Amidek sodu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Amidek sodu
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Struktura krystaliczna
Struktura krystaliczna
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny NaNH
2
Masa molowa 39,01 g/mol
Wygląd biały krystaliczny proszek[1]
Identyfikacja
Numer CAS 7782-92-5
PubChem 24533[1]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Amidek sodu, NaNH
2
nieorganiczny związek chemiczny z grupy amidków, sól sodu i amoniaku (który pełni w tym przypadku rolę kwasu).

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Otrzymać go można w wyniku przepuszczania amoniaku nad metalicznym sodem w temp. 350–360 °C[2] (w warunkach przemysłowych 350–400 °C[3]):

2Na + 2NH
3
→ 2NaNH
2
+ H
2

Wymagana jest sucha atmosfera beztlenowa[3].

Natomiast reakcja sodu z ciekłym amoniakiem prowadzi do wytworzenia kationów sodowych i tzw. solwatowanych elektronów o intensywnym, głębokoniebieskim kolorze[3][4]:

Na + xNH
3
→ Na+
+ e
·xNH
3

Właściwości fizyczne[edytuj | edytuj kod]

Rozpuszcza się w ciekłym amoniaku, lecz jedynie w niewielkim stopniu (0,14g /100g  NH
3
w 0 °C); z roztworu takiego można go uzyskać w postaci krystalicznej, przy czym nie tworzą się amoniakaty[a][3].

Właściwości chemiczne[edytuj | edytuj kod]

Reaguje gwałtownie z wodą z wydzieleniem wodorotlenku sodu i amoniaku[3][4]:

NaNH
2
+ H
2
O → NaOH + NH
3

Jest silną zasadą. Jako medium do reakcji z jego udziałem stosuje się ciekły amoniak lub węglowodory. Jego reakcja z solami amonowymi ma taki sam charakter, jak neutralizacja standardowych kwasów i zasad w środowisku wodnym, np. [3]:

NaNH
2
+ NH
4
Cl → NaCl + 2NH
3

Jego zasadowość jest na tyle duża, że jest zdolny do odrywania kwasowych atomów wodoru niektórych węglowodorów, np. acetylenu lub di- i trifenylometanu, i tworzenia z nimi soli sodowych[3].

Stosowany jest do otrzymywania alkinów z dichloroalkanów, syntezy amin aromatycznych, inicjowania polimeryzacji anionowej oraz w reakcji Cziczibabina[3].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Amoniakaty to kompleksy danego związku z amoniakiem, analogiczne do hydratów. Przykładem jest amoniakat chlorku wapnia, CaCl
    2
    ·8NH
    3
    .

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Amidek sodu (CID: 24533) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  2. Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać F.W. Bergstrom, Sodium amide, „Organic Syntheses”, 20, 1940, s. 84, DOI10.15227/orgsyn.020.0086.
  3. a b c d e f g h Publikacja w płatnym dostępie – wymagana płatna rejestracja lub wykupienie subskrypcji Ludwig Lange, Wolfgang Triebel, Sodium amide [w:] Ullmann’s Encyclopedia of Chemical Industrial Chemistry, Weinheim: Viley-VCH, 2005, DOI10.1002/14356007.a24_267, ISBN 978-3-527-30673-2 (ang.).
  4. a b Adam Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, wyd. 5, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 652–653, ISBN 83-01-13654-5.