Alice in Chains

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy amerykańskiego zespołu muzycznego. Zobacz też: album o tym tytule.
Alice in Chains
Ilustracja
Alice in Chains podczas koncertu, 17 września 2016
Rok założenia 1987
Pochodzenie Seattle, Waszyngton, USA
Gatunek metal alternatywny
grungeheavy metal
rock alternatywny[1]
Aktywność 1987–2002, od 2005
Wytwórnia płytowa ColumbiaVirgin/EMICapitol
Powiązania SlezeAlice N’ Chains
Ozzy OsbourneMad SeasonClass of ’99Comes with the FallSpys4Darwin
Obecni członkowie
William DuVall
Jerry Cantrell
Mike Inez
Sean Kinney
Byli członkowie
Layne Staley (zmarły)
Mike Starr (zmarły)
Strona internetowa

Alice in Chainsamerykański zespół muzyczny utworzony w roku 1987 z inicjatywy wokalisty Layne’a Staleya oraz gitarzysty Jerry’ego Cantrella[2]. Przez krytyków zaliczany do tzw. Wielkiej Czwórki z Seattle, obok zespołów Nirvana, Pearl Jam oraz Soundgarden[3].

Muzyka stworzona przez Alice in Chains jest mroczna i ciężka, lecz bardzo melodyjna. Odznacza się różnorodnością brzmienia, sprawiającą, że zespół trudno jest przypisać do konkretnego gatunku. Grupa powszechnie identyfikowana jest z nurtem grunge, lecz czerpiąca wpływy z szeroko pojętej muzyki metalowej lat 70, która zawiera w sobie ciężkie riffy inspirowane twórczością Black Sabbath[4] oraz melodyjnego hard rocka budzącego skojarzenia z dokonaniami Led Zeppelin[5], przeplatanego łagodniejszymi i utrzymanymi w stylistyce muzyki akustycznej kompozycjami. Rozpoznawalną cechą zespołu są rozbudowane aranżacyjnie utwory oraz charakterystyczny styl wokalny, dla którego typowe są zharmonizowane partie wokalne[1].

Łączny nakład sprzedanych albumów wynosi ponad 25 milionów na całym świecie[6], w tym 14 na terenie Stanów Zjednoczonych[6][7]. Wydawnictwa Jar of Flies oraz Alice in Chains osiągnęły najwyższą pozycję notowania Billboard 200[8]. Minialbum Jar of Flies był pierwszym w historii albumem wydanym w formacie EP, który zajął 1. miejsce na liście Billboard 200[9]. Zespół uzyskał dziewięć nominacji do nagrody Grammy[10].

Z powodu śmierci wokalisty Layne’a Staleya w kwietniu 2002[11], grupa zawiesiła działalność. Reaktywacja nastąpiła w roku 2005, a od 2006 występuje z nowym wokalistą Williamem DuVallem[12].

Historia[edytuj]

Wczesny okres (1984–1989)[edytuj]

 Osobny artykuł: Sleze.
 Osobny artykuł: Alice N’ Chains.
Zespół powstał w Seattle[2]

W roku 1984 uczniowie Shorewood High School Byron Hansen, James Bergstrom, Johnny Bacolas oraz Zoli Semanate, utworzyli zespół muzyczny Sleze[13]. Wokalistą został uczeń Meadowdale High School Layne Staley[13]. W ciągu dwóch lat działalności, skład wielokrotnie ulegał roszadom. W roku 1986 dołączył gitarzysta Nick Pollock[14], a zespół został przekształcony w Alice N’ Chains[15]. Kwartet prezentował styl muzyczny określony przez Staleya w jednym z wywiadów jako mieszanka glam i thrash metalu, inspirowana w dużej mierze dokonaniami Duran Duran, Mötley Crüe oraz Poison[16]. Najbardziej znanym utworem początkującego zespołu stała się, nagrana na przełomie jesieni i zimy 1986, kompozycja „Queen of the Rodeo” autorstwa Staleya oraz Jeta Silvera[17], która rok później została spopularyzowana przez Alice in Chains[18].

W trakcie swojej półtorarocznej aktywności, muzycy zarejestrowali dwa albumy demo[13]. W 1987 projekt został rozwiązany[19]. Staley zarządzał kompleksem sal prób Music Bank, który mieścił się koło mostu Ballad Bridge[19]. Składał się on z 60 sal i był otwarty przez całą dobę. Pełnił lokalnie istotną funkcję, gdyż umożliwiał początkującym muzykom rozwój artystyczny[19].

W roku 1987 podczas odbywającej się na terenie północnego Seattle imprezy, Nick Pollock poznał ze sobą Staleya i gitarzystę Jerry’ego Cantrella[20], który przyjechał z rodzinnej Tacomy. Udzielał się w założonym przez siebie rok wcześniej amatorskim zespole Diamond Lie[15], którego trzon stanowili wokalista Scott Damon, gitarzysta Terry Contrell, basista Matt Muasau oraz perkusista Randy Nesbitt[21]. Do składu dołączył Mike Starr, występujący w glam metalowej formacji Gypsy Rose[22]. Po obejrzeniu koncertu Alice N’ Chains w Tacoma Little Theater, Cantrell zwrócił się z propozycją objęcia funkcji wokalisty do Staleya, który w tym czasie wraz z Bergstromem i Dave Martinem udzielał się w efemerycznej grupie 40 Years of Hate, prezentującej muzykę z pogranicza funk i industrial[23]. Wokalista zgodził się dołączyć do formacji muzyka, pod warunkiem, że ten wystąpi w roli sidemana w jego zespole[24]. Projekt w którym występował Staley, wkrótce uległ rozwiązaniu[23]. Muzyk objął stanowisko wokalisty w nowo uformowanym zespole Cantrella. Skład został uzupełniony o perkusistę Seana Kinneya[25].

Kane Hall w Seattle, miejsce pierwszego koncertu zespołu[26]

Pierwszy koncert zespołu odbył się 15 stycznia 1988 w Kane Hall na uniwersytecie w Waszyngtonie[26]. W składzie Staley (śpiew), Cantrell (gitara), Starr (gitara basowa) oraz Kinney (perkusja), grupa z dużym powodzeniem zaczęła grać w klubach położonych na północno-zachodnim wybrzeżu[16][27]. Początkowo muzycy występowali z krótkim repertuarem obejmującym nieco ponad 15–20 minut, lecz z czasem zaczęli otrzymywać oferty gry setlisty składającej się z 45 minut[27]. Mimo, że występowali jako Alice in Chains, na plakatach koncertowych, zespół często podpisywany był nazwą Diamond Lie[27]. Niejednokrotnie był wtedy określany przez lokalne media mianem „Kindergarden”, ze względu na duże podobieństwo brzmieniowe i sceniczne do Soundgarden[28]. Cantrell w jednej z wypowiedzi przyznał, że w początkowej fazie działalności Alice in Chains, Soundgarden był zespołem „bardzo inspirującym”[29].

W 1988 miejscowy promotor nagrań Randy Hauser dowiedział się o zespole podczas jednego z koncertów. Wraz z Kenem Deansem umożliwił on grupie profesjonalne nagranie albumu demo[27][30]. Proces rejestracji odbył się w pomieszczeniu Treehouse, które było zaadaptowane na studio nagrań. Zespół zarejestrował materiał składający się z ośmiu kompozycji, w tym cover Davida Bowiego – „Suffragette City”[26]. Ukazał się on niezależnie pod nazwą The Treehouse Tapes[26]. Od kwietnia do czerwca 1989 członkowie zespołu przy współpracy Ricka Parashara, pracowali w London Bridge Studio nad drugim albumem demo[31]. Nagrany materiał trafił do Kena Deansa, który zwrócił się do managerów muzycznych Kelly Curtis i Susan Silver, kierujących w tym czasie Soundgarden[27], z propozycją objęcia funkcji zarządzania zespołem[32]. Materiał został przekazany wytwórni Columbia. Nick Terzo: „Wielu myślało, że wybrałem najgorzej z całego grona, ale dla mnie byli niczym nieoszlifowany diament”[33]. Na podstawie przesłuchanego dema, został podpisany kontrakt z wytwórnią 11 września[34]. Sprawami zarządzania zajęły się Curtis i Silver[32].

Facelift (1990–1991)[edytuj]

Layne Staley, 27 listopada 1992

Od grudnia 1989 do kwietnia 1990 przy współpracy producenta Dave’a Jerdena[35], muzycy pracowali w London Bridge Studio oraz Capitol Recording Studio w Hollywood, nad materiałem na debiutancki album studyjny. Na przełomie lutego i marca wystąpili w roli supportu przed Extreme w ramach Pornograffiti Tour[36]. W lipcu wytwórnia opublikowała w limitowanym nakładzie minialbum We Die Young, w skład którego weszły trzy utwory – tytułowy „We Die Young”, „It Ain't Like That” oraz „Killing Yourself[37]. Był on rozsyłany w formie darmowej do najbliższych sklepów muzycznych, gdzie właściciele otrzymywali zysk ze sprzedaży. Miało to na celu promowanie zbliżającego się albumu, jak i samego zespołu[16].

Premiera Facelift odbyła się 21 sierpnia. Steve Huey z serwisu muzycznego AllMusic, w swej recenzji napisał, że „jest to jedna z najważniejszych płyt w gatunku grunge oraz rock alternatywny, łącząca przy tym fanów hard rocka i heavy metalu”[38]. Dwutygodnik Rolling Stone stwierdził: „Debiutancki album kwartetu, intensywne i pulsujące doświadczenia”[39]. Cantrell w rozmowie z Hit Parader przyznał, że „album miał mieć ponurą aurę oraz być bezpośredni do panującej ówcześnie w Seattle atmosfery zadumy i stylu”[16].

Jerry Cantrell podczas koncertu, Boston, 27 listopada 1992

Od listopada do grudnia zespół odbył trasę trasę koncertową po Ameryce Północnej, pełniąc rolę supportu przed Iggy Popem w ramach Brick By Brick Tour[40]. 22 grudnia muzycy wystąpili przed 1,500 tysięcznym audytorium zgromadzonym w Moore Theatre w Seattle ze specjalnie przygotowanym koncertem, który został wyprzedany[27]. Materiał wyreżyserowany przez Josha Tafta wydany został 30 lipca 1991 na kasecie VHS Live Facelift[41]. Podczas lutowych koncertów, zespół zaprosił Pearl Jam (występujący ówcześnie pod nazwą Mookie Blaylock) do otwierania swoich występów[42]. Eddie Vedder odnosząc się do nich przyznał, że „interesującym było oglądać zespół, który potrafi zmieniać nastroje ludzi”[43]. W pierwszym półroczu od momentu wydania, Facelift sprzedał się w ilości 40 tys. kopii[44]. 1 marca 1991 wydany został singel „Man in the Box”, który dotarł do 18. pozycji Mainstream Rock Songs[45]. Kompozycja napisana przez Layne’a Staleya, poruszała temat cenzury rządowej[33]. Teledysk wyreżyserowany przez Paula Rachmana, częstokrotnie emitowany był w stacji muzycznej MTV[44], gdzie utrzymywał się na liście przez okres 16 tygodni[27]. Po tych wydarzeniach, album w ciągu następnych sześciu tygodni uzyskał nakład sprzedaży na poziomie 400 tys. egzemplarzy[44]. Kontynuując trasę, zespół wyruszył wraz z Megadeth i The Almighty w tournée Oxidation of the Nations Tour, składające się z 22 koncertów na kontynencie europejskim[46]. Zainaugurowane zostało występem w londyńskim Marquee Club 8 marca a zakończone w Point Theatre w Dublinie 1 kwietnia[46].

