Alka olbrzymia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Alka olbrzymia
Pinguinus impennis[1]
(Linnaeus, 1758)
Alka olbrzymia
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd siewkowe
Podrząd mewowce
Parvordo Larida
Nadrodzina Alcoidea
Rodzina alki
Podrodzina alki
Rodzaj Pinguinus[2]
Bonnaterre, 1791
Gatunek alka olbrzymia
Synonimy
  • Alca impennis
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 EX pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Przybliżony zasięg występowania. Znane miejsca gniazdowania zaznaczono na żółto.
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Alka olbrzymia (Pinguinus impennis) – wymarły gatunek dużego, nielotnego ptaka wodnego z rodziny alk (Alcidae), zamieszkujący niegdyś północny Atlantyk, gnieżdżący się na wybrzeżach Labradoru, Grenlandii, Szkocji, Norwegii i innych, mniejszych wysepek. Zimą spotykano je bardziej na południe, aż do Florydy i Półwyspu Iberyjskiego, a nawet Półwyspu Apenińskiego.

Pokrojem ciała i zachowaniem ptaki te przypominały pingwiny. Europejscy żeglarze, którzy zetknęli się z ptakami żyjącymi na półkuli południowej nazwali je "pingwinami" właśnie ze względu na te podobieństwa: alki określano w języku walijskim nazwą pingwen, także portugalscy i hiszpańscy żeglarze nazywali je pingüinos.

Cechy gatunku 
Wierzch ciała czarny, spód biały, na kantarku biała plama; skrzydła krótkie.
Wymiary średnie
dł. ciała ok. 75-95 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 30 cm
masa ciała ok. 5 kg
Biotop
Otwarty ocean.
Gniazdo
Na skalnej półce, blisko lustra wody, trudno dostępnej od strony lądu.
Jaja
Wyprowadzały jeden lęg w roku lub rzadziej, składając w maju-czerwcu jedno jajo.
Wysiadywanie
Jajo wysiadywane było przez okres około 40 dni przez obydwoje rodziców. Pisklęta pierzyły się prawdopodobnie w wieku około 20 dni.
Pożywienie
Ryby, młode być może również plankton.
Przyczyny wyginięcia
Gatunek znany co najmniej od VIII wieku był obiektem polowań, które przybrały na sile w XVII i XVIII. W XIII wieku przestały istnieć kolonie na Półwyspie Skandynawskim. W 1830 erupcja podwodnego wulkanu i trzęsienie ziemi zniszczyło kolonię na wyspie Geirfuglasker (Skała wielkich alk, ang. The Great Auk Rock) w archipelagu Vestmannaeyjar. Po kataklizmie pozostałe przy życiu ptaki (ok. 40 osobników) przeniosły się na pobliską wyspę Eldey u południowo-zachodnich wybrzeży Islandii. Kolonia na tej wyspie była ostatnim siedliskiem alk olbrzymich na świecie. Rankiem 3 lipca (lub jak podaje część źródeł 3 czerwca) 1844 roku, rybacy: Jón Brandsson, Vilhjálmur Hákonarson, Sigurður Ísleifsson i Ketill Ketilson dopłynęli do Eldey, żeby zrealizować zamówienie Carla Siemsena - pozyskać okazy alk olbrzymich. Jón Brandsson i Sigurður Ísleifsson zatłukli ostatnią parę ptaków wiosłami. Jajo znajdujące się w gnieździe zostało rozdeptane. Co pewien czas pojawiają się niepotwierdzone informacje o zaobserwowaniu tych ptaków na Atlantyku lub na kanadyjskim wybrzeżu. W muzeach znajduje się około 90 wypchanych okazów. Trzy z nich znajdują się we Wrocławiu, w Muzeum Przyrodniczym Uniwersytetu Wrocławskiego.
Wyspa Eldey, miejsce występowania ostatniej na świecie kolonii alki olbrzymiej

Przypisy

  1. Pinguinus impennis w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Pinguinus. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 30 stycznia 2011]
  3. Pinguinus impennis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Morten Meldgaard (1988): The Great Auk, Pinguinus Impennis (L.) in Greenland. Historical Biology 1: 145-178. pełny tekst w formacie pdf (en)