Metanol

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Alkohol metylowy)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Metanol
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny CH4O
Inne wzory CH3OH, MeOH
Masa molowa 32,04 g/mol
Wygląd bezbarwna ciecz o zapachu podobnym do etanolu[1]
Identyfikacja
Numer CAS 67-56-1
PubChem 887[2]
Podobne związki
Podobne związki etanol, trifluorometanol, metanotiol
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Metanol, alkohol metylowy, CH3OH – organiczny związek chemiczny, najprostszy alkohol alifatyczny. Został odkryty w 1661 roku przez Roberta Boyle’a. Jest trujący dla człowieka.

Otrzymywanie[edytuj]

Do 1923 był otrzymywany wyłącznie przez destylację rozkładową drewna. Obecnie produkuje się go syntetycznie, głównie dwiema metodami z gazu syntezowego:

  • metodą ICI
  • metodą Lurgi.

Główną reakcję tych procesów przedstawia równanie:

CO + 2H2 → CH3OH

Reakcja ta prowadzona jest w obecności katalizatora miedziowego (Cu-Zn-Al2O3) w temperaturze 250 °C, przy ciśnieniu 4-10 MPa. Wcześniej stosowane katalizatory chromowo-cynkowe wymagały temperatury 340–400 °C i ciśnienia 30-32MPa.

W trakcie procesu przebiega równocześnie reakcja wodoru z dwutlenkiem węgla (potrzebnym m.in. do utrzymania aktywności katalizatora):

CO2 + 3H2 → CH3OH + H2O

Alkohol metylowy można także otrzymać, działając NaOH lub KOH na fluorowcopochodne metanu, na przykład CH3Cl, CH3Br, CH3I, CH3F:

CH3Cl + KOH → CH3OH + KCl

Metanol jest używany w zakładach przemysłowych jako rozpuszczalnik i surowiec do otrzymywania aldehydu mrówkowego, chlorku metylu, barwników.

Przy pełnym dostępie tlenu spala się do dwutlenku węgla i wody:

2 CH3OH + 3 O2 → 2 CO2 + 4 H2O

Właściwości[edytuj]

  • Spala się bladoniebieskim płomieniem.
  • Czysty metanol jest bezbarwną cieczą.
  • Miesza się z wodą w każdym stosunku.
  • Jest silną trucizną.

Zastosowanie[edytuj]

Na początku 2015 roku w gdańskiej stoczni „Remontowa” po raz pierwszy na świecie przystosowano silniki statku (Stena Germanica) do napędzania metanolem[8].

Zatrucie[edytuj]

 Osobny artykuł: Zatrucie alkoholem metylowym.

Alkohol metylowy jest silną trucizną. Picie lub wdychanie metanolu grozi śmiercią lub poważnym kalectwem: spożycie 8–10 gramów powoduje ślepotę, a 12–20 gramów śmierć. Metanol jest szczególnie niebezpieczny, gdyż można go łatwo pomylić z etanolem.

Przypisy

  1. Podręczny słownik chemiczny, Romuald Hassa (red.), Janusz Mrzigod (red.), Janusz Nowakowski (red.), Katowice: Videograf II, 2004, s. 243, ISBN 8371832400.
  2. Metanol (CID: 887) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  3. a b c d Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska X. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276. ISBN 978-83-63724-47-4.
  4. a b c d Metanol (nr 494437) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Polski.
  5. a b c d e f Department of Chemistry, The University of Akron: Methyl alcohol (ang.). [dostęp 2012-02-09].
  6. a b Metanol (ang.) w wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejskiej Agencji Chemikaliów. [dostęp 2015-04-10].
  7. Metanol (nr 322415) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2017-09-23].
  8. Stena Germanica będzie pływać na metanolu. Remontowa przebuduje prom. [dostęp 27 marca 2015].

Zobacz też[edytuj]