Od maja do lipca grupa występowała w roli supportu przed zespołami Anthrax, Megadeth oraz Slayer, w ramach amerykańskiej edycji tournée Clash of the Titans[47]. W trakcie występu w Red Rocks Amphitheatre w Morrison 5 czerwca, zespół został obrzucony butelkami przez fanów grupy Slayer[47]. Jedna z nich trafiła w zestaw perkusyjny Kinneya. Staley poirytowany zachowaniem zgromadzonej publiczności, przeskoczył barierki i zaczął odrzucać w stronę tłumu różne przedmioty znalezione na scenie. Po chwili, do wokalisty dołączyła reszta członków zespołu[47]. Mimo tych incydentów, grupa zyskała sobie sympatię fanów muzyki metalowej podczas trasy[43]. 6 lipca Facelift zadebiutował na 42. pozycji Billboard 200[8], stając się tym samym pierwszym albumem wywodzącym się z nurtu grunge, który dotarł do pierwszej 50. zestawienia Billboard[41]. Od sierpnia do stycznia 1992 muzycy występowali jako support dla Van Halen w ramach For Unlawful Carnal Knowledge Tour[48]. Na początku września Facelift uzyskał certyfikat złotej płyty[7]. Staley: „Pierwotnie zakładaliśmy, że album mógłby sprzedać się w nakładzie 100 tys. kopii. To był nasz cel. Potem pomyśleliśmy, że wynik na poziomie 200 tys. byłby już bardzo dużym osiągnięciem”[49].

Album promowany był dodatkowo singlem „Sea of Sorrow”, który odnotował 27. pozycję Mainstream Rock Songs[45]. Dzięki intensywnym trasom koncertowym, w ramach których zespół wystąpił ponad 200-krotnie, grupa zaczęła zyskiwać atencję mediów głównego nurtu w Stanach oraz spotykać się z coraz bardziej pozytywnym przyjęciem ze strony publiczności[50]. Redakcja magazynu RIP, uznała Alice in Chains „najlepszym nowym zespołem” roku 1991[49].

Sap (1991–1992)[edytuj]

Jerry Cantrell został głównym autorem materiału na Sap[51]

W trakcie trwania For Unlawful Carnal Knowledge Tour, muzycy rozpoczęli prace nad nagrywaniem materiału na drugi album studyjny. Demo o roboczym tytule Dirt Demos wypełniło 10 kompozycji[51]. Kilka utworów które zostały zarejestrowane, członkowie zespołu wyselekcjonowali i postanowili nagrać ponownie[51]. Sesja rozpoczęła się pod koniec listopada 1991 w London Bridge Studio. Zarejestrowane zostały cztery utwory utrzymane w stylistyce muzyki akustycznej[51]. Cantrell: „Staraliśmy się pokazać, że nie jesteśmy tylko zespołem metalowym. Choć gramy metal, to czasami lubimy prezentować także inne gatunki muzyki”[52].

Minialbum Sap opublikowany został 4 lutego 1992[51]. Powodem jego nagrania oraz nazwy był sen, jaki miał Sean Kinney. Muzykowi przyśniło się, że zespół nagrał kilka utworów i zamieścił je na akustycznym minialbumie. Następnego dnia perkusista opowiedział o tym pomyśle kolegom z zespołu i materiał został nagrany w ciągu niespełna tygodnia[51][53]. Trzy kompozycje jakie znalazły się na wydawnictwie, pochodziły ze starszych sesji nagraniowych[16]. Na płycie gościnnie wystąpili: wokalistka Heart, Ann Wilson, Chris Cornell oraz frontman Mudhoney, Mark Arm[54]. Produkcją zajęli się Dave Jerden i Rick Parashar[55]. W trakcie nagrań zrodziła się supergrupa Alice Mudgarden, w skład której weszli wszyscy członkowie Alice in Chains, Cornell oraz Arm[56]. Nazwa wzięła się z kontaminacji Alice in Chains, Mudhoney i Soundgarden[56]. Muzycy nagrali utwór „Right Turn[56].

W 1992 członkowie zespołu pojawili w charakterze gościnnym w filmie obyczajowym Samotnicy w reżyserii Camerona Crowe’a, występując w scenie podczas koncertu w klubie Pier 48[47]. Do promocji filmu przyczynił się utwór „Would?”, który trafił na ścieżkę dźwiękową do produkcji[47]. 25 lutego „Man in the Box” został wyróżniony nominacją do nagrody Grammy w kategorii Best Hard Rock Performance, podczas gali która odbyła się w Radio City Music Hall w Nowym Jorku. Zespół przegrał rywalizację z Van Halen[10].

Dirt (1992–1993)[edytuj]

Staley oraz Cantrell, Boston 1992

W lutym 1992 muzycy rozpoczęli przygotowania do sesji nagraniowej drugiego studyjnego albumu. Nowe kompozycje zostały w większości napisane w przerwie pomiędzy trasami koncertowymi[57]. Sesja trwała od kwietnia do lipca w Eldorado Recording Studios oraz One on One Studios na terenie Los Angeles[35]. Zespół przebywał w jednej z dzielnic miasta – Oakwoods, kiedy na ulicach wybuchły największe zamieszki w historii kraju wywołane uniewinnieniem czterech policjantów, oskarżonych o pobicie czarnoskórego taksówkarza Rodneya Kinga. Cantrell: „Byliśmy właśnie w Studio City to Venice, kiedy wybuchły zamieszki. Zadzwoniliśmy do Toma Arayi ze Slayera i udaliśmy się do niego, aby przeczekać ten gorący okres. Nigdy tego nie zapomnę”[58]. Producentem ponownie został Dave Jerden[35]. Premierę albumu poprzedziło wydanie dwóch singli – „Would?” i „Them Bones”. Pierwszy z nich dotarł do 31. pozycji Mainstream Rock Songs w Stanach Zjednoczonych[45] oraz 19. w Wielkiej Brytanii[59]. Drugi uplasował się na 30. pozycji Alternative Songs[60] i 24. Mainstream Rock Songs[45]. Na terenie Wielkiej Brytanii dotarł do 22 i 26. lokaty[59]. 10 września zespół wystąpił w Park Plaza Hotel w Los Angeles, na uroczystości promującej film Samotnicy, wykonując „Junkhead” oraz „Would?”[61].

15 września muzycy zainaugurowali pierwszy etap tournée promującego album, występując jako gość specjalny na trasie No More Tours Ozzy’ego Osbourne’a[62]. Przed koncertem w Oklahoma City 25 września, Layne Staley złamał nogę podczas jazdy quadem i na scenie zmuszony był do występowania o kulach oraz na wózku inwalidzkim[33][44]. 29 września nakładem wytwórni Columbia ukazał się drugi studyjny album Alice in Chains – Dirt[38], który został uznany za magnum opus, największe osiągnięcie artystyczne zespołu[63].

Staley w tekstach poruszył tematykę osobistej walki z uzależnieniem[44]

Recenzent Steve Huey z serwisu muzycznego AllMusic stwierdził, że album to „arcydzieło”. Odnosząc się do motywu przewodniego płyty, autor napisał: „Album ze względu na ukazane uzależnienie stanowi jedno z najbardziej wstrząsających koncepcyjnych wydawnictw w historii. Nie wszystkie utwory zawarte na albumie opowiadają o heroinie. Teksty pisane przez Cantrella, mimo iż skupiają się na relacjach osobistych, to jednak zachowują spójność tematyczną. Prawie każdy utwór nasycony jest samo obrzydzeniem i rezygnacją. To czyni, że świadomość jest jeszcze bardziej bezsilna”[38]. Chris Gill z miesięcznika Guitar World, opisał album słowami: „Cudownie mroczny, brutalny, ale szczery”[44]. Mike Boehm z dziennika Los Angeles Times napisał, że „najnowszy album zespołu, Dirt, szura po dnie z litanią skarg śpiewanych z głębokiej otchłani rozpaczy, wstrętu do samego siebie i niekończącej się niedoli”[64]. Wiele spekulacji wywołała oprawa graficzna autorstwa Mary Maurer i Rocky’ego Schencka[65]. Okładka ukazuje nagą kobietę pochowaną w Ziemi tuż po erozji na pustyni, gdzie w tle widoczne są góry i pomarańczowe niebo. W sesji wystąpiła 21-letnia amerykańska aktorka i modelka Mariah O’Brien[65]. W wywiadzie dla Hit Parader, Mike Starr stwierdził, że album w porównaniu do poprzedniego jest „cięższy i bardziej obłąkany”[66].

17 października zadebiutował on na 6. pozycji Billboard 200, pozostając w zestawieniu przez okres 102 tygodni[8]. Na początku grudnia Dirt uzyskał certyfikat platynowej płyty[7]. Pod koniec roku został uznany przez redakcję brytyjskiego tygodnika Kerrang! oraz amerykańskiego miesięcznika Guitar World, za najlepsze wydawnictwo 1992[27]. Layne Staley w wywiadzie dla Rolling Stone, odnosząc się do rosnącej popularności wykonawców z Seattle przyznał: „Gdy zrobiło się głośno o Nirvanie, Pearl Jam i Soundgarden, nie wspominano o nas zbyt często. Wszystkie te zespoły wydały płyty w tym samym czasie, a my wydaliśmy jedną w ciągu dwóch lat. Nie sądzę, aby nas to bolało, choć cieszę się, że nie dostaliśmy się do jednego worka razem z nimi, ponieważ nie jesteśmy takimi samymi zespołami”[33].

13 listopada koncertem w Fort Lauderdale muzycy rozpoczęli występy w ramach amerykańskiej części Down in Your Hole Tour[67]. 3 grudnia ukazał się singel „Angry Chair”. Kompozycja będąca w całości autorstwa Staleya, dotarła do 34. pozycji Mainstream Rock Songs[45] oraz 33. na listach w Wielkiej Brytanii[59]. 15 stycznia 1993 zespół wystąpił na Estádio do Morumbi w São Paulo[68], podczas pierwszego dnia Hollywood Rock, jednego z największych festiwali muzycznych, grając dla ponad 80,000 tysięcznej publiczności[69]. 22 stycznia, kontynuując swój udział w festiwalu, grupa zagrała obok Red Hot Chili Peppers na placu Praça da Apoteose w Rio de Janeiro[70]. Po zakończeniu koncertu, basista Mike Starr zmagający się z coraz większym uzależnieniem od heroiny, o mało nie doprowadził do przedawkowania, tracąc przytomność na 11 minut. Natychmiastową reakcją wykazał się Staley, który widząc poważne zagrożenie życia, cucił kolegę zimnym prysznicem w pokoju hotelowym[71]. Po tym incydencie, doszło do zmiany personalnej. Miejsce Starra zajął Mike Inez, współpracujący z Osbourne’em[72].

