Anatol Minkowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Anatol Witold Minkowski
podpułkownik piechoty podpułkownik piechoty
Data i miejsce urodzenia 22 stycznia 1891
Carskie Sioło
Data śmierci 17 września lub 18 września 1939
Przebieg służby
Lata służby 1914–1930 i 1939
Siły zbrojne cesarska i królewska Armia, Wojsko Polskie
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Order Krzyża Orła III Klasy (Estonia)

Anatol Witold Minkowski (ur. 22 stycznia 1891 w Carskim Siole – zm. 17 lub 18 września 1939) – polski wojskowy, żołnierz Legionów Polskich, działacz społeczny, przewodniczący Ogólnopolskiego Komitetu Pożyczki Narodowej, dyrektor Polskiego Instytutu Rozrachunkowego w latach 1937–1939.

Wczesne lata i służba w Legionach Polskich[edytuj]

Był synem żydowskiego bankiera Augusta Minkowskiego i Tekli z domu Lichtenbaum. Uczęszczał do rosyjskiego gimnazjum realnego w Warszawie. Był jednym z uczestników strajku szkolnego w 1905. Z tego powodu musiał kontynuować edukację w II Gimnazjum Realnym w Krakowie, gdzie zdał maturę w 1909. Studiował na Politechnice Monachijskiej na wydziale mechanicznym, a następnie architekturę. W tym czasie sprawował funkcję prezesa Bratniej Pomocy polskich studentów na tej uczelni.

Od 1 września 1914 służył w Legionach Polskich, do których zgłosił się na ochotnika. Trafił do II batalionu 2 pułku piechoty Legionów Polskich. 19 listopada 1914 został awansowany na chorążego piechoty, obejmując dowództwo nad plutonem w 7 kompanii, a potem 5 kompanii II batalionu. Potem w 9 kompanii III batalionu 4 pułku piechoty Legionów Polskich. Ranny pod Czartoryskiem w listopadzie 1915, na rekonwalescencji. Do pułku wrócił w lutym 1916. Kolejny awans nastąpił 28 kwietnia 1916 – został podporucznikiem piechoty, a 1 listopada 1916 mianowano go na stopień porucznika piechoty. Następnie na Kursie Wyszkolenia nr 2 w Ostrowi Mazowieckiej (wiosna 1917). W wyniku kryzysu przysięgowego internowany w obozie w Beniaminowie (od 27 lipca 1917), a w końcu zwolniony ze służby w Legionach Polskich. Był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej i służył w Polskiej Sile Zbrojnej.

Służba w Wojsku Polskim[edytuj]

11 listopada 1918 rozpoczął służbę w Wojsku Polskim. Początkowo był adiutantem Dowództwa Okręgu Generalnego Warszawa. Następnie 2 grudnia 1918 awansowany na kapitana piechoty, od stycznia 1919 dowodził batalionem wchodzącym w skład 33 pułku piechoty. 1 kwietnia 1920 został mianowany na majora, przez pewien okres był dowódcą 33 pułku piechoty walczącego podczas wojny polsko–bolszewickiej. Potem na stanowisku kierownika referatu przysposobienia wojskowego i wychowania fizycznego Oddziału II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Od 1925 służył w Wydziale PW i WF Departamentu Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych, będąc już podpułkownikiem piechoty ze starszeństwem z 1 lipca 1923. Był piłsudczykiem – podczas zamachu majowego opowiedział się po stronie zwolenników Józefa Piłsudskiego. Od 30 kwietnia 1930 w stanie spoczynku (ze względu na stan zdrowia). W latach 30. był członkiem zarządu głównego Związku Strzeleckiego[1].

Działalność społeczna i zawodowa[edytuj]

Początkowo pracował w sekretariacie generalnym Banku Gospodarstwa Krajowego. Od kwietnia 1934 w Ministerstwie Skarby, a następnie (od 1935) sprawował funkcję przewodniczącego Ogólnopolskiego Komitetu Pożyczki Narodowej. Od 15 lutego 1937 do wybuchu II wojny światowej był dyrektorem Polskiego Instytutu Rozrachunkowego.

Po niemieckim ataku na Polskę we wrześniu 1939 zgłosił się do służby w dowództwie Frontu Południowego. Gdy jego oddział został okrążony przez Wehrmacht, próbował przedrzeć się do Lwowa i wziąć udział w obronie miasta. Został zamordowany przez Ukraińców 17 lub 18 września 1939.

Rodzina[edytuj]

Pochodził z rodziny żydowskiej. Jego ojciec, August (1849–1942), był synem rabina z Mińska, który dorobił się fortuny na handlu nieruchomościami[2]. Poza Anatolem, miał trzech synów: Mieczysława (1884–1972, szwajcarskiego neurologa), Eugeniusza (1885–1972, polsko–francuskiego psychiatrę) i Pawła (1888–1947, posła na Sejm, wiceministra skarbu)[2]. Anatol i Paweł przeszli na katolicyzm, pozostali bracia pozostali wierni judaizmowi[3]. August Minkowski wraz z żoną Teklą zmarł w 1942 w getcie w Otwocku.

Od 8 września 1912 Anatol był żonaty z Anną Zand, z którą miał dwójkę dzieci: Jana Michała (ur. 1916, wyjechał do USA[2]) i Antoninę Marię (ur. 1917).

Odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. Kronika polityczna. Delegacja „Strzelca” u premjera. „Kurier Warszawski”, s. 4, Nr 180 z 3 lipca 1936. 
  2. a b c Anna S. Dębowska: Saga rodu Minkowskich – film Rafaela Lewandowskiego o słynnym dyrygencie (pol.). Gazeta.pl, 12 maja 2014. [dostęp 13 grudnia 2015].
  3. Filip Lech: Saga Minkowskiego na ekranach (pol.). Culture.pl, 1 kwietnia 2014. [dostęp 13 grudnia 2015].
  4. Eesti tänab 1919-2000, Tallinn: Eesti Vabariigi Riigikantselei, 2000, ISBN 9985-60-778-3 [dostęp 2014-10-23] [zarchiwizowane z adresu 2011-08-27] (est.).

Bibliografia[edytuj]

  • Zbigniew Landau: Minkowski Anatol. W: Polski Słownik Biograficzny. T. XXI. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1976, s. 300–301.