Alina Cała

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Alina Cała
Alina Cała (1990)
Alina Cała (1990)
Data i miejsce urodzenia 19 maja 1953
Warszawa
Zawód historyczka
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Pracodawca Żydowski Instytut Historyczny
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Alina Magdalena Cała[1] (ur. 19 maja 1953 w Warszawie) – polska historyczka, feministka, była pracownica naukowa Żydowskiego Instytutu Historycznego. Zajmuje się historią stosunków polsko-żydowskich w XIX i XX wieku, w tym dziejami antysemityzmu, stereotypami narodowościowymi, ruchami ideologicznymi wśród Żydów i historią Żydów okresu powojennego. Córka Krystyny Kulpińskiej-Całej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wykształcenie i działalność naukowa[edytuj | edytuj kod]

W 1977 ukończyła studia etnograficzne na Uniwersytecie Warszawskim[2][1]. W 1984 uzyskała stopień naukowy doktora nauk historycznych na Instytucie Historii PAN[3]. W latach 1983–1985 pracowała jako bibliotekarka w Bibliotece Narodowej[1]. W 1985 została pracownikiem naukowym Żydowskiego Instytutu Historycznego[1][4]. W 2014 Rada Naukowa Instytutu Archeologii i Etnologii PAN odmówiła Alinie Całej nadania stopnia doktora habilitowanego nauk humanistycznych w dyscyplinie etnologia[5].

Alina Cała jest autorką książek poświęconych stosunkom polsko-żydowskim. W Asymilacji Żydów w Królestwie Polskim (1864–1897) (1989) omawia różne ścieżki asymilacji dostępne dla polskich Żydów pod koniec XIX wieku. Wydaną pierwszy raz w 1987 i następnie kilkakrotnie wznawianą pracę Wizerunek Żyda w polskiej kulturze ludowej oparła na terenowych badaniach etnograficznych. W książce tej omawia miejsce Żyda w ludowej magii i wyobrażeniach o Wszechświecie oraz analizuje wzory pamięci zbiorowej o Holokauście i o stosunkach polsko-żydowskich przed wojną. Dokumentuje zjawisko kultu cadyków wśród ludności chrześcijańskiej. Stawia tezę, że decydującą rolę w zaszczepieniu nowoczesnego antysemityzmu (zapożyczonego z Prus) w środowisku wiejskim odegrała inteligencja. Książka ta została wydana także w języku angielskim[6].

Opracowała także zbiory tekstów: Ostatnie pokolenie: autobiografia polskiej młodzieży żydowskiej okresu międzywojennego (2003) oraz Dzieje Żydów w Polsce 1944–1968: teksty źródłowe (1997, wspólnie z Heleną Datner). Wraz z Hanną Węgrzynek i Gabrielą Zalewską jest współautorką encyklopedii Historia i kultura Żydów polskich (2000).

Działalność publiczna[edytuj | edytuj kod]

Od 1976 współpracowała z Komitetem Obrony Robotników i Komitetem Samoobrony Społecznej KOR – działała w Biurze Interwencyjnym, uczestniczyła w tworzeniu Uniwersytetu Ludowego w Zbroszy Dużej, współredagowała podziemne pisma „Placówka” z Wiesławem Kęcikiem, Elżbietą Regulską-Chlebowską i Barbarą Kunicką-Felicką[7]. Po 1989 działaczka feministyczna. W 2006 bez powodzenia kandydowała w wyborach samorządowych do warszawskiej rady miasta z listy partii Zielonych 2004[8].

Jest członkinią zarządu Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny w Polsce[9].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

26 września 2011 prezydent Bronisław Komorowski, za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, za działalność na rzecz przemian demokratycznych w kraju, za osiągnięcia w pracy zawodowej i społecznej, odznaczył Alinę Całą Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[10].

W 2015 minister kultury i dziedzictwa narodowego Małgorzata Omilanowska przyznała jej Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, jednak Alina Cała odmówiła przyjęcia tego odznaczenia[11].

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Asymilacja Żydów w Królestwie Polskim (1864–1897). Postawy Konflikty Stereotypy, Wyd. PIW, Warszawa 1989, ss. 408. ISBN 83-06-01789-7
  • Wizerunek Żyda w polskiej kulturze ludowej, Wyd. Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1992, ss. 211+32. ISBN 83-230-0729-2
  • Alina Cała, Helena Datner, Dzieje Żydów w Polsce: 1944–1968. Teksty źródłowe, Wyd. Żydowski Instytut Historyczny, Warszawa 1997, ss. 312+48. ISBN 83-85888-38-1
  • Alina Cała, Hanna Węgrzynek, Gabriella Zalewska, Historia i kultura Żydów polskich. Słownik, WSiP, Warszawa 2000, ss. 399. ISBN 83-02-07813-1
  • Ostatnie pokolenie. Autobiografie polskiej młodzieży żydowskiej okresu międzywojennego ze zbiorów YIVO Institute for Jewish Research w Nowym Jorku, Wyd. Sic!, Warszawa 2003, ss. 544+52. ISBN 83-88807-38-2
  • Żydowskie periodyki i druki okazjonalne w języku polskim. Bibliografia, Wyd. Biblioteka Narodowa, Warszawa 2005, ss. 300. ISBN 83-7009-587-9
  • Żyd – wróg odwieczny? Antysemityzm w Polsce i jego źródła, ss. 860, Wyd. Nisza, Warszawa 2012. ISBN 978-83-62795-08-6
  • Komisje Specjalne przy Centralnym Komitecie Żydów w Polsce, ŻIH, Warszawa 2014. ISBN 83-61850-38-0

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Alina Cała: Autoreferat. ck.gov.pl. [dostęp 2015-08-14].
  2. Andrzej Garlicki: Polski antysemityzm. polityka.pl, 2012-07-03. [dostęp 2012-10-02].
  3. Alina Cała: Wniosek z dnia 12 listopada 2013 r. o przeprowadzenie postępowania habilitacyjnego. ck.gov.pl. [dostęp 2015-08-14].
  4. Alina Cała w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI). [dostęp 2012-10-02].
  5. Uchwała Rady Naukowej Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk z dnia 9 października 2014 r.. ck.gov.pl. [dostęp 2015-08-14].
  6. Alina Cała, The image of the Jew in Polish folk culture, Magnes Press, Hebrew University, Jerozolima 1995, ss. 235. ISBN 978-965-223-900-6
  7. Ewa Kondratowicz, Szminka na sztandarze. Kobiety Solidarności 1980–1989, Warszawa 2001, ss. 343–359.
  8. Serwis PKW – Wybory 2006. [dostęp 2012-10-02].
  9. Zarząd. Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce. [dostęp 2014-11-07].
  10. M.P. z 2011 r. Nr 109, poz. 1103
  11. Minister kultury uhonorowała twórców Muzeum Historii Żydów Polskich. wyborcza.pl, 2015-02-16. [dostęp 2015-08-14].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]