Mike Inez dołączył do zespołu w styczniu 1993, zastępując Starra

Muzycy przylecieli wcześniej do Europy gdzie odbywali pierwsze próby z Inezem w londyńskiej dzielnicy Finchley[72]. 30 stycznia w nowym składzie, zespół występem w klubie Camden Underworld zainicjował europejskie tournée, obejmujące występy między innymi na terenie Francji, Niemczech, Skandynawii, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii, Włoszech. Rolę supportu pełniły formacje Screaming Trees oraz The Wildhearts[67]. W trakcie występu w klubie Cirkus w Sztokholmie 8 lutego, Staley uderzył w twarz jednego z uczestników koncertu, który wykonywał nazistowskie gesty[73]. 24 lutego Dirt został wyróżniony nominacją do nagrody Grammy[10]. 15 marca opublikowany został czwarty singel – „Rooster”. Skomponowana przez Cantrella, mająca charakter osobistych postrzegań wojny wietnamskiej[74] kompozycja, dotarła do 7. pozycji Mainstream Rock Songs[45].

W kwietniu muzycy zarejestrowali w Bad Animals Studio dwa utwory – „What the Hell Have I” oraz „A Little Bitter”[72], które zostały wykorzystane na ścieżce dźwiękowej do filmu Bohater ostatniej akcji w reżyserii Johna McTiernana[75]. Współpracujący ze studiem Stuart Hallerman stwierdził, że Staley nagrywał partie wokalne z dużym bólem, spowodowanym urazem ramienia[72]. Od czerwca do sierpnia grupa występowała na festiwalu muzyki alternatywnej Lollapalooza, grając na głównej scenie obok Babes in Toyland, Primus, Rage Against the Machine i Tool[76]. 8 lipca nakładem wytwórni Atco ukazał się singel promocyjny „What the Hell Have I”[44]. Dotarł on do 19. pozycji Mainstream Rock Songs[45]. 30 sierpnia wydany został ostatni singel z albumu Dirt – „Down in a Hole”. Utwór o charakterze typowej ballady metalowej, przeplatanej brzmieniem instrumentów akustycznych i melancholijnym nastrojem, dotarł do 10. lokaty Mainstream Rock Songs[45]. W Wielkiej Brytanii singel osiągnął pozycje 29. i 36.[59]. Płyta była promowana łącznie przez pięć singli, z czego cztery z nich utrzymały się dłużej niż rok w notowaniach Top 30. na terenie Wielkiej Brytanii[59]. 2 września podczas gali w Universal Amphitheatre w Los Angeles, zespół został nagrodzony statuetką MTV Video Music Award w kategorii Best Video from a Film za utwór „Would?”[10].

Jar of Flies (1993–1994)[edytuj]

Layne Staley i Jerry Cantrell, 1992

Na początku września muzycy przy współpracy Toby’ego Wrighta, wynajęli London Bridge Studio na dziesięć dni[77]. Wright przyznał, że zespół w momencie rozpoczęcia nagrań, nie miał przygotowanego żadnego materiału[77]. Proces rejestracji trwał tydzień[77].

W połowie września wznowiony został amerykański etap trasy. Kontynuację tournée stanowiły występy w Europie, przy wsparciu formacji Clawfinger oraz The Wildhearts[78]. Pod koniec października zespół po raz pierwszy występował na terenie Japonii oraz w Nowej Zelandii i Australii[78], gdzie muzycy zagrali siedem, z ośmiu zaplanowanych koncertów. Występy amerykanów na kontynencie australijskim poprzedzali Suicidal Tendencies oraz The Poor[79]. Trasa zakończyła się 4 listopada występem w Hordern Pavillion na terenie Sydney. Było to ostatnie tak duże tournée ze Staley’em w składzie[18].

7 stycznia 1994 grupa zagrała ostatni publiczny występ przed zawieszeniem działalności koncertowej. Miał on miejsce w Hollywood Palladium, podczas benefisu Johna Norwooda Fishera z formacji Fishbone[27]. Członkowie zespołu zagrali 20-minutowy akustyczny występ[80]. Część zgromadzonej publiczności nie była zadowolona z faktu lżejszej formy, przez co wygwizdała muzyków. Cantrell: „Zrobiliśmy krótki występ, dając szansę zagrania numerów z minialbumu Sap. To było przed wydaniem Jar of Flies. Niektórzy fani byli zirytowani, bo nie zagraliśmy nic cięższego”[80].

Jerry Cantrell, 27 listopada 1992

25 stycznia wytwórnia opublikowała trzeci minialbum w dyskografii zespołu[38]. Pierwotnie nieprzeznaczony do wydania Jar of Flies, w pierwszym tygodniu od premiery, uzyskał nakład sprzedaży sięgający 141 tys. kopii[81], dzięki czemu 12 lutego zadebiutował na szczycie notowania Billboard 200[8], przechodząc tym samym do historii jako pierwszy album wydany w formacie EP, który tego dokonał[9][82]. Poza Stanami Zjednoczonymi, minialbum dotarł do 1. pozycji na terenie Nowej Zelandii, 2. w Australii, 3. w Finlandii oraz 5. w Danii[83]. Steve Huey z serwisu AllMusic podkreślił, że „album ten to połączenie bólu z perfekcją”[38]. Tom Sinclair z tygodnika Entertainment Weekly, cały materiał podsumował pisząc: „Jeśli przełomowy album Alice in Chains, Dirt, uchwycił rozpacz mężczyzn tarzających się w duchowym szambie, to Jar of Flies brzmi jak opis tych samych facetów ze zwisającymi nogami w mętnej wodzie”[84]. Dziennikarz i krytyk muzyczny Jon Pareles z The New York Times, napisał o minialbumie: „Nagrodzona samotność o chropowatym indywidualizmie”[85]. Promowany był przez trzy single – „No Excuses”, „I Stay Away” oraz „Don't Follow”. Pierwszy z nich osiągnął 3. lokatę notowania Alternative Songs[60] oraz w dniu 26 marca dotarł na szczyt zestawienia Mainstream Rock Songs[45] – stając się pierwszym singlem grupy, który uplasował się na najwyższej pozycji notowania Billboardu. Drugi singel zanotował pozycję 10. Mainstream Rock Songs[45], trzeci lokatę 25.[45].

Po wydaniu Jar of Flies, Staley udał się na leczenie odwykowe do Hazelton Clinic w Minnesocie, spowodowane uzależnieniem od heroiny[86]. Zespół planował w lipcu ruszyć w trasę Shit Hits the Sheds Tour wraz z Danzig, Fight i Suicidal Tendencies, występując jako support przed zespołem Metallica[87] oraz zagrać w sierpniu na Festiwalu w Woodstock[88], lecz kiedy Staley przyszedł na jedną z prób zespołu będąc pod wpływem narkotyków, Kinney odmówił dalszej chęci grania z wokalistą. Cantrell: „Byliśmy jak cztery rośliny, próbujące rosnąć w tej samej doniczce”[89]. 15 lipca, na jeden dzień przed rozpoczęciem tournée, zespół wycofał swój udział, będąc zastąpionym przez formację Candlebox[87]. Kinney: „Nie byliśmy wtedy ze sobą szczerzy. Gdybyśmy dalej to ciągnęli, byłoby spore prawdopodobieństwo, że pożarlibyśmy się na trasie, a zdecydowanie nie chcieliśmy, by coś takiego wydarzyło się publicznie”[89]. Muzycy postanowili zrobić sobie przerwę i rozstać się na pewien czas, aby odpocząć od intensywnych tras koncertowych oraz rosnących wewnętrznych konfliktów. Za pośrednictwem swojego rzecznika, wystosowali oświadczenie do prasy, informujące o zawieszeniu działalności[16]. W listopadzie utwór „Got Me Wrong”, pochodzący z minialbumu Sap, został wydany w formie singla promocyjnego, na potrzeby niskobudżetowego filmu Clerks w reżyserii Kevina Smitha[53]. Dotarł on do 22. pozycji Alternative Songs[60], 7. Mainstream Rock Songs[45] oraz trafił na ścieżkę dźwiękową do filmu[53].

Alice in Chains (1995–1996)[edytuj]

 Osobny artykuł: Mad Season.
Electric Lady Studios, miejsce gdzie odbył się proces miksowania albumu

Staley w drugiej połowie 1994 dołączył do supergrupy Mad Season, której skład stanowili: perkusista Barrett Martin (Screaming Trees), John Baker Saunders (gitara basowa) oraz gitarzysta Mike McCready (Pearl Jam)[90]. Grupa wydała album studyjny zatytułowany Above[91], będący mieszanką rocka alternatywnego, rocka klasycznego oraz blues rocka z małymi elementami jazzu i rocka psychodelicznego. Staley został głównym autorem tekstów oraz projektantem oprawy graficznej[92]. Wydawnictwo było promowane przez trzy single – „River of Deceit”, „I Don't Know Anything” oraz „Long Gone Day”. Zespół odbył mini trasę składającą się z siedmiu koncertów w Seattle[93] oraz opublikował w sierpniu 1995 album koncertowy Live at The Moore[93]. Inez dołączył w 1994 do supergrupy Slash’s Snakepit, z którą zarejestrował album długogrający It's Five O'Clock Somewhere[89].

1 marca 1995 kompozycja „I Stay Away”, pochodząca z minialbumu Jar of Flies, otrzymała nominację do nagrody Grammy w kategorii Best Hard Rock Performance podczas gali która odbyła się w Shrine Auditorium na terenie Los Angeles. Przegrała rywalizację z „Black Hole Sun” Soundgarden[10].

Wiosną do składu powrócił Layne Staley. W jednym z wywiadów przyznał, że rozstanie w zespole spowodowało, iż „wszyscy czuliśmy się rozbici i mieliśmy poczucie jakbyśmy się nawzajem zdradzili”[89]. Prace trwały od kwietnia do sierpnia w Bad Animals Studio w Seattle[38]. Procesem produkcji zajął się Toby Wright, mający na swoim koncie współpracę z zespołami Corrosion of Conformity czy Slayer[94]. W trakcie sesji, do radia wyciekła gorsza wersja utworu „Grind”, która była emitowana w głównych stacjach[38]. 6 października wytwórnia udostępniła dla rozgłośni radiowych studyjną wersję kompozycji, poprzez satelitarne łącze nadrzędne, która jednocześnie stała się singlem promującym nowy album. Utwór dotarł do 18. pozycji Alternative Songs[60] oraz 7. Mainstream Rock Songs[45]. W Wielkiej Brytanii „Grind” uplasował się na 23. miejscu[59].

