Altafjorden

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Altafjorden
Alattionvuono
Ilustracja
Widok ogólny fiordu
Państwo  Norwegia
Wymiary długość 38 km
Miejscowości nadbrzeżne Alta
Wyspy Årøya
Położenie na mapie Norwegii
Mapa lokalizacyjna Norwegii
AltafjordenAlattionvuono
Altafjorden
Alattionvuono
Ziemia69°59′24,0″N 23°19′27,1″E/69,990000 23,324200

Altafjorden[1] (płn.-lap. Álaheaivuotna[2]; kwe. Alattionvuono[3]) – fiord w gminie Alta regionu Finnmark w Norwegii. Rozciąga się na 38 km długości od miejscowości Alta na południu, aż po przybrzeżne wyspy Stjernøya i Seiland. Do fiordu, w miejscowości Alta, uchodzi 200-kilometrowa rzeka Altaelva. Dobiegając do wysp Stjernøya i Seiland fiord rozdziela się na dwie cieśniny, którymi łączy się z Morzem Norweskim. Większymi odnogami głównego zbiornika są Langfjorden, Kåfjorden i Korsfjorden[4][5].

Co najmniej do połowy XX wieku używano nazwy „Altenfjord”.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Petroglify znad Altafiordu

Kultury prahistoryczne[edytuj | edytuj kod]

Na obrzeżach fiordu znaleziono znaczną ilość barwionych petroglifów, przede wszystkim w zatoce Jiepmaluokta. Miejsca te, jak wioska Kåfjord, Jiepmaluokta i Amtmannsnes zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO[6][7]. Petroglify datowane są na okres pomiędzy 4200 a 500 p.n.e., co wynika z przebiegu linii brzegowej w przeszłości i pobliskich śladów prahistorycznego osadnictwa[8].

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

W Kåfiordzie, który jest odgałęzieniem Altafiordu, kotwiczył w czasie II wojny światowej niemiecki pancernik Tirpitz, atakowany w roku 1943 przez brytyjskie miniaturowe okręty podwodne w ramach operacji Source i przez samoloty Royal Navy podczas operacji Tungsten w kwietniu, Mascot w lipcu, Goodwood w sierpniu i Paravane we wrześniu 1944 roku[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nazewnictwo geograficzne świata – Zeszyt 12: Europa, część II (pol.). ksng.gugik.gov.pl. [dostęp 2015-04-24]. s. 166.
  2. Steinar Pedersen: Bruken av land og vann i Finnmark inntil første verdenskrig (norw.). W: Bruk av land og vann i Finnmark i historisk perspektiv – Bakgrunnsmateriale for Samerettsutvalget [on-line]. regjeringen.no, 1994. [dostęp 2015-04-24].
  3. Alattionvuono (norw.). kvenskestedsnavn.no. [dostęp 2015-04-24].
  4. Altafjorden. W: Store Norske leksikon. Petter Henriksen (red.). Oslo: Kunnskapsforlaget, 2007. [dostęp 2009-08-04]. (norw.)
  5. Altaelva. W: Store Norske leksikon. Petter Henriksen (red.). Oslo: Kunnskapsforlaget, 2007. [dostęp 2009-08-04]. (norw.)
  6. The rock art of Alta (ang.). Alta Museum. [dostęp 2009-08-05].
  7. Bjørn Berg. The Concept of Nature: Rock Carvings and Shamanism in Arctic Norway. „Adoranten”, 2005. Scandinavian Society of Prehistoric Art (ang.). [dostęp 2009-08-05]. 
  8. Alta-ristningene. W: Bergljot Solberg: Store Norske leksikon. Petter Henriksen (red.). Oslo: Kunnskapsforlaget, 2007. [dostęp 2009-08-06]. (norw.)
  9. Niklas Zetterling, Michael Tamelander: Tirpitz: The Life and Death of Germany's Last Super Battleship. Philadelphia: Casemate, 2009, s. 282–284. ISBN 978-1-9351-4918-7.