Amazonetka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Amazonetka
Amazonetta brasiliensis[1]
(J.F. Gmelin, 1789)
Amazonetka
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd blaszkodziobe
Rodzina kaczkowate
Podrodzina kaczki
Plemię Anatini
Rodzaj Amazonetta[2]
Boetticher, 1929
Gatunek amazonetka
Synonimy
  • Anas brasiliensis J.F. Gmelin, 1789[3]
Podgatunki
  • A. b. brasiliensis[4] (J. F. Gmelin, 1789)
  • A. b. ipecutiri[5] (Vieillot, 1816)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[6]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Amazonetka[7] (Amazonetta brasiliensis) – gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych (Anatidae). Jedyny przedstawiciel rodzaju Amazonetta[7]. Niegdyś uważano ją za piżmówkę, ale późniejsze badania wskazują na przynależność do kladu południowoamerykańskich kaczek Anatinae, która zawiera również kaczkę czubatą i kaczkę białogardłą, oraz prawdopodobnie torpedówki (Johnson & Sorenson, 1999).

Zasięg występowania[edytuj]

Amazonetka występuje w zależności od podgatunku[8][9]:

  • A. brasiliensis brasiliensis – wschodnia Kolumbia do wschodniej Brazylii.
  • A. brasiliensis ipecutiri – wschodnia Boliwia do południowej Brazylii i północna Argentyna.

Systematyka[edytuj]

Etymologia[edytuj]

  • Amazonetta: rzeka Amazonka; gr. νηττα nētta – kaczka[10].
  • brasiliensis: nowołac. Brasilianus lub Brasiliensis – brazylijski, z Brazylii. „Brasil” to nazwa nadana barwnikowi przez długi czas przywożonemu ze Wschodu. Ekspedycja Pedro Cabrala w roku 1500 odkryła dziwne, nowe drzewo o podobnym odcieniu i nadała mu tę samą nazwę, „brasil” lub „brazil”, które z czasem ugruntowała się jako nazwa tego kraju[11].
  • ipecutiri: tupi. Ipecútiri – kaczka z małymi, czarnymi plamami, dla jakiegoś gatunku kaczki (por. guar. Ihpé khú tiri)[12].

Charakterystyka[edytuj]

Para amazonetek w niemieckim zoo (na dole samiec)

Amazonetki mają jasnobrązowe upierzenie. Kaczory odróżniają się od kaczek posiadaniem czerwonego dziobu i nóg. Wyróżniają się też obecnością charakterystycznego jasnoszarego pola po bokach głowy i szyi. U samic te elementy są bardziej matowe.

Zachowanie[edytuj]

Kaczki brazylijskie, jak je się czasem nazywa, żyją w parach lub w małych grupach liczących do 20 osobników. Oboje rodziców opiekuje się nowo wyklutymi pisklętami. Amazonetki żywią się nasionami, owocami, korzonkami i owadami, choć pisklęta jedzą jedynie owady. Amazonetka najczęściej gnieździ się i żyje nad brzegami słodkowowdnych akwenów, z dala od wybrzeży morskich, porośniętymi gęsto roślinnością wodną.

Ochrona[edytuj]

Ze względu na liczność gatunku posiada on status najniższego ryzyka wymarcia.

Przypisy

  1. Amazonetta brasiliensis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Amazonetta, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2014-01-15]
  3. Carboneras 1992 ↓, s. 598.
  4. Amazonetta brasiliensis brasiliensis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2014-01-15]
  5. Amazonetta brasiliensis ipecutiri, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2014-01-15]
  6. BirdLife International 2012, Amazonetta brasiliensis [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015 [online], wersja 2015.1 [dostęp 2015-06-15] (ang.).
  7. a b Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Anatini Leach, 1820 (wersja: 2017-09-24). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2017-10-18].
  8. F. Gill & D. Donsker: Screamers, ducks, geese & swans (ang.). IOC World Bird List: Version 7.3. [dostęp 2017-10-18].
  9. Brazilian Teal (Amazonetta brasiliensis) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2014-01-15].
  10. Jobling 2017 ↓, s. Amazonetta.
  11. Jobling 2017 ↓, s. brasiliensis.
  12. Jobling 2017 ↓, s. ipecutiri.

Bibliografia[edytuj]

  1. J.F. Clements: The Clements Checklist of the Birds of the World. Cornell University Press, Ithaca, 2007. ISBN 0801445019. (ang.)
  2. K.P. Johnson & M.D. Sorenson. Phylogeny and biogeography of dabbling ducks (genus Anas): a comparison of molecular and morphological evidence. „The Auk”. 116 (3), s. 792–805, 1999 (ang.). 
  3. Carles Carboneras: Family Anatidae (Ducks, geese and Swans). W: J. del Hoyo, A. Elliott & J. Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 1: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions, 1992, s. 598. ISBN 84-87334-10-5. (ang.)
  4. J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2017. [dostęp 2017-10-18]. (ang.)


Linki zewnętrzne[edytuj]