Sean Kinney był głównym pomysłodawcą nazwy Tripod[94]

7 listopada wytwórnia Columbia wydała trzeci studyjny album – Alice in Chains[38], znany również pod nazwą Tripod[94]. Mike Inez w jednym z wywiadów stwierdził, że „był to bardzo mroczny i smutny okres (…) To była zdecydowanie jedna z najtrudniejszych sesji nagraniowych, w jakiej brałem udział”[95]. Zespół w trakcie prac nie spieszył się z zakończeniem, gdyż chciał aby materiał był dokładnie taki jak zaplanowano[16]. Album w pierwszym tygodniu od premiery, uzyskał sprzedaż na poziomie 189 tys. kopii[96], dzięki czemu 25 listopada uplasował się na szczycie amerykańskiego zestawienia Billboard 200[8], stając się przy tym drugim wydawnictwem w dorobku grupy, który zajął najwyższą lokatę zestawienia przygotowywanego przez tygodnik Billboard. Promowany był przez cztery single – „Grind”, „Heaven Beside You”, „Over Now” oraz „Again”. Drugi z nich osiągnął pozycję 3. na liście Mainstream Rock Songs[45] oraz odnotował 35. lokatę w Wielkiej Brytanii[59]. „Again” dotarł do pozycji 8. w Stanach Zjednoczonych[45]. Steve Huey z AllMusic, w swej recenzji określił album „najbardziej dojrzałym w dorobku zespołu”. Odnosząc się do do warstwy lirycznej, autor podkreślił, że „tematy takie jak cierpienie, samotność, rozczarowanie czy rozpacz, zostały przedstawione w jeszcze bardziej przygnębiający sposób niż miało to miejsce wcześniej”[38]. Jon Wiederhorn z Rolling Stone, opisał go jako „odrodzenie musicalu” oraz nazwał „wyzwalającym i pouczającym”, a utwory określił jako „zaskakujące i zdumiewające”[97]. Jon Pareles z The New York Times zauważył, że „album w przeciwieństwie do surowych zakłóceń charakterystycznych dla muzyki grunge, prezentuje wytyczone staranne warstwy”[98]. Mimo pochlebnych recenzji, zespół ponownie nie zdecydował się na trasę koncertową, spowodowaną uzależnieniem Staleya od heroiny[95].

12 grudnia ukazał się mockument The Nona Tapes w reżyserii Rocky’ego Schencka, będący formą parodii filmu dokumentalnego. Przedstawiał on losy początkującej dziennikarki (granej przez Cantrella), która przemieszcza się ulicami miasta w celu poszukiwania „gwiazd rocka”[99]. 28 lutego 1996 podczas gali rozdania nagród Grammy w Shrine Auditorium, „Grind” otrzymał nominację w kategorii Best Hard Rock Performance, przegrywając rywalizację ze „Spin the Black Circle” Pearl Jam[10].

Unplugged (1996)[edytuj]

Majestic Theatre, miejsce w którym zarejestrowano koncert Unplugged

10 kwietnia muzycy zagrali pierwszy publiczny występ od 7 stycznia 1994. Odbył się on w ramach serii cyklu koncertów MTV Unplugged w historycznym Majestic Theatre w Brooklyn Academy of Music w Nowym Jorku[100]. Na koncercie obecnych było 400 fanów, w tym członkowie grupy Metallica oraz prezes Columbia Records Don Ienner[100]. „Myślę, że ludzie mogli od nas oczekiwać MTV Unplugged. Tak się już bowiem przyjęło, że po płycie elektrycznej nagrywamy akustyczną” – przyznał Mike Inez[101]. Zespół zaprezentował materiał składający się ze specjalnie przygotowanych i zaaranżowanych utworów[101]. Premierowo została wykonana kompozycja „Killer is Me”, którą Cantrell napisał podczas jednej z prób poprzedzających koncert[101]. Na występie zespół wspomagany był przez gitarzystę oraz inżyniera dźwięku Scotta Olsona, który stworzył wraz z Cantrellem podwójny line-up[100]. Produkcją koncertu zajął się Alex Coletti[100]. Jego zapis ukazał się na płycie Unplugged, której premiera odbyła się 30 lipca[38]. W pierwszym tygodniu od premiery, album uzyskał nakład sprzedaży wynoszący 124 tys. kopie[102]. 17 sierpnia osiągnął 3. pozycję notowania Billboard 200[8]. Dotarł również do 8. pozycji w Nowej Zelandii, 9. w Norwegii i Portugalii oraz 7. w Szwecji[103]. Promowany był przez singel „Over Now”, który zanotował 24. pozycję Alternative Songs[60] oraz 4. Mainstream Rock Songs[45]. W listopadzie ukazał się drugi singel promocyjny – „Would?”. Dotarł on do 19. pozycji Mainstream Rock Songs[104] oraz 25. lokaty na kanadyjskiej RPM Rock/Alternative Chart[105].

20 kwietnia członkowie zespołu wystąpili w programie telewizyjnym Saturday Night Special, gdzie wykonali utwór „Again”. 10 maja w programie talk-show Late Show with David Letterman, zaprezentowali skrócone wersje „Again” oraz „We Die Young[38].

20 maja rozpoczęli próby w Moore Theatre, mające na celu przygotowanie się do wspólnej trasy wraz z grupą Kiss[106]. Pierwotnie w roli supportu miała wystąpić formacja Stone Temple Pilots, jednak z powodu problemów zdrowotnych wokalisty Scotta Weilanda, ofertę otrzymał zespół Alice in Chains[106]. Staley początkowo nie był przychylny powrotowi na scenę i odmówił, jednak ostatecznie zgodził się na udział w trasie[107]. Rozpoczęła się ona 28 czerwca. Zespół występował w ramach pierwszego etapu ogólnoświatowego tournée Alive/Worldwide Tour, grając łącznie cztery koncerty[108]. W założeniach planowane były dalsze występy, między innymi trasa promująca w Japonii w styczniu 1997[44]. Ostatni występ zespołu ze Staley’em miał miejsce 3 lipca w Kemper Arena w Kansas City[107]. Po zakończeniu trasy, trafił on do miejscowego szpitala, w związku z problemami powstałymi na skutek długoletniego uzależnienia od heroiny. Susan Silver: „Wyszłam z hotelu i miałam rano lecieć do Seattle z Kansas City. Chłopaki jechali na lotnisko autobusem. Kiedy wylądowałam, dostałam wezwanie, że nie mogą ocucić Layne’a. Skończyło się na wizycie w szpitalu w Kansas”[107].

Zawieszenie działalności, śmierć Staleya (1996–2002)[edytuj]

Jerry Cantrell podczas występu z zespołem Comes with the Fall, 2002

W październiku 1996 walka Staleya z uzależnieniem narkotykowym całkowicie osłabła, po tym jak jego wieloletnia partnerka Demri Lara Parrott, zmarła z powodu infekcyjnego zapalenia wsierdzia[109][110]. Po jej śmierci, wokalista będąc bliski popełnienia samobójstwa, pilnowany był przez kolegów z zespołu[111]. W udzielonym w 1996 wywiadzie dla dwutygodnika Rolling Stone stwierdził: „Pisałem o narkotykach i nie wydaje mi się, żebym był niebezpieczny czy nierozważny pisząc o nich. Oto jak przebiegała ścieżka mojego myślenia: Kiedy spróbowałem narkotyków, były wspaniałe i pomagały mi przez lata, ale teraz obracają się przeciwko mnie – teraz przechodzę przez piekło i to jest koszmarne”[89].

26 lutego 1997 podczas gali rozdania nagród Grammy, utwór „Again” został wyróżniony nominacją w kategorii Best Hard Rock Performance, przegrywając rywalizację z „Bullet with Butterfly Wings” The Smashing Pumpkins[10]. 18 marca 1998 Cantrell wydał swój debiutancki album solowy Boggy Depot[112]. 22 sierpnia muzycy przy współpracy Dave’a Jerdena, rozpoczęli w Eldorado Recording Studios sesję, przygotowującą do nagrania dwóch premierowych utworów na potrzeby albumu kompilacyjnego[113]. Staley nie pojawił się na pierwszej sesji, co doprowadziło do konfliktu z Cantrellem[113]. Następnego dnia planowano nagrywanie partii wokalnych. Proces został odwołany po tym, jak Staley przyznał, że musi wracać na ślub siostry[113]. Sytuacja ta doprowadziła do pogłębienia się konfliktu z Cantrellem oraz Jerdenem[113]. Nagrania zostały dokończone na przełomie września i października w London Bridge Studio w Seattle, przy współpracy Toby’ego Wrighta oraz inżyniera dźwięku Bryana Carlstroma[113]. Podczas sesji powstały dwa utwory – „Get Born Again” oraz „Died[113]. Ostatni z nich, Staley zadedykował pamięci swojej zmarłej dziewczyny. Producent Dave Jerden stwierdził, że stan zdrowia wokalisty był niepokojący. „Ważył niecałe 80 funtów i był blady jak ściana”[114].

Kinney utworzył Spys4Darwin[115]
 Osobny artykuł: Class of ’99.

W listopadzie Staley wziął udział w ostatnim projekcie muzycznym. Dołączył do supergrupy Class of ’99, w skład której weszli: Matt Serletic, Martyn LeNoble, Stephen Perkins oraz Tom Morello[116]. Muzycy zarejestrowali cover „Another Brick in the Wall”, pochodzący oryginalnie z albumu The Wall Pink Floyd[116]. 29 czerwca wydana została pierwsza kompilacja zespołu – Nothing Safe: Best of the Box[5], promowana singlem „Get Born Again”, który dotarł do 12. pozycji Alternative Songs[60] oraz 4. Mainstream Rock Songs[45]. 19 lipca krajowe konsorcjum radiowe Rockline przeprowadziło wywiad z muzykami Alice in Chains, przy okazji wydania albumu kompilacyjnego. Z uwagi na nieobecność Staleya w studiu, połączono się z nim telefonicznie[117]. 26 października na rynku ukazał się kompilacyjny box setMusic Bank[118]. Składał się z 4 płyt CD, w skład których weszło 48 utworów. Prócz studyjnych i koncertowych wersji, zawierał on nieopublikowane wcześniej kompozycje oraz dema i remiksy niektórych utworów[118]. Promowany był przez singel „Fear the Voices”, który dotarł do 11. pozycji Mainstream Rock Songs[45]. 23 lutego 2000 „Get Born Again” został wyróżniony nominacją do nagrody Grammy w kategorii Best Hard Rock Performance, podczas gali która odbyła się w Staples Center[10]. 5 grudnia wytwórnia Columbia wydała koncertowo-kompilacyjny album Live[5]. Zawarte na nim utwory zostały zarejestrowane podczas tras w latach 1990–1996. 24 lipca 2001 ukazała się trzecia z kolei składanka zespołu – Greatest Hits[5].

 Osobny artykuł: Spys4Darwin.

W 2001 perkusista Sean Kinney wspólnie z gitarzystą Chrisem DeGarmo, znanym z występów w Queensrÿche, utworzyli supergrupę Spys4Darwin[115]. Skład uzupełnili basista Mike Inez oraz wokalista formacji Sponge – Vinnie Dombroski[115]. Grupa zrealizowała wspólnie minialbum Microfish[115] oraz zagrała jeden koncert podczas festiwalu Endfest. Projekt zakończył swoją działalność w 2002[115]. Pod koniec 2001 Cantrell przystąpił do pracy nad drugim albumem solowym – Degradation Trip[119]. Gitarzystę w pracach nad płytą wspomagali między innymi Robert Trujillo (gitara basowa) oraz Mike Bordin (perkusja)[119].

