sola 2015 ↓, s. 173.
  50. Katherine Truman. Digging Dirt. „RIP”, s. 46–47, 94, luty 1993. Larry Flynt Publications. 
  51. Prato 2009 ↓, s. 341.
  52. a b c d e David Roberts: Guinness Book of British Hit Singles & Albums, 19th edition. HIT Entertainment, 2006. ISBN 1-904994-10-5.
  53. a b c d e f g h Alice in Chains – Chart History – Alternative Songs (ang.). Billboard. [dostęp 2016-08-04].
  54. Crowe 2013 ↓, s. 92.
  55. James Hester: Rock Scars. iUniverse, 2009, s. 61. ISBN 978-1440127731.
  56. a b Kyle Anderson: Accidental Revolution: The Story of Grunge. St. Martin’s Griffin, 2007, s. 93–96. ISBN 978-0312358198. (ang.)
  57. Mike Boehm. When It Comes to the Genre of Gloom and Doom, Alice in Chains Is a Heavyweight. „Los Angeles Times”, 8 kwietnia 1993. Tribune Company. ISSN 0742-4817. 
  58. a b de Sola 2015 ↓, s. 191.
  59. Diane Morrison. Breakin’ The Rules. „Hit Parader”, s. 30–31, 1992. Magna Publishing Group. ISSN 0162-0266. 
  60. Yarm 2012 ↓, s. 400.
  61. Prato 2009 ↓, s. 344.
  62. de Sola 2015 ↓, s. 205.
  63. Yarm 2012 ↓, s. 401.
  64. a b c Prato 2009 ↓, s. 345.
  65. de Sola 2015 ↓, s. 198.
  66. de Sola 2015 ↓, s. 207.
  67. a b de Sola 2015 ↓, s. 182.
  68. de Sola 2015 ↓, s. 208.
  69. Yarm 2012 ↓, s. 423.
  70. a b c de Sola 2015 ↓, s. 220.
  71. a b c d de Sola 2015 ↓, s. 214.
  72. a b Jeff Kitts. The Soft Parade. „Guitar School”, s. 27–30, sierpień 1996. ISSN 1058-0220. 
  73. Troy J. Augusto. Alice in Chains’ ‘Flies’ to top SoundScan chart. „Variety”, s. 45, 2 lutego 1994. Penske Media Corporation. ISSN 0042-2738. 
  74. a b c Holly George Warren: The Rolling Stone Encyclopedia of Rock & Roll. Simon & Schuster, 2001. ISBN 0743220552.
  75. Prato 2009 ↓, s. 405.
  76. Hits of the World Continued. „Billboard”, s. 45, 2 kwietnia 1994. Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  77. Tom Sinclair. Jar of Flies. „Entertainment Weekly”, s. 56, 28 stycznia 1994. Time Inc. ISSN 1049-0434. 
  78. Jon Pareles. Lightening Up On the Gloom In Grunge. „The New York Times”, 6 marca 1994. The New York Times Company. ISSN 0362-4331. 
  79. Prato 2009 ↓, s. 408.
  80. a b Prato 2009 ↓, s. 407.
  81. de Sola 2015 ↓, s. 223.
  82. a b c d e f g h Jon Wiederhorn. To Hell and Back. „Rolling Stone”, s. 32–37, 8 lutego 1996. Wenner Publishing. ISSN 0035-791X. 
  83. Yarm 2012 ↓, s. 481–482.
  84. a b Prato 2009 ↓, s. 407–408.
  85. a b Crowe 2013 ↓, s. 166.
  86. a b c de Sola 2015 ↓, s. 238–239.
  87. a b Prato 2009 ↓, s. 410.
  88. Geoff Mayfield. Between the Bullets. „Billboard”, s. 100, 17 sierpnia 1996. Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  89. Jon Wiederhorn. Alice in Chains. „Rolling Stone”, s. 63–64, 30 listopada 1995. Wenner Publishing. ISSN 0035-791X. 
  90. Jon Pareles. Alice in Chains Finds Persecutors All Around. „The New York Times”, 3 grudnia 1995. The New York Times Company. ISSN 0362-4331. 
  91. de Sola 2015 ↓, s. 245.
  92. a b c d de Sola 2015 ↓, s. 251–252.
  93. a b c Wiesław Weiss. Alice in Chains – Pójść na ryby. „Tylko Rock”, s. 30–31, 1 grudnia 1996. Res Publica Press International Sp. z o.o. ISSN 1230-2317. 
