Andromeda (mitologia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Andromeda
Ἀνδρομέδα
królewna etiopska
Ilustracja
Perseusz ratujący Andromedę, Giuseppe Cesari, około 1593-1594, olej na lapis lazuli
Występowanie mitologia grecka
Rodzina
Ojciec Cefeusz (Kefeus)
Matka Kasjopea
Mąż Perseusz
Dzieci Perses,
Alkajos,
Stenelos,
Helehos,
Mestor,
Elektryon
Gorgofona


Andromeda (gr. Ἀνδρομέδα Androméda, Ἀνδρομέδη Andromédē, łac. Andromeda) – w mitologii greckiej królewna etiopska. Uchodziła za córkę Cefeusza (Kefeusa) i Kasjopei oraz za żonę Perseusza[1][2].

Postać mitologiczna[edytuj kod]

Jej matka chełpiła się tym, że jest piękniejsza od Nereid[1][2]. Nimfy poprosiły Posejdona, by ten ukarał królową za jej pychę. Bóg zesłał na jej kraj Ketosa, morskiego potwora[1]. Król Cefeusz udał się do Ammona w oazie Siwa na Pustyni Libijskiej, by przebłagać bogów. Wyrocznia zażądała wydania na ofiarę Andromedy. Gdy lud się o tym dowiedział, zmusił go, by posłuchał rady wyroczni. Andromeda została przykuta do skały i pozostawiona na pożarcie. W ostatniej chwili została uratowana przez Perseusza, powracającego z wyprawy przeciw gorgonie. Perseusz zabił potwora i pojął Andromedę za żonę. W tym samym czasie brat Cefeusza, Fineus, który był zaręczony z Andromedą, uknuł spisek przeciw Perseuszowi. Ten wykrył spisek i, ukazując swym wrogom głowę gorgony, zamienił ich w kamień. Perseusz zabrał żonę do Argos, a następnie do Tirynsu, gdzie Andromeda urodziła jego synów o imionach Perses, Alkajos, Stenelos, Helehos, Mestor, Elektryon i córkę Gorgofonę.

Bogowie przemienili ją po śmierci w gwiazdozbiór nieba północnego.

Gwiazdozbiór[edytuj kod]

Mityczna Andromeda jest identyfikowana z gwiazdozbiorem Andromedy (Andromeda)[1][3]. Widnieje na niebie niedaleko konstelacji, Kasjopei (Cassiopeia), Cefeusza (Cepheus), Perseusza (Perseus), Pegaza (Pegasus), Wieloryba (Cetus), które są z nim mitologicznie powiązane[4][5]. Imieniem królewny nazwano galaktykę – Galaktyka Andromedy (Wielka Mgławica w Andromedzie).

Przedstawienia artystyczne[edytuj kod]

Wyobrażenie o królewnie przejawia się w sztukach plastycznych, między innymi w greckim malarstwie wazowym (malowidła wazowe z V wieku p.n.e.), mozaikach, rzymskim malarstwie pompejańskim, rzeźbie, malarstwie (Uwolnienie Andromedy Jacopo Tintoretta, Perseusz i Andromeda i Andromeda Petera Paula Rubensa, Andromeda Rembrandta) i w literaturze (tragedia Andromeda Sofoklesa, tragedia Andromeda Eurypidesa, tragedia Andromeda z 1650 roku autorstwa Pierre’a Corneille[1].

Zobacz też[edytuj kod]

  • Andromeda – imię żeńskie
  • Andromeda (modrzewnica) - rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych.

Przypisy

  1. a b c d e Vojtech Zamarovský: Bohovia a hrdinovia antických bájí. Bratislava: Perfekt a.s., 1998, s. 45–47. ISBN 80-8046-098-1. (słow.); polskie wydanie: Bogowie i herosi mitologii greckiej i rzymskiej (Encyklopedia mitologii antycznej, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej).
  2. a b Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2008, s. 31. ISBN 83-04-04673-3.
  3. Anton Hajduk, Ján Štohl (red.): Encyklopédia astronómie. Bratislava: Obzor, 1987, s. 73. (słow.)
  4. Carlos Parada: Andromeda (All are constellations) (ang.). maicar.com. [dostęp 2010-08-09].
  5. Carlos Parada: Constellations and Stars (ang.). maicar.com. [dostęp 2011-08-09].

Bibliografia[edytuj kod]

  1. Andromeda (ang.). mythindex.com. [dostęp 2011-08-09].
  2. Marie Benediktová, Petra Písařová: Hvězdy – Názvosloví – Andromeda (cz.). astronomia.zcu.cz. [dostęp 2011-08-09].
  3. Mała encyklopedia kultury antycznej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990, s. 47. ISBN 83-01-03529-3.
  4. Carlos Parada: Andromeda (ang.). maicar.com. [dostęp 2011-08-09].
  5. Oskar Seyffert: Dictionary of Classical Antiquities, 1894, s. 32: Andromeda (ang.). ancientlibrary.com. [dostęp 2011-08-09].
  6. William Smith: A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology: Andromeda (ang.). perseus.tufts.edu. [dostęp 2012-05-12].
  7. Harry Thurston Peck: Harpers Dictionary of Classical Antiquities, 1898: Andromeda (ang.). perseus.tufts.edu. [dostęp 2012-05-12].