Po dziesięciu latach walki z uzależnieniem narkotykowym, 19 kwietnia 2002 w swojej posiadłości w dzielnicy uniwersyteckiej w Seattle, został znaleziony przez policję martwy Layne Staley[11]. Autopsja ostatecznie wykazała, że zmarł on z powodu przedawkowania mieszanki heroiny i kokainy, zwanej potocznie speedballem[111]. Ciało wokalisty odkryto dwa tygodnie po śmierci[11]. Nieformalna ceremonia żałobna odbyła się w nocy z 20 na 21 kwietnia w Seattle Center[120].

Reaktywacja (2005–2007)[edytuj]

William DuVall i Jerry Cantrell, 2006

Pod koniec stycznia 2005 Sean Kinney zainicjował pomysł charytatywnego koncertu Alice in Chains na rzecz ofiar Tsunami z 2004 roku. Odbył się on 18 lutego w Premier Nightclub w Seattle[121]. Zespół na scenie wspomagali zaprzyjaźnieni muzycy, wśród których wystąpili: Ann Wilson, Chris DeGarmo, Maynard James Keenan (Tool), Patrick Lachman (Damageplan), Scott Olson oraz Wes Scantlin (Puddle of Mudd)[121]. 10 marca 2006 grupa zagrała koncert w Etess Arena w Atlantic City dla kanału VH1 w ramach imprezy Decades Rock Live, poświęconej zmarłym muzykom z Seattle. Gościnnie na scenie wystąpili: Ann Wilson, Duff McKagan (Guns N’ Roses, Velvet Revolver), Phil Anselmo (Pantera, Down) oraz William DuVall (Comes with the Fall)[121]. Ten ostatni został wokalistą grupy[12]. Cantrell: „Zagraliśmy z grupą przyjaciół, w tym także z Williamem, ale nie obnosiliśmy się z tym pomysłem (…) Okazało się jednak, że poczuliśmy się z tym dobrze i że właściwym krokiem będzie dalsza działalność”[122].

W maju muzycy rozpoczęli trasę Finish What we Started Tour, której pierwszy etap objął sześć klubowych występów w Stanach Zjednoczonych[123]. Od maja do lipca grupa zagrała na kilkunastu europejskich festiwalach, między innymi Download Festival w Anglii, Hellfest we Francji czy Rock am Ring w Niemczech[123]. Pod koniec lipca muzycy wystąpili na dwóch koncertach w ramach japońskiego UDO Music Festival[123]. 5 września wytwórnia Columbia wydała czwarty kompilacyjny album – The Essential Alice in Chains[5]. Od 22 września do 28 listopada zespół zagrał 45 koncertów w Ameryce Północnej przy wsparciu formacji Hurt, podczas ostatniego etapu trasy[123]. W trakcie jego trwania, z zespołem na koncertach w charakterze gościnnym występowało wielu zaprzyjaźnionych artystów, między innymi Billy Corgan, Corey Taylor, Duff McKagan, James Hetfield czy Sebastian Bach[124].

12 maja 2007 zespół wystąpił w Mandalay Bay Events Center w Las Vegas na imprezie, mającej na celu oddanie hołdu wykonawcom, którzy mieli znaczący wpływ na rozwój i kształtowanie się muzyki rockowej. Muzycy zagrali wraz z wokalistką Gretchen Wilson oraz gitarzystką Nancy Wilson w utworze „Barracuda” z repertuaru Heart[125]. 5 sierpnia zespół koncertem w Baltimore zainaugurował tournée 2007 North American Tour, występując gościnnie w ramach Re-Evolution Tour formacji Velvet Revolver. Wspólna trasa liczyła 39 występów i odbyła się w miastach Ameryki Północnej[126]. 2 listopada członkowie zespołu zagrali w Benaroya Hall podczas charytatywnego koncertu, mającego na celu wsparcie szpitala dziecięcego Seattle Children's Hospital & Regional Medical Center. W towarzystwie ponad 200-osobowej orkiestry symfonicznej Northwest Symphony Orchestra, tancerzy oraz australijskiego didgeridoo[127], wykonali w specjalnie zaaranżowanych wersjach „Whale & Wasp”, „Sickman”, „I Stay Away” oraz „Kashmir” z repertuaru Led Zeppelin[127].

Black Gives Way to Blue (2008–2011)[edytuj]

William DuVall i Sean Kinney podczas koncertu, 9 lipca 2010

14 września 2008 muzycy zagrali przed 67,000 tysięczną widownią na obiekcie CenturyLink Field w Seattle, podczas przerwy w spotkaniu drużyn Seattle Seahawks i San Francisco 49ers, prezentując cover „Kashmir” Led Zeppelin przy akompaniamencie Northwest Symphony Orchestra[128]. Pod koniec października rozpoczęli prace nad nowym albumem studyjnym[129]. Sesja nagraniowa odbyła się w studiu 606 na terenie Los Angeles. Produkcją płyty zajął się Nick Raskulinecz, znany ze współpracy z Foo Fighters, Rush czy Stone Sour[129].

Na przełomie lutego i marca 2009 zespół koncertował na kontynencie australijskim, występując wraz z Bloodhound Gang oraz Nine Inch Nails jako headliner na Soundwave Festival[129]. Pod koniec kwietnia Steve Appleford z dziennika Los Angeles Times poinformował, że materiał ukaże się we wrześniu nakładem Virgin/EMI, kończąc tym samym 20-letnią współpracę z Columbia[129]. 30 czerwca w formie digital download opublikowany został pierwszy singel – „A Looking in View[122]. 1 sierpnia Alice in Chains wraz Avenged Sevenfold, Glyder oraz Mastodon, zagrał jako support przed zespołem Metallica w Marlay Park w Dublinie w ramach World Magnetic Tour. Kontynuując przedpremierową mini trasę, muzycy zagrali 8 koncertów – na terenie Anglii, Holandii, Niemczech oraz jeden w Stanach[130]. 14 sierpnia ukazał się drugi singel – „Check My Brain[131], który w dniu 3 października dotarł na szczyt Mainstream Rock Songs[45], stając się tym samym drugim utworem w dorobku grupy, który odnotował najwyższą pozycję notowania przygotowywanego przez Billboard. 4 września koncertem w Waszyngtonie, zespół zainicjował trasę Black Gives Way to Blue Tour[132].

Alice in Chains podczas koncertu w Bilbao, 9 lipca 2010

29 września odbyła się premiera czwartego studyjnego albumu – Black Gives Way to Blue, który w pierwszym tygodniu uzyskał nakład sprzedaży na poziomie 126 tys. kopii[133]. W dniu wydania płyty, muzycy wystąpili w programie Jimmy Kimmel Live!, prezentując na żywo utwory „Check My Brain”, „Would?”, „Man in the Box” oraz „Rooster”[131]. Album 17 października zadebiutował na 5. pozycji notowania Billboard 200[8]. W Australii uplasował się na 12. pozycji, w Norwegii na 9., w Nowej Zelandii na 7. oraz w Wielkiej Brytanii na 19.[38]. Na płycie gościnnie w w tytułowym utworze wystąpił Elton John[134]. 16 listopada ukazał się trzeci singel – „Your Decision”. Kompozycja dotarła na szczyt zestawienia Billboard Rock Songs oraz Mainstream Rock Songs[45].

31 stycznia 2010 podczas 52. ceremonii wręczenia nagród Grammy w Los Angeles, „Check My Brain” został wyróżniony nominacją w kategorii Best Hard Rock Performance[10]. 26 maja Black Gives Wa to Blue uzyskał w Stanach certyfikat złotej płyty, za sprzedaż 434 tys. kopii[7]. 22 czerwca ukazał się singel „Lesson Learned”, który dotarł do 25. pozycji Alternative Songs[60] oraz 4. Mainstream Rock Songs[45]. 16 września wraz z Deftones oraz Mastodon, Alice in Chains zainaugurowało mini tournée Blackdiamondskye, składające się z 19 koncertów w Północnej Ameryce[135]. Występ zespołu z 8 października w KeyArena na terenie Seattle, został zarejestrowany w formacie 3D[136]. Tournée zakończyło się 16 października koncertem w Las Vegas[135].

13 lutego 2011 „A Looking in View” uzyskał nominację do nagrody Grammy w kategorii Best Hard Rock Performance, podczas 53. ceremonii wręczenia. Przegrał rywalizację z „New Fang” Them Crooked Vultures[10]. 8 marca w wieku 44 lat zmarł były basista Mike Starr. Przyczyną zgonu było przedawkowanie metadonu oraz leków przeciwlękowych, jakie muzyk zażył na kilka godzin przed śmiercią[137].

The Devil Put Dinosaurs Here (od 2012)[edytuj]

Alice in Chains podczas występu w Jimmy Kimmel Live!, 10 kwietnia 2013

W listopadzie 2012 zespół zakończył sesję nagraniową nowego albumu. Odbyła się ona w Henson Recording Studios w Los Angeles, przy ponownej współpracy z Raskulineczem[138]. 18 grudnia za pośrednictwem oficjalnej strony zespołu oraz serwisu internetowego YouTube, gdzie zamieszczono tzw. lyric video oraz statyczne obrazki przekazane przez fanów za pośrednictwem fotograficznego serwisu społecznościowego Instagram, odbyła się premiera singla „Hollow[139].

8 stycznia 2013 „Hollow” ukazał się w dystrybucji cyfrowej[138]. Kompozycja dotarła do 23. pozycji Alternative Songs[60] oraz 1. Mainstream Rock Songs i utrzymała się na niej 3 tygodnie[45]. W marcu członkowie zespołu wystąpili w 11-minutowym mockumencie AIC 23, w którym odpowiadali w formie żartobliwej na pytania zadawane przez współpracownika serwisu Funny or Die, Alana Poole’a McLarda. Mockument ilustrowany był krótkimi fragmentami utworów – „Hollow”, „Stone”, „Voices” oraz „Phantom Limb”. W filmie zamieszczone zostały wypowiedzi członków grup Heart, Mastodon, Metallica, Pearl Jam oraz Soundgarden[140]. 22 marca wydany został drugi singel – „Stone”, który dotarł na szczyt notwania Mainstream Rock Songs[45]. 10 kwietnia zespół wystąpił w programie telewizyjnym Jimmy Kimmel Live! w Los Angeles, premierowo wykonując „Hollow” i „Stone” oraz prezentując starsze kompozycje[141].

Alice in Chains podczas koncertu, 17 września 2016

28 maja nakładem wytwórni Capitol opublikowany został album The Devil Put Dinosaurs Here, który w pierwszym tygodniu od premiery, uzyskał nakład sprzedaży sięgający 61 tys. kopii w Stanach Zjednoczonych[142] oraz 7,3 tys. w Kanadzie[142]. 15 czerwca zadebiutował na 2. pozycji zestawienia Billboard 200 oraz na tej samej lokacie w Kanadzie[8]. Promowany był dodatkowo singlem „Voices”, który dotarł do 3. pozycji Mainstream Rock Songs[45].

