Andrzej Białynicki-Birula

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Andrzej Białynicki-Birula
Data i miejsce urodzenia 26 grudnia 1935
Nowogródek
Data śmierci 19 kwietnia 2021
Profesor nauk matematycznych
Specjalność: algebra, geometria algebraiczna
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Doktorat 1960
University of California, Berkeley
Profesura 1970
Polska Akademia Nauk
Status członek rzeczywisty
Funkcja Jednostka PAN Przewodniczący (1991-1997)
Komitet Matematyki PAN
Nauczyciel akademicki
Uczelnia Uniwersytet Warszawski
Dziekan
Wydział Matematyki Mechaniki i Informatyki UW
Okres spraw. 1977–1981
Prorektor
Uczelnia Uniwersytet Warszawski
Okres spraw. 1987–1990

Andrzej Szczepan Białynicki-Birula (ur. 26 grudnia 1935 w Nowogródku, zm. 19 kwietnia 2021) – polski matematyk specjalizujący się w geometrii algebraicznej[1], jeden z pionierów algebry różniczkowej, profesor zwyczajny, członek rzeczywisty PAN[2], autor podręczników uniwersyteckich do algebry[3].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Studiował na Uniwersytecie Warszawskim, na którym uzyskał tytuł magistra w 1956 roku. Następnie został asystentem w Instytucie Matematycznym PAN i na Wydziale Matematyki UW. W latach 1958–1960 odbył staż naukowy w Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley, gdzie w 1960 roku otrzymał doktorat (promotorem był Gerhard Hochschild; tytuł rozprawy: On Automorphisms and Derivations of Simple Rings with Minimum Conditions). W latach 1962–1963 wykładał na Uniwersytecie Kalifornijskim. Jego wczesna działalność dotyczyła obszaru na granicy logiki i algebry. Współpracował wówczas z Heleną Rasiową. Opublikował też pracę naukową dotyczącą topologii algebraicznej.

Powrócił do Polski i w latach 1964–1970 pracował jako docent w Instytucie Matematycznym PAN w Warszawie, tam też uzyskał stopień doktora habilitowanego. W 1970 roku uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego i został wykładowcą na Uniwersytecie Warszawskim, a w roku 1978 uzyskał tytuł profesora zwyczajnego. Prowadził 22 doktorantów[4][5]. W latach 1977–1981 był dziekanem Wydziału Matematyki UW, a także prorektorem UW i senatorem UW. Autor artykułów oraz książek naukowych[6][7][8].

Jego bratem był prof. Iwo Białynicki-Birula, a żoną paleontolog prof. Magdalena Borsuk-Białynicka[9], córka matematyka Karola Borsuka[10][11]. Jego siostrą była dr Grażyna Toruńczyk, żona matematyka Adama Henryka Toruńczyka[12]. Pochowany 6 maja 2021 na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 17, rząd 1, grób 22–24).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. prof. dr hab. Andrzej Białynicki-Birula. mimuw.edu.pl. [dostęp 2018-03-20].
  2. Prof. zw. dr hab. cz Andrzej Szczepan Białynicki-Birula, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2009-05-09].
  3. Białynicki-Birula Andrzej Szczepan, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-09-28].
  4. Andrzej Białynicki – Birula na stronach Mathematics Genealogy Project. [dostęp 2011-01-22].
  5. Autoreferat poświęcony dorobkowi naukowo-dydaktycznemu. [dostęp 2011-01-22].
  6. Białynicki-Birula, Andrzej (1935- ). Katalog elektroniczny Biblioteki Narodowej. [dostęp 2017-02-02].
  7. Andrzej Białynicki-Birula (publikacje). mimuw.edu.pl. [dostęp 2017-02-02].
  8. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Artykuły popularnonaukowe w miesięczniku „Delta” [dostęp 2021-09-01].
  9. Nominacje profesorskie w Pałacu Prezydenckim. prezydent.pl. [dostęp 14 maja 2012].
  10. Kresy, góry, Warszawa. [dostęp 2011-01-22].
  11. O braciach Białynickich i ich rodzinie pisała Magdalena Bajer, Rody uczone. Kreski do szkicu, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Korpenika, Toruń, 2013, s. 37–41; wcześniejsza wersja: https://forumakademickie.pl/fa-archiwum/archiwum/98/7-8/artykuly/33-rody_uczone.htm.
  12. Nekrolog http://nekrologi.wyborcza.pl/0,11,,512519,Andrzej-Szczepan-Bia%C5%82ynicki-Birula-kondolencje.html