  94. Shauna Snow. Arts and entertainment reports from The Times, national and international news services and the nation’s press. „Los Angeles Times”, 8 sierpnia 1996. Tribune Company. ISSN 0742-4817. 
  95. Hits of the World. „Billboard”, s. 58, 24 sierpnia 1996. Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  96. The Modern Age – Mainstream Rock Tracks. „Billboard”, s. 73, 14 grudnia 1996. Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  97. Rock/Alternative – Volume 64, No. 13. „RPM”, 11 listopada 1996. ISSN 0315-5994. 
  98. a b Katherine Turman. An Unchained Interview With Alice in Chains’ Axeman. „Metal Edge”, s. 26–28, grudzień 1996. Zenbu Media. ISSN 1068-2872. 
  99. a b c d Prato 2009 ↓, s. 412.
  100. Prato 2009 ↓, s. 414.
  101. de Sola 2015 ↓, s. 283.
  102. a b c d e f de Sola 2015 ↓, s. 284–288.
  103. a b Charles R. Cross. The Last Days of Layne Staley. „Rolling Stone”, 1 czerwca 2002. Wenner Publishing. ISSN 0035-791X. 
  104. a b c d e de Sola 2015 ↓, s. 334.
  105. a b de Sola 2015 ↓, s. 288.
  106. de Sola 2015 ↓, s. 291.
  107. a b Paul Brannigan. This is the End. „Kerrang!”, s. 26–28, 9 października 1999. Wydawnictwo Bauer. ISSN 0262-6624. 
  108. a b de Sola 2015 ↓, s. 293.
  109. de Sola 2015 ↓, s. 303.
  110. Yarm 2012 ↓, s. 540.
  111. a b c d Charles R. Cross. No Pain, No Chains. „Guitar World”, s. 46–50, lipiec 2006. Future US. ISSN 1045-6295. 
  112. a b Jordan Babula. Alice in Chains. Właściwy krok. „Teraz Rock”, s. 13, sierpień 2009. AD Music SA. ISSN 1730-394X. 
  113. a b c d e f Kory Grow. Back to the Grind. „Revolver”, s. 59–61, kwiecień 2013. NewBay Media. ISSN 1527-408X. 
  114. Jordan Babula. Nic nie jest zagwarantowane. „Teraz Rock”, s. 20–21, lipiec 2006. AD Music SA. ISSN 1730-394X. 
  115. Kristina Tunzi. VH1 Rock Honors. „Billboard”, s. 58, 16 czerwca 2007. Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  116. de Sola 2015 ↓, s. 337.
  117. a b Nick Eaton. Seattle band Alice in Chains to perform at halftime of Seahawks-Packers NFC championship game. „Seattle Post-Intelligencer”, 16 stycznia 2015. Hearst Corporation. ISSN 0745-970X. 
  118. a b c d e Steve Appleford. A studio visit with Alice in Chains. „Los Angeles Times”, 25 kwietnia 2009. Tribune Company. ISSN 0742-4817. 
  119. ALICE IN CHAINS Announces Tour Dates (ang.). Blabbermouth.net. [dostęp 2016-07-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-20)].
  120. a b Jason Lipshutz. Back In ‘Black’. „Billboard”, s. 35, 26 września 2009. Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  121. Mark Jenkins. Alice in Chains Kick Off U.S. Tour in DC. „Spin”, 5 września 2009. SpinMedia. ISSN 0886-3032. 
  122. Keith Caulfield. Streisand Leads A Record Eight Debuts In Top 10. „Billboard”, s. 37, 17 października 2009. Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  123. de Sola 2015 ↓, s. 338–339.
  124. Jon Wiederhorn. Kings of the Road. „Guitar World”, s. 72–76, 2010. Future US. ISSN 1045-6295. 
  125. de Sola 2015 ↓, s. 325–326.
  126. a b c Steve Appleford. Through the good and the bad, Alice in Chains unbroken. „Los Angeles Times”, 29 maja 2013. Tribune Company. ISSN 0742-4817. 
  127. a b c Amit Sharma. Angels and Demons. „Metal Hammer”, s. 64–68, czerwiec 2013. TeamRock. ISSN 0955-1190. 
  128. a b Ross Baker. Alice in Chains. „Powerplay”, s. 8–9, maj 2013. ISSN 1474287X. 
