Andrej Hlinka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Andrej Hlinka
Andrej hlinka.jpg
Data i miejsce urodzenia 27 września 1864
Rużomberk
Data śmierci 16 sierpnia 1938
Przynależność polityczna Słowacka Partia Ludowa
Odznaczenia
Wstęga Wielka Orderu Odrodzenia Polski
Pomnik Andreja Hlinki

Andrej Hlinka (ur. 27 września 1864 w Černovej, zm. 16 sierpnia 1938 w Rużomberku) – słowacki polityk o orientacji narodowo-klerykalnej, publicysta, ksiądz rzymskokatolicki. Współzałożyciel i przywódca Słowackiej Partii Ludowej, uznawany przez Słowaków za ojca narodu. Order jego imienia jest jednym z najwyższych odznaczeń państwowych Słowacji.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w miejscowości Černova (obecnie część Rużomberka) w Królestwie Węgier, w wielodzietnej rodzinie chłopskiej. Od 1877 do 1880 uczęszczał do gimnazjum w Ružomberku, w latach 1881–1883 kontynuował naukę w gimnazjum w Lewoczy. W 1883 został przyjęty do seminarium duchownego w Spišskej Kapitule, a 19 czerwca 1889 przyjął święcenia kapłańskie z rąk biskupa Juraja Császku.

W 1890 ks. Hlinka objął swoją pierwszą parafię we wsi Liptovské Kľačany, gdzie podjął działalność społeczną i kulturalną, działał jako publicysta. W 1897 został redaktorem pisma Ľudove noviny, wydawanego w Rużomberku, które to stanowisko zajmował do 1901. W 1898 startował bez powodzenia w wyborach z ramienia partii ludowej; w 1901 opuścił jej szeregi. Od 1905 był proboszczem w Martinie, gdzie prowadził działalność polityczną, opowiadając się za katolicką partią Węgier (Katolikus Néppárt).

W tym samym roku zwołał w Rużomberku zjazd, na którym powstała Słowacka Partia Ludowa – pierwsza słowacka partia polityczna; ks. Hlinka był jej współzałożycielem. W 1906 za „podburzanie narodu” został skazany na karę grzywny i więzienia, którą odbył w Szegedzie w latach 1907–1910. Po opuszczenia więzienia wrócił do Rużomberku. W tym samym czasie został zawieszony w czynnościach kapłańskich z powodu oskarżenia o zdradę, skierowanego do biskupa Párvy’ego przez węgierską partię ludową. W 1909 sąd papieski uznał to zawieszenie za bezzasadne. Podczas I wojny światowej ks. Hlinka głośno opowiadał się za autonomią Słowacji.

Po I wojnie światowej ks. Hlinka został posłem czechosłowackiego Zgromadzenia Narodowego, w którym domagał się autonomii Słowacji i prowadził działalność prokatolicką; w odwecie w 1920 został uwięziony przez władze czeskie, zaś Słowacka Partia Ludowa została zdelegalizowana.

W 1937 został odznaczony Wielką Wstęgą Orderu Odrodzenia Polski[1].

Po objęciu władzy w Czechosłowacji przez Edvarda Beneša ks. Hlinka został zaproszony przez prezydenta do dialogu. Rozmowy, w których zamiast ks. Hlinki uczestniczył jego współpracownik ks. Józef Tiso, nie przyniosły efektów. Jednak tymczasem na Słowacji przybrał na sile ruch narodowy, doprowadzając do ogłoszenia autonomii tego kraju 6 października 1938 w Żylinie. Stało się to już po śmierci ks. Hlinki, który w wieku 74 lat zmarł 16 sierpnia 1938 roku w Rużomberku[2].

Pierwotnie został pochowany na cmentarzu w Rużomberku 22 sierpnia 1938[3]. Informacja o planowanym czasowym pochówku w rodzinnym mieście została podana jeszcze przed pogrzebem[4]. Później szczątki Hlinki przeniesiono do nowo wybudowanego mauzoleum w tym mieście. W 1944 (lub w 1945) ciało przeniesiono w nieznane miejsce w związku z obawami, iż może być zniszczone przez wkraczającą Armię Czerwoną (według innej wersji w czasie Słowackiego Powstania Narodowego mauzoleum próbował zniszczyć partyzancki samolot[5]). Do dzisiaj nie wiadomo, gdzie znajdują się szczątki Andreja Hlinki.

Od jego nazwiska nazwę wzięła utworzona miesiąc po jego śmierci paramilitarna organizacja Słowackiej Partii LudowejGwardia Hlinki.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wysokie odznaczenie polskie dla ks. Hlinki. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 223 z 1 października 1937. 
  2. Ks. Hlinka – szermierz o prawa swego narodu – nie żyje. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 185 z 18 sierpnia 1938. 
  3. Żałobna droga ks. Hlinki. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 189 z 23 sierpnia 1938. 
  4. Pogrzeb ks. Hlinki. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 187 z 20 sierpnia 1938. 
  5. Andrej Hlinka sa narodil pred 145 rokmi (słow.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]