W ramach promocji, zespół odbył 16-miesięczne tournée The Devil Put Dinosaurs Here Tour. Występy odbyły się na terenie Ameryki Północnej w ramach Uproar Festival[138], Ameryki Południowej, gdzie grupa zagrała między innymi podczas czwartego dnia festiwalu Rock in Rio, kontynencie europejskim, występując na Download Festival[139] i Sonisphere Festival wraz z formacją Metallica[143] oraz poprzedzając w charakterze gościnnym koncerty Black Sabbath i Iron Maiden[143]. Muzycy występowali także po raz drugi w ramach australijskiego festiwalu Soundwave, przy wsparciu Walking Papers[143].

18 stycznia 2015 zespół wystąpił podczas przerwy w meczu NFC Championship Game pomiędzy drużynami Seattle Seahawks a Green Bay Packers na stadionie CenturyLink Field w Seattle[128]. Od 17 lipca do 18 września grupa koncertowała w Ameryce Północnej w ramach 2015 North American Tour, podczas której wystąpiła między innymi na festiwalach Musikfest i Music Midtown[144].

Od kwietnia do października zespół występował na terenie Stanów Zjednoczonych w zakresie 2016 North American Tour[145]. Część trasy stanowiły gościnne występy w ramach pierwszego etapu tournée Not in This Lifetime... Tour grupy Guns N’ Roses[145].

Styl muzyczny, tematyka tekstów[edytuj]

Zespół kategoryzowany jest przez krytyków muzycznych jako przedstawiciel metalu alternatywnego, heavy metalu oraz rocka alternatywnego[1]. Ze względu na ciężkie, powolne tempo oraz mroczny i depresyjny przekaz tekstowy, odwołuje się w swej twórczości do takich gatunków jak doom metal[146] czy sludge metal[147], a także blues[24], hard rock[129][148], rock psychodeliczny[149] oraz stoner rock[150]. Autorzy książki Encyclopedia of Heavy Metal Music, Brian Cogan i William Phillips określili grupę mianem „jednego z najbardziej udanych heavymetalowych wykonawców ery grunge”[2]. Ze względu na swoje pochodzenie i fakt, że część zespołów sceny Seattle na początku lat 90. zaczęła zwracać na siebie coraz większą uwagę mediów głównego nurtu w Stanach, grupa identyfikowana jest z nurtem grunge, który łączy w sobie elementy punk rocka oraz „brudnego” metalowego, połączonego z psychodelicznym klimatem brzmienia[1]. Termin ten nigdy nie był akceptowany przez członków zespołu[151]. Jerry Cantrell zawsze klasyfikował styl grupy jako heavy metal. W wywiadzie udzielonemu w 1996 magazynowi Guitar World stwierdził:

Nie wiem konkretnie jaką mieszankę gramy, ale na pewno jest to metal, blues, rock and roll i może odrobina punku. Nigdy nie odchodzimy od metalowych rzeczy. Ja tego nie chcę[152].

— Jerry Cantrell
Jerry Cantrell podczas koncertu w Brixton Academy, 7 grudnia 2009

Muzyka zespołu charakteryzuje się ciężkim brzmieniem, opartym na mocnych i powolnych partiach gitarowych riffów oraz rozbudowanej grze sekcji rytmicznej. Stephen Thomas Erlewine z serwisu muzycznego AllMusic napisał: „heavy metal z początku lat 90., pozostający pod wyraźnym wpływem ciężkich riffów spod znaku Van Halen, połączonych z mroczną odmianą post punku[1]. Recenzent zaznaczył również fakt, że zespół wypracował własny, rozpoznawalny styl, charakteryzujący się ponurym, nihilistycznym brzmieniem oraz niekonwencjonalnym stylem wokalnym[1]. Dziennikarz Jon Pareles z The New York Times stwierdził, że muzyka Alice in Chains stanowi silne nawiązanie do klasycznego hard rocka końca lat 60. i początku 70.[148] Holly George Warren z Rolling Stone, w biografii zespołu napisała: „Mroczne i gorzkie utwory, obciążone odniesieniami do uzależnienia od narkotyków i śmierci, zajmują krajobraz muzyczny gdzieś pomiędzy gęstym headbangiem Metalliki a szlifowaniem hymnów Pearl Jam”[9]. Magazyn Spin napisał w marcu 1993: „W najlepszym, Alice in Chains uderza w żyły tradycji rockowej, która odważnie konfrontuje się z najgroźniejszymi biegunami emocjonalnymi”[151]. W twórczości grupy widoczne są wpływy takich wykonawców jak AC/DC[153], Black Sabbath[153], Budgie[153], Deep Purple[153], Led Zeppelin[153], Metallica[153], Motörhead[153], The Cult[153] oraz The Doors[153].

Zespół opisany został przez krytyków jako „trudny dla fanów tradycyjnego heavy metalu, jednak mroczne brzmienie, połączone z dużą żywiołowością spod znaku punk, pozwala zaliczyć ich do pierwszego szeregu zespołów wywodzących się z Seattle, zaliczanych do nurtu grunge”[1]. Opublikowany w sierpniu 1990 debiutancki album studyjny Facelift, utrzymany jest w stylistyce melodyjnego hard rocka z widocznymi wpływami klasycznego heavy metalu i psychodelii[149]. Twórczość zespołu w znacznym stopniu stanowiła odwołanie do dokonań brytyjskich formacji Black Sabbath[4] oraz Led Zeppelin[5], choć pojawiały się również porównania do Cream, Jimy’ego Hendrixa czy The Stooges[16]. Wokal Staleya, ze względu na swój mocny, pełen ekspresji oraz mroczny styl, często był porównywany do prowadzenia wokaliz w charakterystyce typowej dla Jima Morrisona czy Ozzy’ego Osbourne’a[16]. Steve Huey recenzując album Alice in Chains z listopada 1995, opisał go jako „połączenie ponurego nihilistycznego dźwięku, opartego na akustycznych teksturach”[38]. Zespół w swoich utworach najczęściej używa niskiego schematu strojenia E (Eb-Ab-Bb-Eb-Db-Gb), które Cantrell określił mianem „standardowego”[154], lecz w niektórych stosuje nieco bardziej alternatywny i odwrotny strój D („What the Hell Have I”, „Shame in You”). Grupa korzysta także z różnych innych odrębnych aspektów rytmicznych, takich jak nieparzyste metrum („I Can't Remember”, „Them Bones”)[155]. Styl Jerry’ego Cantrella, inspirowany w dużej mierze grą Tony’ego Iommiego[156], został określony przez recenzenta Stephena Thomasa Erlewine’a jako „oparty na mocnych gitarowych riffach i perforowanych teksturach, tworzący wolne rytmy w niższej jakości”[1]. Efekt nastrojonych o pół tonu niżej gitar, połączony z wokalem Staleya, dawał odrębny styl „szept-krzyk”[44].

Dawniej zespół znany był ze zharmonizowanych linii wokalnych Staleya oraz Cantrella[5]. Dziennikarz Kyle Anderson, stwierdził, że charakterystyczny dźwięk pochodził od stylu śpiewania Staleya i jego tekstów, w których poruszał osobiste przeżycia i uzależnienie od narkotyków[157]. W latach 90., teksty pisane przez Staleya często miały charakter dekadencki, egzystencjalistyczny, melancholijny, nihilistyczny, pesymistyczny, przez co były określane mianem „mrocznych”[1]. Poruszały takie wątki jak alienacja[158], ból[151], depresja[158], samobójstwo[151], samotność[151], śmierć[89] czy uzależnienie[89]. W okresie Facelift, Staley w niektórych utworach podejmował problematykę dotykającą szeroko pojmowanych relacji damsko-męskich, zarówno w sferze uczuciowej, jak i tej fizycznej, przez co niekiedy były interpretowane jako mizoginistyczne („Love, Hate, Love”, „Confusion”). Utwory o uzależnieniu narkotykowym zostały zawarte na albumie Dirt z 1992[89]. „Junkhead”, „Dirt”, „God Smack”, „Hate to Feel” oraz „Angry Chair”, w otwarty sposób ukazują rodzaj autodestrukcji i zmęczenia psychicznego[9]. Teksty pisane przez Cantrella w większym stopniu odnoszą się do relacji interpersonalnych, w których wyczuwalne są stany melancholii, utraty („Brother”, „Got Me Wrong”, „Down in a Hole” czy „Black Gives Way to Blue”), jednakże poprzez swój depresyjny, ponury, posępny i przygnębiający charakter, zachowują spójność tematyczną i klimatyczną. Jeden z recenzentów magazynu Spin, odwołując się do warstwy lirycznej prezentowanej przez zespół, określił ją jako „obsesję śmiertelnego bólu i emocjonalnej dewastacji”[151].

Wyróżnienia, wpływ na innych artystów[edytuj]

Alice in Chains podczas koncertu w Toronto, 18 września 2010

Nakład sprzedanych albumów Alice in Chains na całym świecie wynosi ponad 25 milionów[6], w tym 14 na terenie Stanów Zjednoczonych[7]. Zespół uzyskał dziewięć nominacji do nagrody Grammy[10]. W roku 2000 został sklasyfikowany na 34. pozycji w zestawieniu kanału muzycznego VH1 „100 najlepszych artystów hardrockowych”[10]. W grudniu 2001 redakcja Hit Parader sklasyfikowała Alice in Chains na 17. miejscu listy „100 najlepszych heavymetalowych zespołów”[159]. To samo czasopismo wymieniło grupę w gronie 15 najważniejszych koncertowych wykonawców[160], a Layne Staley sklasyfikowany został na 27. pozycji w zestawieniu „najlepszych metalowych wokalistów wszech czasów”[161].

Druga płyta studyjna zespołu – Dirt, została wyróżniona przez kanadyjskiego dziennikarza Martina Popoffa, który sklasyfikował ją na 52. pozycji w wydanej przez siebie książce The Top 500 Heavy Metal Albums of All Time[162]. Miesięcznik Guitar World w październiku 2006 wymienił album w gronie „100 najlepszych gitarowych wydawnictw w historii”[163]. W roku 2009 grupa została nagrodzona statuetką Kerrang! Award, przyznawaną przez brytyjski tygodnik Kerrang! – w kategorii Icon Award[164]. W 2010 zespół został nagrodzony dwiema statuetkami Revolver Golden Gods Award – w kategoriach Album of the Year oraz Comeback of the Year[165]. W czerwcu 2013 grupa została uhonorowana statuetką Icon Award podczas gali rozdania Metal Hammer Golden Gods Awards[166].

