Amficelias

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Amficelias
Amphicoelias
Cope, 1877
Kręgi okazu holotypowego Amphicoelias altus
Kręgi okazu holotypowego Amphicoelias altus
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Nadrząd dinozaury
Rząd dinozaury gadziomiedniczne
Podrząd zauropodomorfy
Infrarząd zauropody
Nadrodzina diplodokokształtne
Rodzina ?diplodoki
Rodzaj amficelias
Gatunki

Amficelias (Amphicoelias) – rodzaj zauropoda należącego do nadrodziny Diplodocoidea. Jego nazwa składa się z greckich słów amphi – obustronnie oraz koilos – wklęsły i – oznacza „dwukrotnie wklęsły”.

Opis[edytuj | edytuj kod]

W ciągu lat wyróżniono trzy gatunki amficeliasa – A. altus Cope (1877), będący gatunkiem typowym i jedynym niewątpliwym przedstawicielem rodzaju, A. latus Cope (1877) i A. fragillimus Cope (1878). A. altus został opisany na podstawie dwóch kręgów, kości łonowej i kości udowej[1]. W 1921 Osborn i Mook przydzielili dodatkowo do A. altus łopatkę, kość kruczą, kość łokciową i pojedynczy ząb. Henry Fairfield Osborn i C.C. Mook zauważyli podobieństwo między amficeliasem a diplodokiem oraz kilka różnic, jak proporcjonalnie dłuższe kończyny u tego pierwszego. Kość udowa amficeliasa jest wyjątkowo długa, szczupła i zaokrąglona w przekroju poprzecznym. Ową okrągłość uznaną wtedy za charakterystyczną cechę rodzaju stwierdzono później również u diplodoka[2]. A. altus był podobnej wielkości, co diplodok – osiągał ok. 25 m długości.

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Edward Drinker Cope w opisie amficeliasa zaliczył go do odrębnej rodziny Amphicoeliidae, niewyróżnianej przez późniejszych autorów. Autorzy późniejszych publikacji z powodu fragmentaryczności materiału kopalnego uznali amficeliasa za członka grupy Diplodocoidea, czasami posiadającego status incertae sedis – rodzaj o pozycji trudnej lub niemożliwej do ustalenia[3][4]. Z analizy kladystycznej przeprowadzonej przez Whitlocka (2011) wynika, że Amphicoelias mógł być bazalnym przedstawicielem Diplodocoidea nienależącym do rodziny Diplodocidae[5]. Obecny materiał A. altus mimo że dość fragmentaryczny, ma wystarczająco cech diagnostycznych aby tymczasowo wyróżnić rodzaj amficelias. Osborn i Mook w 1921 zsynonimizowali gatunki A. fragillimus i A. altus twierdząc, że ten pierwszy to po prostu wyrośnięty przedstawiciel A. altus[6][7]. McIntosh (1988)[8], Upchurch, Barret i Dodson (2004) oraz Woodruff i Foster (2014) zgodzili się z tym[8][4][9][10]; natomiast Carpenter (2006) stwierdził, że różnice między A. fragillimus a A. altus są wystarczające aby uznać je za oddzielnie gatunki. Uznał on również, że owe różnice mogą być na tyle poważne, żeby zaliczyć te dinozaury nawet do odrębnych rodzajów. Jednak z powodu zaginięcia materiału kopalnego A. fragillimus nie można niczego ustalić z całą pewnością. Z kolei w ocenie Woodruffa i Fostera (2014) różnice anatomiczne pomiędzy Amphicoelias altus a gatunkami zaliczanymi do rodzaju Diplodocus nie są na tyle istotne, by uzasadniały zaliczanie ich do odrębnych rodzajów; autorzy postulują, by rodzaj Amphicoelias uznać za synonim rodzaju Diplodocus, a gatunek A. altus sklasyfikować jako gatunek należący do rodzaju Diplodocus, Diplodocus altus[9][10]. W takiej sytuacji opisany w 1878 roku Diplodocus byłby młodszym synonimem opisanego w 1877 roku Amphicoelias; Woodruff i Foster postulują jednak, by uznać Amphicoelias za nomen oblitum[9][10]. Carpenter (2018) przeniósł natomiast gatunek A. fragillimus do odrębnego rodzaju Maraapunisaurus, który został przez tego autora zaliczony do rodziny Rebbachisauridae[11]. Trzeci gatunek, A. latus opisany na podstawie kości udowej i czterech kręgów ogonowych[1], uważa się obecnie za synonim Camarasaurus supremus[4] lub A. altus[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Cope, E.D. (1878). "On the Vertebrata of the Dakota Epoch of Colorado." Proceedings of the American Philosophical Society, 17: 233-247.
  2. Carpenter, K. (2006). "Biggest of the big: a critical re-evaluation of the mega-sauropod Amphicoelias fragillimus." In Foster, J.R. and Lucas, S.G., eds., 2006, Paleontology and Geology of the Upper Jurassic Morrison Formation. New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin 36: 131-138..
  3. Wilson, J.A., and Smith, M. (1996). "New remains of Amphicoelias Cope (Dinosauria: Sauropoda) from the Upper Jurassic of Montana and diplodocoid phylogeny." Journal of Vertebrate Paleontology, 16(3 Suppl.): 73A.
  4. a b c Paul Upchurch, Paul Barrett, Peter Dodson: Sauropoda. W: David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): The Dinosauria. Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press, 2004, s. 259–322. ISBN 0-520-24209-2.
  5. John A. Whitlock. A phylogenetic analysis of Diplodocoidea (Saurischia: Sauropoda). „Zoological Journal of the Linnean Society”. 161 (4), s. 872–915, 2011. DOI: 10.1111/j.1096-3642.2010.00665.x (ang.). 
  6. Osborn, H.F., and Mook, C. C. (1921). "Camarasaurus, Amphicoelias and other sauropods of Cope." Memoirs of the American Museum of Natural History NS, 3(3): 249-387.
  7. Cope, E.D. (1878). "A new species of Amphicoelias." American Naturalist, XII: 563-563.
  8. a b McIntosh, J.S. (1998) "New information about the Cope collection of sauropods from Garden Park, Colorado." In Carpenter, K., Chure, D. and Kirkland, J.I., eds., The Morrison Formation: an interdisciplinary study: Modern Geology, 23: 481-506.
  9. a b c d D. Cary Woodruff i John R. Foster. The fragile legacy of Amphicoelias fragillimus (Dinosauria: Sauropoda; Morrison Formation – latest Jurassic). „Volumina Jurassica”. 12 (2), s. 211–220, 2014 (ang.). 
  10. a b c Cary Woodruff i John R. Foster. The fragile legacy of Amphicoelias fragillimus (Dinosauria: Sauropoda; Morrison Formation – Latest Jurassic). „PeerJ PrePrints”. 3, s. e1037, 2015. DOI: 10.7287/peerj.preprints.838v1 (ang.). 
  11. Kenneth Carpenter. Maraapunisaurus fragillimus, n.g. (formerly Amphicoelias fragillimus), a basal rebbachisaurid from the Morrison Formation (Upper Jurassic) of Colorado. „Geology of the Intermountain West”. 5, s. 227–244, 2018 (ang.).