  129. Kyle McGovern. Alice in Chains’ Revelatory ‘Man in the Box’ on ‘Kimmel’. „Spin”, 11 kwietnia 2013. SpinMedia. ISSN 0886-3032. 
  130. a b Keith Caulfield. Alice in Chains, John Fogerty and Little Mix all make Top 5 debuts. „Billboard”, 5 czerwca 2013. Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  131. a b ALICE IN CHAINS Bassist MIKE INEZ: It’s Time For Us To 'Turn Into Mere Mortals For Awhile’ (ang.). Blabbermouth.net. [dostęp 2014-08-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-26)].
  132. Jeff Cornell: Alice In Chains Unveil 2015 Summer Tour Dates (ang.). loudwire.com. [dostęp 2016-07-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-16)].
  133. a b Ryan Reed. Alice in Chains Plot Headlining North American Tour. „Rolling Stone”, 9 maja 2016. Wenner Publishing. ISSN 0035-791X. 
  134. Steven Daly: Alt. Culture: An A-To-Z Guide to the ’90S-Underground, Online, and Over-The-Counter. HarperCollins, 1995, s. 136. ISBN 978-0062733832.
  135. Marc Halupczok. Wechselhafte Winde. „Metal Hammer”, s. 26, nr. 1, 2012. Thorsten Zahn. ISSN 0955-1190. 
  136. a b Jon Pareles. No 'Just Say No’ Sloganeering For Alice in Chains. „The New York Times”, 25 października 1992. The New York Times Company. ISSN 0362-4331. 
  137. a b c Justin Henderson: Grunge: Seattle. Roaring Forties Press, 2016. ISBN 978-1938901546.
  138. Alex Pappademas, Chuck Klosterman, Greg Milner. 15 Most Influential Albums. „Spin”, s. 84, kwiecień 2003. SpinMedia. ISSN 0886-3032. 
  139. a b c d e f Misery Loves Company. „Spin”, s. 36–38, marzec 1993. SpinMedia. ISSN 0886-3032. 
  140. Jeff Gilbert. Go Ask Alice. „Guitar World”, s. 61–66, styczeń 1996. Harris Publications. ISSN 1045-6295. 
  141. Andy Aledort. Facelift. „Guitar World”, s. 77, grudzień 2009. Future US. ISSN 1045-6295. 
  142. Marc Weingarten. Unchained. „Guitar World”, s. 40–44, czerwiec 1998. Harris Publications. ISSN 1045-6295. 
  143. Matt Blackett. Jerry Cantrell talks 'Devils & Dinosaurs’. „Guitar Player”, s. 66–78, 30 stycznia 2014. NewBay Media. ISSN 0017-5463. 
  144. Stephen Thomas Erlewine: Alice in Chains – Similar Artists, Influenced By, Followers (ang.). AllMusic. [dostęp 2012-10-24].
  145. „Metal Forces”, s. 60–61, grudzień 1991. Rockzone Publications Ltd. 
  146. de Sola 2015 ↓, s. 151.
  147. Eleanor Goodman. Heavy Metal Hunder!. „Kerrang!”, s. 38–41, maj 2013. Wydawnictwo Bauer. ISSN 0262-6624. 
  148. Nominowani i laureaci 2010 (pol.). zpav.pl. [dostęp 2015-02-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-06)].
  149. Top 100 Metal Bands. „Hit Parader”, grudzień 2001. Magna Publishing Group. ISSN 0162-0266. 
  150. Hard Rock’s All-Time Top 100 Live Bands. „Hit Parader”, luty 2008. Magna Publishing Group. ISSN 0162-0266. 
  151. Martin Popoff: The Top 500 Heavy Metal Albums of All Time. ECW Press, 2004. ISBN 1-55022-600-2.
  152. Dimebag Darell Interview: A Cowboy from Hell. „Guitar International”, wrzesień 1995. Musical New Services. 
  153. a b David Fricke. Metallica: Metal Machines (Louder Faster Stronger). „Rolling Stone”, s. 58–67, 10 października 2008. Wenner Publishing. ISSN 0035-791X. 
  154. a b c d e f Alice In Chains Stories from Korn, Slipknot, Zakk Wylde, Device, Five Finger Death Punch, Mad Season, and More (ang.). [dostęp 2014-04-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-08-28)].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]