W udzielonym we wrześniu 1995 wywiadzie dla Guitar International, gitarzysta Pantery, Dimebag Darrell wyraził duży podziw dla gry Cantrella[167]. Członkowie zespołu Metallica stwierdzili, że zawsze chcieli pojechać we wspólną trasę oraz wskazali tę grupę i osobę Layne’a Staleya, jako jedne z głównych inspiracji do powstania albumu studyjnego Death Magnetic[168]. Zarejestrowany podczas sesji utwór „Shine”, jest hołdem dla Staleya. Nie znalazł się on na albumie z powodu ograniczeń produkcji[168].

Gitarzysta grupy Korn, Brian Welch, w wywiadzie stwierdził: „Jestem wielkim fanem Alice in Chains. Kiedy pierwszy raz usłyszałem „Man in the Box”, chciałem być autorem tego riffu”[169]. Frontman zespołów Slipknot oraz Stone Sour, Corey Taylor, przyznał: „Czuję, że są odpowiedzialni za to, że piszę. „Would?” to jedna z moich ulubionych kompozycji w całej historii. Ten utwór uświadomił mnie, że w muzyce wszystko jest możliwe (…) Oni zawsze będą jednym z moich ulubionych zespołów”[169]. David Draiman, wokalista Disturbed wyznał: „Pamiętam „Man in the Box” (…), ten utwór był wielki. Wszyscy byli zdumieni wokalem Layne’a. (…) Zawsze będę ich kochał”[169]. Ivan Moody z Five Finger Death Punch stwierdził: „Alice in Chains mnie naprawdę ukształtowali. Są jedną z moich największych inspiracji i zawsze będą. Wracam do Dirt cały czas. Jar of Flies jest jednym z moich ulubionych wydawnictw. Teksty na tych płytach są tak potężne i prześladujące. Layne był jedyny w swoim rodzaju”[169]. Robb Flynn z Machine Head przyznał: „Kocham Alice in Chains (…) Dirt był cholernie dobry. Pamiętam, że mnóstwo czasu tego słuchałem”[169]. Sully Erna z Godsmack, w wywiadzie dla Rolling Stone wyznał: „Gdy wyszedł Dirt, długo nie opuszczał mojego odtwarzacza. Nigdy wcześniej nie słyszałem, by czyjś głos brzmiał tak przebojowo na jakiejś płycie. Jest powodem, dla którego zacząłem śpiewać”[114]. Frontman Black Label Society, Zakk Wylde, stwierdził: „Wszystkie ich płyty są fajne. Są jak Led Zeppelin, bo każdy ich album jest różny”[169].

Skład zespołu[edytuj]

Skład Alice in Chains od 2006
Obecni członkowie
Byli członkowie
  • Layne Staley (zmarły) – śpiew, okazjonalnie gitara rytmiczna (1987–2002)
  • Mike Starr (zmarły) – gitara basowa, wokal wspierający (1987–1993)

Dyskografia[edytuj]

 Osobny artykuł: Dyskografia Alice in Chains.

Albumy studyjne[edytuj]

Albumy koncertowe[edytuj]

Kompilacje[edytuj]

EP[edytuj]

Nagrody[edytuj]

William DuVall podczas koncertu w Londynie, 4 sierpnia 2009

Foundations Awards:

  • 1991: Best Debut Album – Alice in Chains[170]

Northwest Music Awards:

  • 1991: Rock Recording – Facelift[171]

MTV Video Music Awards:

Kerrang! Awards:

  • 2009: Icon Award – Alice in Chains[164]

Revolver Golden Gods Awards:

  • 2010: Album of the Year – Black Gives Way to Blue[165]
  • 2010: Comeback of the Year – Alice in Chains[165]

Fryderyk:

Metal Hammer Golden Gods Awards:

  • 2013: Icon Award – Alice in Chains[166]

Przypisy[edytuj]

