Andrej Hlinka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Andrej Hlinka
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 27 września 1864
Rużomberk
Data i miejsce śmierci 16 sierpnia 1938
Rużomberk
Przynależność polityczna Słowacka Partia Ludowa
Odznaczenia
Wstęga Wielka Orderu Odrodzenia Polski
Pomnik Andreja Hlinki

Andrej Hlinka (ur. 27 września 1864 w Černovej, zm. 16 sierpnia 1938 w Rużomberku) – słowacki polityk o orientacji narodowo-klerykalnej, publicysta, ksiądz rzymskokatolicki. Współzałożyciel i przywódca Słowackiej Partii Ludowej, uznawany przez Słowaków za ojca narodu. Order jego imienia jest jednym z najwyższych odznaczeń państwowych Słowacji.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w miejscowości Černova (obecnie część Rużomberka) w Królestwie Węgier, w wielodzietnej rodzinie chłopskiej. Od 1877 do 1880 uczęszczał do gimnazjum w Ružomberku, w latach 1881–1883 kontynuował naukę w gimnazjum w Lewoczy. W 1883 został przyjęty do seminarium duchownego w Spišskej Kapitule, a 19 czerwca 1889 przyjął święcenia kapłańskie z rąk biskupa Juraja Császku.

W 1890 ks. Hlinka objął swoją pierwszą parafię we wsi Liptovské Kľačany, gdzie podjął działalność społeczną i kulturalną, działał jako publicysta. W 1897 został redaktorem pisma Ľudove noviny, wydawanego w Rużomberku, które to stanowisko zajmował do 1901. W 1898 startował bez powodzenia w wyborach z ramienia partii ludowej; w 1901 opuścił jej szeregi. Od 1905 był proboszczem w Martinie, gdzie prowadził działalność polityczną, opowiadając się za katolicką partią Węgier (Katolikus Néppárt).

W tym samym roku zwołał w Rużomberku zjazd, na którym powstała Słowacka Partia Ludowa – pierwsza słowacka partia polityczna; ks. Hlinka był jej współzałożycielem. W 1906 za „podburzanie narodu” został skazany na karę grzywny i więzienia, którą odbył w Szegedzie w latach 1907–1910. Po opuszczenia więzienia wrócił do Rużomberku. W tym samym czasie został zawieszony w czynnościach kapłańskich z powodu oskarżenia o zdradę, skierowanego do biskupa Párvy’ego przez węgierską partię ludową. W 1909 sąd papieski uznał to zawieszenie za bezzasadne. Podczas I wojny światowej ks. Hlinka głośno opowiadał się za autonomią Słowacji.

Po I wojnie światowej ks. Hlinka został posłem czechosłowackiego Zgromadzenia Narodowego, w którym domagał się autonomii Słowacji i prowadził działalność prokatolicką; w odwecie w 1920 został uwięziony przez władze czeskie, zaś Słowacka Partia Ludowa została zdelegalizowana.

W 1937 został odznaczony Wielką Wstęgą Orderu Odrodzenia Polski[1].

Po objęciu władzy w Czechosłowacji przez Edvarda Beneša ks. Hlinka został zaproszony przez prezydenta do dialogu. Rozmowy, w których zamiast ks. Hlinki uczestniczył jego współpracownik ks. Józef Tiso, nie przyniosły efektów. Jednak tymczasem na Słowacji przybrał na sile ruch narodowy, doprowadzając do ogłoszenia autonomii tego kraju 6 października 1938 w Żylinie. Stało się to już po śmierci ks. Hlinki, który w wieku 74 lat zmarł 16 sierpnia 1938 roku w Rużomberku[2].

Pierwotnie został pochowany na cmentarzu w Rużomberku 22 sierpnia 1938[3]. Informacja o planowanym czasowym pochówku w rodzinnym mieście została podana jeszcze przed pogrzebem[4]. Później szczątki Hlinki przeniesiono do nowo wybudowanego mauzoleum w tym mieście. W 1944 (lub w 1945) ciało przeniesiono w nieznane miejsce w związku z obawami, iż może być zniszczone przez wkraczającą Armię Czerwoną (według innej wersji w czasie Słowackiego Powstania Narodowego mauzoleum próbował zniszczyć partyzancki samolot[5]). Do dzisiaj nie wiadomo, gdzie znajdują się szczątki Andreja Hlinki.

Od jego nazwiska nazwę wzięła utworzona miesiąc po jego śmierci paramilitarna organizacja Słowackiej Partii LudowejGwardia Hlinki.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wysokie odznaczenie polskie dla ks. Hlinki. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 223 z 1 października 1937. 
  2. Ks. Hlinka – szermierz o prawa swego narodu – nie żyje. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 185 z 18 sierpnia 1938. 
  3. Żałobna droga ks. Hlinki. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 189 z 23 sierpnia 1938. 
  4. Pogrzeb ks. Hlinki. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 187 z 20 sierpnia 1938. 
  5. Andrej Hlinka sa narodil pred 145 rokmi (słow.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]