Alicja Patey-Grabowska

Alicja Patey-Grabowska (ur. 24 lipca 1937 w Warszawie) – polska poetka, tłumaczka, autorka sztuk scenicznych i utworów dla dzieci, krytyk literacki.

Życiorys

Urodziła się w Warszawie, w rodzinie Kazimierza Romana Grabowskiego, psychologa, nauczyciela (zginął w Katyniu), i Stanisławy z domu Stec, nauczycielki.

Podczas okupacji niemieckiej przebywała w Warszawie, także w czasie powstania warszawskiego.

Po powstaniu warszawskim przeszła obóz Dulag 121 w Pruszkowie, skąd z rodziną (matka, babka i brat Wojciech) wywieziona została do wsi Ochotnik pod Łodzią. Od roku 1946 mieszkała w Ożarowie Maz., gdzie jej matka pracowała jako nauczycielka matematyki. Do liceum Alicja uczęszczała we Włochach, gdzie uzyskała świadectwo maturalne. Następnie studiowała na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Po uzyskaniu w 1961 magisterium pracowała początkowo jako instruktorka do spraw kultury w Młodzieżowym Domu Kultury w Warszawie, a następnie jako wykładowca-konsultant literatury polskiej w oświacie dla dorosłych, m.in. w Technicznych Zakładach Naukowych w Warszawie.

Debiutowała w 1961 r. wierszami W lesie, Marcowe gody, Rozstaje i Paradoks w Almanachu Młodych, a w 1969 r. wydała pierwszy zbiór poezji pt. Z kręgu. Była członkiem Korespondencyjnego Klubu Młodych Pisarzy. W latach 1961–1963 należała do kręgu sympatyków Zespołu Literackiego „Grupa Warszawska”. Utwory poetyckie, recenzje, a także przekłady (z języka serbsko-chorwackiego, ukraińskiego, serbołużyckiego, rosyjskiego, niemieckiego i francuskiego) publikowała m.in. w czasopismach „Tygodnik Kulturalny” (1962–1970), „Kultura” (1966–1987), „Barwy” (1969–1987), „Głos Nauczycielski” (1971–1979), „Życie Literackie” (1975–1979, 1982, 1986–1987) i „Kierunki” (1980–1986, 1988–1989). W latach 1978–1980 prowadziła dział recenzji w piśmie „Gromada – Rolnik Polski”, w latach 1986–1987 redagowała dział poezji i prowadziła porady z zakresu kultury języka w czasopiśmie „Spółdzielczość w Szkole”. Od 1993 należała do zespołu redakcyjnego miesięcznika Stowarzyszenia Civitas Christiana pt. „Integracje”.

Była członkiem Związku Literatów Polskich (1977–1990), od 1980 - członkiem Oddziału Polskiego Stowarzyszenia Kultury Europejskiej (SEC) i Mazowieckiego Towarzystwa Kultury. W 1989 została honorowym członkiem korespondentem Międzynarodowej Akademii Literatury, Sztuki i Nauki „Di Pontzen” w Neapolu. W 1999 została członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Alicja Patey-Grabowska jest propagatorką polskiej poezji w kraju i zagranicą: wygłaszała referaty o polskiej poezji (z uwzględnieniem poezji kobiet), m.in. w Londynie, Rydze, Meersburgu, Petersburgu. Występowała na spotkaniach autorskich i przeprowadzała warsztaty literackie dla różnych odbiorców: w bibliotekach, szpitalach, domach dziecka, udziela się charytatywnie.

W 1958 zawarła związek małżeński z Tadeuszem Patey, architektem (rozwód 1971). Syn Mariusz Bernard Patey – fizyk, ekonomista, publicysta. Drugim mężem (od 1978) był lekarz onkolog i genetyk prof. Jan Steffen (zm. 2009), następnie wyszła za mąż za lekarza i poetę Krzysztofa Saturnina Schreyera.

