Andriej Sacharow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Andriej Dmitrijewicz Sacharow
Андрей Дмитриевич Сахаров
Ilustracja
Andriej Sacharow, 1989
Data i miejsce urodzenia 21 maja 1921
Moskwa
Data i miejsce śmierci 14 grudnia 1989
Moskwa
Alma Mater Uniwersytet Moskiewski
Odznaczenia
Pokojowa Nagroda Nobla

Andriej Dmitrijewicz Sacharow (ros. Андрей Дмитриевич Сахаров, ur. 21 maja 1921 w Moskwie, zm. 14 grudnia 1989 tamże) – radziecki fizyk jądrowy, twórca m.in. teorii indukowanej grawitacji, działacz polityczny, laureat Pokojowej Nagrody Nobla. Członek Akademii Nauk ZSRR.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Rozpoczął studia w 1938 na Pedagogicznym Uniwersytecie Moskiewskim. Ukończył je w Aszchabadzie, ponieważ uczelnia moskiewska musiała zostać ewakuowana w trakcie inwazji niemieckiej. Następnie zaczął pracę laboratoryjną w Uljanowsku. Powrócił do Moskwy w 1945, gdzie w 1947 uzyskał doktorat. Zajmował się m.in. promieniowaniem kosmicznym. W połowie 1948 trafił do zespołu Igora Kurczatowa, gdzie zaczął pracę w radzieckim programie jądrowym. Po śmierci Kurczatowa został szefem programu, stając się współtwórcą radzieckiej bomby wodorowej. Widząc skutki dokonywanych prób, odmówił dalszych badań stając się dysydentem.

W 1964 podczas wyborów do Akademii Nauk zabrał głos atakując m.in. hołubionego przez władzę Trofima Łysenkę. Od tego czasu coraz częściej zabierał głos w sprawach społecznych i politycznych. W 1968 napisał długi esej Rozmyślania o postępie, pokojowym współistnieniu i wolności intelektualnej. Wydano go w nakładzie 18 mln egzemplarzy, najpierw jako samizdat, a następnie za granicą. To spowodowało ostrą reakcję władz. Został wyrzucony z pracy w ośrodku badań jądrowych i pozbawiony wszelkich tytułów. Mimo to cały czas aktywnie działał na rzecz rozbrojenia, ograniczenia potencjałów nuklearnych, demokracji i poszanowania praw człowieka. Krytykował ustrój sowiecki, określając go jako totalitarny i jego poczynania – m.in. Interwencję ZSRR w Afganistanie, określając ją jako agresję.

24 sierpnia 1974 powiedział[potrzebny przypis]:

Quote-alpha.png
Przewiduję powstanie uniwersalnego systemu informacji, który umożliwi każdemu dostęp w każdym momencie do zawartości każdej książki, magazynu lub jakiegokolwiek faktu. System ten będzie miał osobne mikrokomputery jako terminale, główne punkty kontrolne przepływu informacji i kanały komunikacyjne na tysiące różnych sposobów od satelitów przez kable aż po linie laserowe. Nawet częściowa realizacja tego systemu częściowo będzie oddziaływała na każdego człowieka, na jego rozrywkę oraz jego intelektualny i emocjonalny rozwój. Ale prawdziwie historyczną rolą tego systemu będzie złamanie granic w wymianie informacji między krajami i ludźmi.

Był żonaty z Jeleną Bonner.

Odznaczenia, wyróżnienia i upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Został odznaczony m.in. trzykrotnie Medalem „Sierp i Młot” Bohatera Pracy Socjalistycznej (12 sierpnia 1953, 20 czerwca 1956, 7 marca 1962) oraz Orderem Lenina. Był laureatem Nagrody Stalinowskiej (1953) i Nagrody Leninowskiej (1956). Za działalność na rzecz praw człowieka otrzymał w 1975 Nagrodę Nobla, którą przeznaczył na cele charytatywne[1].

Od 1988 r. nagrodę jego imienia w uznaniu dla dla osób zasłużonych w walce na rzecz praw człowieka i wolności nadaje Parlament Europejski[2].

16 grudnia 2010 Rada m.st. Warszawy nadała jednej z ulic na terenie dzielnicy Bielany nazwę Andrieja Sacharowa[3]. Naukowiec patronuje jeszcze ulicom w Łodzi i Krakowie[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Józef Kozielecki: Andriej Sacharow – sumienie Rosji (pol.). [dostęp 2011-09-08].
  2. Parlament Europejski Nagroda im. Sacharowa za wolność myśli, http://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/pl/home/30-years.html [dostęp 7 stycznia 2018].
  3. UCHWAŁA Nr V/90/2010 RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie nadania nazwy ulicy w Dzielnicy Bielany m. st. Warszawy, "Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego", Warszawa, 28 stycznia 2011, Nr 9, s. 1769, http://www.edziennik.mazowieckie.pl/GetActPdf.ashx?year=2011&book=9&position=347, [dostęp 9 stycznia 2018].
  4. Wyszukiwanie: Sacharow, Rejestr TERYT [dostęp 2018-01-29].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]