  1. a b c d e f g h i Stephen Thomas Erlewine: Alice in Chains Biography & History (ang.). allmusic.com. [dostęp 2010-05-28].
  2. a b c Cogan i Phillips 2009 ↓, s. 21–22.
  3. Prato 2009 ↓, s. 317.
  4. a b Gulla 2006 ↓, s. 231.
  5. a b c d e f g Hoard i Brackett 2004 ↓, s. 13.
  6. a b c Alice In Chains // Virgin EMI Records (ang.). virginemirecords.com. [dostęp 2013-01-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-20)].
  7. a b c d e Gold & Platinum – RIAA (ang.). Recording Industry Association of America. [dostęp 2010-05-28].
  8. a b c d e f g h Alice in Chains – Chart History – Billboard 200 (ang.). billboard.com. [dostęp 2013-01-31].
  9. a b c d Warren 2001 ↓.
  10. a b c d e f g h i j k l m Rock On The Net: Alice In Chains (ang.). rockonthenet.com. [dostęp 2014-05-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-07)].
  11. a b c de Sola 2015 ↓, s. 306.
  12. a b Mitchell Peters. Old bands, new singers. „Billboard”, s. 9, 9 września 2006. Nowy Jork: Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  13. a b c de Sola 2015 ↓, s. 28.
  14. de Sola 2015 ↓, s. 37.
  15. a b Prato 2009 ↓, s. 215.
  16. a b c d e f g h i Jordan Babula. Alice in Chains. Bezsenność w Seattle. „Teraz Rock”, s. 3–11, czerwiec 2006. Warszawa: AD Music SA. ISSN 1730-394X. 
  17. de Sola 2015 ↓, s. 56.
  18. a b Poligrafia dołączona do albumu Music Bank; wyd. Columbia, nr kat. 69580.
  19. a b c Yarm 2012 ↓, s. 171.
  20. Prato 2012 ↓, s. 217.
  21. de Sola 2015 ↓, s. 73.
  22. Prato 2009 ↓, s. 217.
  23. a b de Sola 2015 ↓, s. 79–83.
  24. a b McMurray 2011 ↓, s. 97.
  25. Prato 2009 ↓, s. 218.
  26. a b c d de Sola 2015 ↓, s. 84.
  27. a b c d e f g h i Alice in Chains w pigułce. „Metal Hammer”, s. 42–43, nr. 166–168, 2005. Katowice: Metal Mind Productions. ISSN 0955-1190. 
  28. Prato 2009 ↓, s. 213.
  29. Prato 2009 ↓, s. 204.
  30. Yarm 2012 ↓, s. 172.
  31. de Sola 2015 ↓, s. 107.
  32. a b Prato 2009 ↓, s. 220–221.
  33. a b c d Jeffrey Ressner. Alice in Chains: Through the Looking Glass. „Rolling Stone”, s. 47–48, 26 listopada 1992. Nowy Jork: Wenner Publishing. ISSN 0035-791X. 
  34. de Sola 2015 ↓, s. 121.
  35. a b c Droney 2003 ↓, s. 49–56.
  36. de Sola 2015 ↓, s. 142.
  37. Thompson 2012 ↓, s. 24.
  38. a b c d e f g h i j k l m Brown 2010 ↓.
  39. Facelift. „Rolling Stone”, 8 października 1990. Nowy Jork: Wenner Publishing. ISSN 0035-791X. 
  40. de Sola 2015 ↓, s. 145.
  41. a b Prato 2009 ↓, s. 263.
  42. Prato 2009 ↓, s. 253.
  43. a b Prato 2009 ↓, s. 264.
  44. a b c d e f g h i Chris Gill. Alice in Chains – Dirt. „Guitar World”, s. 53–60, wrzesień 1999. Nowy Jork: Harris Publications. ISSN 1045-6295. 
  45. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x Alice in Chains – Chart History – Mainstream Rock Songs (ang.). billboard.com. [dostęp 2016-08-04].
  46. a b de Sola 2015 ↓, s. 152.
  47. a b c d e de Sola 2015 ↓, s. 154.
  48. de Sola 2015 ↓, s. 163.
  49. a b Kristina Estlund. Alice in Metal-Land. „RIP”, s. 89–91, kwiecień 1992. Larry Flynt Publications. 
  50. Layne Staley Unchained. „Pandemonium”, kwiecień 1995. 
  51. a b c d e f Katherine Turman. Unchained. „Guitar World”, s. 23–24, 104, kwiecień 1992. Harris Publications. ISSN 1045-6295. 
  52. Jeff Kitts. Primecuts: Jerry Cantrell. „Guitar School”, maj 1994. Nowy Jork. ISSN 1058-0220. 
  53. a b c Prato 2009 ↓, s. 340.
  54. de Sola 2015 ↓, s. 172.
  55. de Sola 2015 ↓, s. 170.
  56. a b c de Sola 2015 ↓, s. 173.
  57. Katherine Truman. Digging Dirt. „RIP”, s. 46–47, 94, luty 1993. Larry Flynt Publications. 
  58. Prato 2009 ↓, s. 341.
  59. a b c d e f g Roberts 2006 ↓.
  60. a b c d e f g h Alice in Chains – Chart History – Alternative Songs (ang.). billboard.com. [dostęp 2016-08-04].
  61. Crowe 2013 ↓, s. 92.
  62. Hester 2009 ↓, s. 61.
  63. Anderson 2007 ↓, s. 93.
  64. Mike Boehm. When It Comes to the Genre of Gloom and Doom, Alice in Chains Is a Heavyweight. „Los Angeles Times”, 8 kwietnia 1993. Tribune Company. ISSN 0742-4817. 
  65. a b de Sola 2015 ↓, s. 191.
  66. Diane Morrison. Breakin’ The Rules. „Hit Parader”, s. 30–31, 1992. Magna Publishing Group. ISSN 0162-0266. 
  67. a b de Sola 2015 ↓, s. 198.
  68. Yarm 2012 ↓, s. 400.
  69. Prato 2009 ↓, s. 344.
  70. de Sola 2015 ↓, s. 205.
  71. Yarm 2012 ↓, s. 401.
  72. a b c d Prato 2009 ↓, s. 345.
  73. de Sola 2015 ↓, s. 207.
  74. de Sola 2015 ↓, s. 182.
  75. de Sola 2015 ↓, s. 208.
  76. Yarm 2012 ↓, s. 423.
  77. a b c de Sola 2015 ↓, s. 220.
  78. a b de Sola 2015 ↓, s. 214.
  79. McFarlane 1999 ↓.
  80. a b Jeff Kitts. The Soft Parade. „Guitar School”, s. 27–30, sierpień 1996. Nowy Jork. ISSN 1058-0220. 
  81. Troy J. Augusto. Alice in Chains’ ‘Flies’ to top SoundScan chart. „Variety”, s. 45, 2 lutego 1994. Los Angeles: Penske Media Corporation. ISSN 0042-2738. 
  82. Prato 2009 ↓, s. 405.
  83. Hits of the World Continued. „Billboard”, s. 45, 2 kwietnia 1994. Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  84. Tom Sinclair. Jar of Flies. „Entertainment Weekly”, s. 56, 28 stycznia 1994. Time Inc.. ISSN 1049-0434. 
  85. Jon Pareles. Lightening Up On the Gloom In Grunge. „The New York Times”, 6 marca 1994. The New York Times Company. ISSN 0362-4331. 
  86. Prato 2009 ↓, s. 408.
  87. a b Prato 2009 ↓, s. 407.
  88. de Sola 2015 ↓, s. 223.
  89. a b c d e f g h Jon Wiederhorn. Alice in Chains: To Hell and Back. „Rolling Stone”, s. 32–37, 8 lutego 1996. Nowy Jork: Wenner Publishing. ISSN 0035-791X. 
  90. Yarm 2012 ↓, s. 481–482.
  91. Prato 2009 ↓, s. 407–408.
  92. Anderson 2007 ↓.
  93. a b Crowe 2013 ↓, s. 166.
  94. a b c de Sola 2015 ↓, s. 238–239.
  95. a b Prato 2009 ↓, s. 410.
  96. Geoff Mayfield. Between the Bullets. „Billboard”, s. 100, 17 sierpnia 1996. Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  97. Jon Wiederhorn. Alice in Chains. „Rolling Stone”, s. 63–64, 30 listopada 1995. Nowy Jork: Wenner Publishing. ISSN 0035-791X. 
  98. Jon Pareles. Alice in Chains Finds Persecutors All Around. „The New York Times”, 3 grudnia 1995. The New York Times Company. ISSN 0362-4331. 
  99. de Sola 2015 ↓, s. 245.
  100. a b c d de Sola 2015 ↓, s. 251–252.
  101. a b c Wiesław Weiss. Alice in Chains – Pójść na ryby. „Tylko Rock”, 1 grudnia 1996. Res Publica Press International Sp. z o.o.. ISSN 1230-2317. 
  102. Shauna Snow. Arts and entertainment reports from The Times, national and international news services and the nation’s press. „Los Angeles Times”, 8 sierpnia 1996. Tribune Company. ISSN 0742-4817. 
  103. Hits of the World. „Billboard”, s. 58, 24 sierpnia 1996. Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  104. The Modern Age – Mainstream Rock Tracks. „Billboard”, s. 73, 14 grudnia 1996. Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  105. Rock/Alternative – Volume 64, No. 13. „RPM”, 11 listopada 1996. Toronto. ISSN 0315-5994. 
  106. a b Katherine Turman. An Unchained Interview With Alice in Chains’ Axeman. „Metal Edge”, s. 26–28, grudzień 1996. Zenbu Media. ISSN 1068-2872. 
  107. a b c Prato 2009 ↓, s. 412.
  108. Weiss 2016 ↓, s. 189.
  109. Prato 2009 ↓, s. 414.
  110. de Sola 2015 ↓, s. 367.
  111. a b Chick 2008 ↓.
  112. de Sola 2015 ↓, s. 283.
  113. a b c d e f de Sola 2015 ↓, s. 284–288.
  114. a b Charles R. Cross. The Last Days of Layne Staley. „Rolling Stone”, 1 czerwca 2002. Nowy Jork: Wenner Publishing. ISSN 0035-791X. 
  115. a b c d e de Sola 2015 ↓, s. 334.
  116. a b de Sola 2015 ↓, s. 288.
  117. de Sola 2015 ↓, s. 291.
  118. a b Paul Brannigan. This is the End. „Kerrang!”, s. 26–28, 9 października 1999. Bauer Media Group. ISSN 0262-6624. 
  119. a b de Sola 2015 ↓, s. 293.
  120. Yarm 2012 ↓, s. 540.
  121. a b c Charles R. Cross. No Pain, No Chains. „Guitar World”, s. 46–50, lipiec 2006. Nowy Jork: Future US. ISSN 1045-6295. 
  122. a b Jordan Babula. Alice in Chains. Właściwy krok. „Teraz Rock”, s. 13, sierpień 2009. Warszawa: AD Music SA. ISSN 1730-394X. 
  123. a b c d John Bacus: Alice in Chains Concert Chronology 2005+ (ang.). bacus.net. [dostęp 2011-06-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-20)].
  124. Metallica Man Joins Alice in Chains. „Rolling Stone”, 9 czerwca 2006. Nowy Jork: Wenner Publishing. ISSN 0035-791X. 
  125. Kristina Tunzi. VH1 Rock Honors. „Billboard”, s. 58, 16 czerwca 2007. Nowy Jork: Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  126. de Sola 2015 ↓, s. 337.
  127. a b ALICE IN CHAINS Performs LED ZEPPELIN Classic With Symphony Orchestra; Video Available (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2016-07-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-07)].
  128. a b Nick Eaton. Seattle band Alice in Chains to perform at halftime of Seahawks-Packers NFC championship game. „Seattle Post-Intelligencer”, 16 stycznia 2015. Hearst Corporation. ISSN 0745-970X. 
  129. a b c d e Steve Appleford. A studio visit with Alice in Chains. „Los Angeles Times”, 25 kwietnia 2009. Tribune Company. ISSN 0742-4817. 
  130. ALICE IN CHAINS Announces Tour Dates (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2016-07-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-20)].
  131. a b Jason Lipshutz. Back In 'Black'. „Billboard”, s. 35, 26 września 2009. Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  132. Mark Jenkins. Alice in Chains Kick Off U.S. Tour in DC. „Spin”, 5 września 2009. Nowy Jork: SpinMedia. ISSN 0886-3032. 
  133. Keith Caulfield. Streisand Leads A Record Eight Debuts In Top 10. „Billboard”, s. 37, 17 października 2009. Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  134. de Sola 2015 ↓, s. 338–339.
  135. a b Tamara Vallejos. Alice in Chains, Deftones, Mastodon Tour Together. „Spin”, 29 kwietnia 2010. Nowy Jork: SpinMedia. ISSN 0886-3032. 
  136. Ernest Jasmin. Alice in Chains return to KeyArena, record 3D concert film. „The News Tribune”, 9 października 2010. The McClatchy Company. ISSN 1069-2681. 
  137. de Sola 2015 ↓, s. 325–326.
  138. a b c Steve Appleford. Through the good and the bad, Alice in Chains unbroken. „Los Angeles Times”, 29 maja 2013. Tribune Company. ISSN 0742-4817. 
  139. a b Amit Sharma. Angels and Demons. „Metal Hammer”, s. 64–68, czerwiec 2013. TeamRock. ISSN 0955-1190. 
  140. Ross Baker. Alice in Chains. „Powerplay”, s. 8–9, maj 2013. ISSN 1474287X. 
  141. Kyle McGovern. Alice in Chains’ Revelatory ‘Man in the Box’ on ‘Kimmel’. „Spin”, 11 kwietnia 2013. Nowy Jork: SpinMedia. ISSN 0886-3032. 
  142. a b Keith Caulfield. Alice in Chains, John Fogerty and Little Mix all make Top 5 debuts. „Billboard”, 5 czerwca 2013. Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  143. a b c ALICE IN CHAINS Bassist MIKE INEZ: It’s Time For Us To 'Turn Into Mere Mortals For Awhile' (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2014-08-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-26)].
  144. Jeff Cornell: Alice In Chains Unveil 2015 Summer Tour Dates (ang.). loudwire.com. [dostęp 2016-07-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-16)].
  145. a b Ryan Reed. Alice in Chains Plot Headlining North American Tour. „Rolling Stone”, 9 maja 2016. Nowy Jork: Wenner Publishing. ISSN 0035-791X. 
  146. Daly 1995 ↓, s. 136.
  147. Marc Halupczok. Wechselhafte Winde. „Metal Hammer”, s. 26, nr. 1, 2012. Berlin: Thorsten Zahn. ISSN 0955-1190. 
  148. a b Jon Pareles. No 'Just Say No' Sloganeering For Alice in Chains. „The New York Times”, 25 października 1992. The New York Times Company. ISSN 0362-4331. 
  149. a b John Duke. Beautiful and Twisted. „Metal Hammer”, s. 86, 1990. Future Publishing. ISSN 0955-1190. 
  150. Alex Pappademas, Chuck Klosterman, Greg Milner. 15 Most Influential Albums. „Spin”, s. 84, kwiecień 2003. Nowy Jork: SpinMedia. ISSN 0886-3032. 
  151. a b c d e f Misery Loves Company. „Spin”, s. 36–38, marzec 1993. Nowy Jork: SpinMedia. ISSN 0886-3032. 
  152. Jeff Gilbert. Go Ask Alice. „Guitar World”, s. 61–66, styczeń 1996. Nowy Jork: Harris Publications. ISSN 1045-6295. 
  153. a b c d e f g h i Stephen Thomas Erlewine: Alice in Chains – Similar Artists, Influenced By, Followers (ang.). allmusic.com. [dostęp 2012-10-24].
  154. Andy Aledort. Jerry Cantrell: Facelift. „Guitar World”, s. 77, grudzień 2009. Nowy Jork: Future US. ISSN 1045-6295. 
  155. Marc Weingarten. Unchained. „Guitar World”, s. 40–44, czerwiec 1998. Nowy Jork: Harris Publications. ISSN 1045-6295. 
  156. Matt Blackett. Jerry Cantrell talks 'Devils & Dinosaurs'. „Guitar Player”, s. 66–78, 30 stycznia 2014. San Jose: NewBay Media. ISSN 0017-5463. 
  157. Anderson 2007 ↓, s. 95.
  158. a b Henderson 2016 ↓.
  159. Top 100 Metal Bands. „Hit Parader”, grudzień 2001. Derby: Magna Publishing Group. ISSN 0162-0266. 
  160. Hard Rock’s All-Time Top 100 Live Bands. „Hit Parader”, luty 2008. Derby: Magna Publishing Group. ISSN 0162-0266. 
  161. Hit Parader’s Top 100 Metal Vocalists of All Time. „Hit Parader”, listopad 2006. Derby: Magna Publishing Group. ISSN 0162-0266. 
  162. Popoff 2004 ↓.
  163. Guitar World’s 100 Greatest Guitar Albums of all Time. „Guitar World”, październik 2006. Nowy Jork: Future US. ISSN 1045-6295. 
  164. a b Dan Martin. Slipknot triumph at Kerrang awards. „The Guardian”, 4 sierpnia 2009. Guardian Media Group. ISSN 0261-3077. 
  165. a b c Kory Grow. Back to the Grind. „Revolver”, s. 59–61, kwiecień 2013. NewBay Media. ISSN 1527-408X. 
  166. a b After 13 tops the charts, Black Sabbath win double at Golden Gods awards. „The Independent”, 18 czerwca 2013. Independent News & Media. ISSN 0951-9467. 
  167. Dimebag Darell Interview: A Cowboy from Hell. „Guitar International”, wrzesień 1995. Shaftesbury: Musical New Services. 
  168. a b David Fricke. Metallica: Metal Machines (Louder Faster Stronger). „Rolling Stone”, s. 58–67, 10 października 2008. Nowy Jork: Wenner Publishing. ISSN 0035-791X. 
  169. a b c d e f Alice In Chains Stories from Korn, Slipknot, Zakk Wylde, Device, Five Finger Death Punch, Mad Season, and More (ang.). artistdirect.com. [dostęp 2014-04-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-08-28)].
  170. „Metal Forces”, s. 60–61, grudzień 1991. Hertfordshire, Stevenage: Rockzone Publications Ltd. 
  171. de Sola 2015 ↓, s. 151.
  172. Nominowani i laureaci 2010 (pol.). zpav.pl. [dostęp 2015-02-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-06)].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]