Publikacje

Tomiki wierszy

• Z Kręgu (1969)
• Adam – Ewa
• Oto ja – Kobieta
• Drzewo od wewnątrz
• Rana ziemi
• Zwierzyniec (bajki, satyry, epigramy)
• Oda do ciała
• Wiersze
• Znamię czasu
• Opowiedz miłość
• Ku pamięci
• Rozum i serce
• Imiona miłości
• Kwiaty z ognia
• Znaki zodiaku: miłość pisana wierszem, współautor Krzysztof Saturnin Schreyer, Oficyna Wydawnicza NTE; zbiór poezji (2019)
• Poezje wybrane (2020)
• Szept Gai (2022)

Książki dla dzieci

• Kołysanka
• Przygody kropelki
• Przed snem
• Wieczór Wigilijny (proza)
• Przygody lalki Babi i pajacyka Koko (proza)
• Przedziwna historia o skrzatach, elfach, trollach (proza)
• Pory roku
• Zapach akacji
• Czy słoń to koń
• Zwierzątkowo (wiersze)

Proza

• Poetki Syreniego Grodu (2021) – praca biograficzno-literacka
• Kochać – zapomnieć? (2022) – powieść
• W lustrze na opak (2025) – opowiadania, groteski, satyry

Sztuki teatralne

• Ściana Przykazania (współautor S. Załuski) pseud. Aleksander Gray, wydane pod wspólnym tytułem Mur (1995)

Antologie

• Ja i Ty – wiersze miłosne polskich poetek współczesnych
• W imię miłości – wiersze polskich poetek od XIX do 1996 r.
• Krzyk o świcie – wiersze katyńskie (współautor S. Melak) 1992 r.

Wiersze Alicji Patey-Grabowskiej figurują w antologiach: niemieckiego tłumacza Karla Dedeciusa (1991 r.); włoskiej tłumaczki Ireny Conti (1990 r.); francuskich tłumaczy Jean Paul Mestas (2002 r.) i Bruno Durocher (2004 r.), Japonki Miki Tsukada (1993 r.) oraz w antologiach: greckiej, bułgarskiej, japońskiej, a także w pismach literackich w językach: angielski, albański, ukraiński, białoruski, rosyjski, portugalski.

Przekłady

• D.Neumann: Botschaften der Liebe. Gedichte. Orędzia miłości. Wiersze (Warszawa, Grapio 2001, 95 s.);
• J.P. Mestas: Długo potem. Longtemps apres. Wiersze (Warszawa, Grapio 2004, 60).

Partytury z muzyką

Zbigniew Bargielski do wierszy Alicji Patey-Grabowskiej:

• 4 pieśni miłosne (na fortepian i mezzosopran, tłumaczenie na język niemiecki – I. Schmidt, 1975): Oto ja, kobieta, Gdy wyłuskasz, W kręgu, Matka (1969–1972)
• W kręgu zespół kameralny (PWN 1975)
• 2 pieśni miłosne: Adam-Ewa, Akt strzelisty (1989)

Nagrody i wyróżnienia

• 1975 – III nagroda równorzędna w konkursie Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuk na sztukę teatralną o tematyce morskiej za Ścianę (1975)
• 1989 – „Srebrny Wieniec” - nagroda przyznana przez Międzynarodową Akademię Literatury, Sztuki i Nauki „Di Pontzen” w Neapolu
• 1989 – I nagroda za sztukę teatralną Ściana przyznana przez Pałac Pod Baranami w Krakowie (wsp. S. Załuski).
• 1996 – Tytuł „Wielkiej Damy Poezji” i profesora przyznane przez międzynarodową Akademię Literatury i Sztuki „La Crisalide” we Włoszech
• 1997 – Nagroda Ministra Kultury i Sztuki za całokształt twórczości literackiej z uwzględnieniem twórczości dla dzieci
• 2004 – Nagroda Prix Europa za wiersz Dans un miroir.
• 2014 – Wyróżnienie za poemat Pax domine przyznana przez American Poets Academy.
• 2018 – Nagroda im. Witolda Hulewicza
• 2022 – Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Linki zewnętrzne

• Oficjalna witryna autorska. patey-grabowska.pisarze.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-06)].
• A.P.Grabowska w bazie Polskiej Bibliografii Literackiej
• A. Patey-Grabowska. Stowarzyszenie pisarzy polskich
• A. Patey-Grabowska. W karnawałowym tramwaju. Interpretacja wiersza