Anarkali
 Wizerunek Anarkali przedstawiony na stronie tytułowej książki Imtiaza Aliego Taja z 1922 r. |
Anarkali – postać legendarna obecna w kulturze krajów subkontynentu indyjskiego. Miała być ukochaną mogolskiego księcia Salima oraz nałożnicą jego ojca, Akbara. Pochodziła rzekomo z Persji, była córką kupca. Towarzyszyła swemu ojcu w podróży do Indii, a karawana której była częścią została napadnięta przez zbójców. Wówczas to Anarkali stracić miała rodzica oraz dostać się do niewoli. Oswobodzona przez mogolskiego gubernatora Kabulu, została wysłana do Lahaur, ówczesnej rezydencji Akbara. Szybko trafiła do monarszego haremu. Władca oczarowany jej nadzwyczajną urodą nadał jej tytuł Anarkali, pod którym to zapisała się w zbiorowej pamięci. Według niektórych przekazów urodzić miała monarsze syna, Daniyala[1]. Wkrótce niemniej poznała księcia Salima, a parę połączyło gorące uczucie[2]. Romans spotkał się z gniewną reakcją Akbara, który uznał go za niedopuszczalną ingerencję w swoje życie prywatne. Władca nakazał aresztować kobietę, wreszcie zaś skazał ją na karę śmierci. Wyrok wykonano zamurowując kobietę żywcem. Według tradycji miało się to stać w 1599[3]. Okrucieństwo Akbara miało wedle części przekazów znajdować się u podstaw późniejszego buntu młodego księcia przeciwko ojcu[4]. Zrozpaczony Salim miał ponadto oddać hołd ukochanej, po wstąpieniu na tron wznosząc ku jej czci okazały grobowiec w Lahaur[5][6].
Po raz pierwszy Anarkali wspomniana została w zapiskach pozostawionych przez angielskiego kupca Williama Fincha, którego pobyt w państwie Wielkich Mogołów przypadł na lata 1608–1611[7][8]. Opowiadająca o niej legenda jest obiektem licznych spekulacji i domniemań. Przypuszcza się na przykład, że jej źródłem mógł być nie do końca wyjaśniony w źródłach incydent w haremie cesarskim z udziałem wspomnianego już wyżej księcia Daniyala, ulubionego syna Akbara oraz młodszego brata Salima[9]. Mimo braku solidnych podstaw źródłowych historia owej nieszczęśliwej nałożnicy zapisała się na trwale w pamięci zbiorowej[10]. Stanowi część wspólnego dziedzictwa kulturowego Indii, Bangladeszu oraz Pakistanu. Opowiada o niej szereg filmów, sztuk teatralnych i książek. W indyjskim filmie Mughal-e-Azam (1960) w reżyserii K. Asifa w rolę Anarkali wcieliła się Madhubala[11][12].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Parvati Sharma: Jahangir: An Intimate Portrait of a Great Mughal. New Delhi: Juggernaut, 2018, s. lokalizacja 664. ISBN 978-93-86228-91-8.
- ↑ Parvati Sharma: Jahangir: An Intimate Portrait of a Great Mughal. New Delhi: Juggernaut, 2018, s. lokalizacja 265. ISBN 978-93-86228-91-8.
- ↑ Naimur Rahman Farooqi: Anarkali: Separating History from Legend. [w:] NR Farooqi Reminiscences Of An Academic [on-line]. nrfarooqi.com, 2025-05-29. [dostęp 2025-12-09]. (ang.).
- ↑ Lisa Balabanlilar: The Emperor Jahangir: Power and Kingship in Mughal India. London: I.B. Tauris, 2021, s. 122. ISBN 978-0755640553.
- ↑ Ira Mukhoty: Akbar: The Great Mughal. New Delhi: Aleph Book Company, 2020, s. 390-391. ISBN 978-93-89836-04-2.
- ↑ Parvati Sharma: Jahangir: An Intimate Portrait of a Great Mughal. New Delhi: Juggernaut, 2018, s. lokalizacja 277. ISBN 978-93-86228-91-8.
- ↑ Rana Siddiqui Zaman: Akbar’s beloved Anarkali. [w:] The Hindu [on-line]. thehindu.com, 2013-04-20. [dostęp 2025-12-08]. (ang.).
- ↑ A Royal Romance Revisited. [w:] The Indian Express [on-line]. indianexpress.com, 2013-03-31. [dostęp 2025-12-09]. (ang.).
- ↑ Ira Mukhoty: Akbar: The Great Mughal. New Delhi: Aleph Book Company, 2020, s. 390. ISBN 978-93-89836-04-2.
- ↑ Ira Mukhoty: Akbar: The Great Mughal. New Delhi: Aleph Book Company, 2020, s. 391. ISBN 978-93-89836-04-2.
- ↑ Ira Mukhoty: Akbar: The Great Mughal. New Delhi: Aleph Book Company, 2020, s. 398. ISBN 978-93-89836-04-2.
- ↑ Ashish Rajadhyaksha, Paul Willemen: Encyclopedia of Indian Cinema. New Delhi: Oxford University Press, 1998, s. 140. ISBN 019-563579-5.