Andrzej Duda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: inne znaczenia.
Andrzej Duda
Ilustracja
Andrzej Duda (2019)
Pełne imię i nazwisko Andrzej Sebastian Duda
Data i miejsce urodzenia 16 maja 1972
Kraków
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Okres od 6 sierpnia 2015
Pierwsza dama Agata Kornhauser-Duda
Poprzednik Bronisław Komorowski
Podsekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP
Okres od 16 stycznia 2008
do 6 lipca 2010
Przynależność polityczna Prawo i Sprawiedliwość
Podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości
Okres od 1 sierpnia 2006
do 15 listopada 2007
Przynależność polityczna Prawo i Sprawiedliwość
Faksymile
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Wielki Orderu Zasługi (Portugalia) Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia) Order Lwa Białego I Klasy (Czechy) Order Stara Płanina (Bułgaria) Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Rumunii (republ.) Krzyż Wielki Orderu Białej Róży Finlandii Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja) Order Trzech Gwiazd I klasy (Łotwa) Wielki Krzyż ze Złotym Łańcuchem Orderu Witolda Wielkiego (Litwa) Order Podwójnego Białego Krzyża I Klasy (Słowacja)
Andrzej Duda i Lech Kaczyński – uroczystość powołania podsekretarza stanu w Kancelarii Prezydenta RP (16 stycznia 2008)
Para prezydencka z Anną i Bronisławem Komorowskimi w Sejmie po zakończeniu obrad Zgromadzenia Narodowego (6 sierpnia 2015)

Andrzej Sebastian Duda (ur. 16 maja 1972 w Krakowie[1]) – polski prawnik i polityk, od 6 sierpnia 2015 Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.

Doktor nauk prawnych, w latach 2006–2007 podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, w latach 2008–2010 podsekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, w latach 2007–2011 członek Trybunału Stanu, poseł na Sejm VII kadencji, poseł do Parlamentu Europejskiego VIII kadencji.

Życiorys

Rodzina, dzieciństwo i młodość

Urodził się 16 maja 1972 w Krakowie. Jest synem Jana Dudy, elektrotechnika, profesora nauk technicznych i samorządowca oraz Janiny Milewskiej-Dudy, profesor nauk chemicznych. Jego rodzice swoją działalność zawodową związali z Akademią Górniczo-Hutniczą im. Stanisława Staszica w Krakowie[2]. Ma dwie młodsze siostry – Annę i Dominikę[3]. Jego stryjem jest polityk Antoni Duda[4].

W trakcie II wojny światowej brat dziadka Andrzeja Dudy, Franciszek Duda, walczył w szeregach AK na Podkarpaciu. Został zakatowany przez gestapo w więzieniu w Tarnowie. Miejsce jego pochówku do dziś pozostaje nieznane[5].

Dziadek Andrzeja Dudy od strony matki, Nikodem Milewski, walczył w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 Był piłsudczykiem. Jego matka a prababka Andrzeja Dudy, Joanna z domu Mrozowska, została wywieziona przez Niemców i jej losy do dzisiaj są nieznane.

Brat Nikodema, Wiktor Milewski, walczył w partyzantce w województwie radomskim.

Syn Nikodema, Lech Milewski, jako szesnastolatek walczył w Powstaniu Warszawskim. Następnie został osadzony w obozie koncentracyjnym w Auschwitz, a później także w Mauthausen, gdzie dożył wyzwolenia w 1945[6]

Andrzej Duda w latach 1984–1990 należał do harcerstwa. Działalność tę zakończył jako drużynowy 5 Krakowskiej Drużyny Harcerskiej „Piorun” w strukturach Związku Harcerstwa Polskiego rok założenia 1918, wchodzącej w skład Szczepu 5 KDH „Wichry”[7]. Prezydent Andrzej Duda wielokrotnie wskazywał na tamten czas, jako ważne doświadczenie w życiu osobistym[8].

Wykształcenie i praca zawodowa

W latach 1979–1987 uczęszczał do Szkoły Podstawowej im. Janka Krasickiego w Krakowie (obecna SP n 33 im. Króla Stefana Batorego w Krakowie[9]). Szkoła była wówczas placówką badawczą Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie. W szkole działał Szczep 5 KDH „Wichry”, do którego należał także Andrzej Duda[10].

Od 1987 uczęszczał do klasy humanistycznej II Liceum Ogólnokształcącego w Krakowie, w którym zdał maturę w 1991[11].

W 1996 ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego na podstawie pracy magisterskiej pt. Wywłaszczenie nieruchomości pod budowę autostrad płatnych, obronionej w Katedrze Postępowania Administracyjnego UJ[12]. Podczas studiów startował w Akademickich Mistrzostwach Polski w narciarstwie alpejskim[13].

W lutym 1997 rozpoczął pracę naukowo-dydaktyczną w Katedrze Postępowania Administracyjnego UJ, a od października 2001 w Katedrze Prawa Administracyjnego UJ jako asystent. 24 stycznia 2005 uzyskał stopień naukowy doktora nauk prawnych na podstawie rozprawy zatytułowanej Interes prawny w polskim prawie administracyjnym napisanej pod kierunkiem profesora Jana Zimmermanna i obronionej 6 grudnia 2004[12], a następnie wydanej w formie publikacji książkowej w 2008[14]. Wiosną 2005 założył własną kancelarię prawną[11]. Był także wykładowcą w Wyższej Szkole Pedagogiki i Administracji im. Mieszka I w Poznaniu[15].

Działalność polityczna do 2015

W 1989 zaangażował się w kampanię Komitetu Obywatelskiego. W wyborach prezydenckich 1990 i 1995, jako wolontariusz, aktywnie wspierał kandydaturę Lecha Wałęsy. O swoim poparciu dla Wałęsy po latach mówił: Cztery razy głosowałem na niego w wyborach prezydenckich, w obydwu turach w 1990 i 1995 ! Choć mając dzisiejszą wiedzę, nie wiem, czyby mi ręka nie drgnęła[16].

Na początku lat 2000., przez około rok był członkiem Unii Wolności[17] w kole Podgórze Zachód. Odnosząc się do swojego doświadczenia związanego z UW napisał później: wystarczyło żeby się zrazić[18].

Po wyborach parlamentarnych w 2005 rozpoczął współpracę z Klubem Parlamentarnym Prawa i Sprawiedliwości. Jako doradca KP PiS uczestniczył w pracach komisji parlamentarnych (Sejmu i Senatu). Uczestniczył w pracach nad nowelizacją ustawy lustracyjnej, która została przyjęta przez parlament 21 lipca 2006[19].

Ministerstwo Sprawiedliwości

Od 1 sierpnia 2006 do 15 listopada 2007 pełnił funkcję podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości w rządzie premiera Jarosława Kaczyńskiego. Funkcję ministra sprawiedliwości pełnił wówczas Zbigniew Ziobro. W resorcie odpowiadał za legislację, współpracę międzynarodową i przebieg informatyzacji. Reprezentował polski wymiar sprawiedliwości na forum Komisji ds. wymiaru sprawiedliwości UE. Nadzorował informatyzację wszystkich 125 sądów gospodarczych, wprowadzono wtedy urządzenia umożliwiające przesłuchania na odległość we wszystkich 45 sądach okręgowych. Proces informatyzacji objął także większość wydziałów w sądach grodzkich. Przyspieszono także informatyzację wydziałów ksiąg wieczystych.

W 2007 bez powodzenia startował w wyborach do Sejmu w 2007 z ostatniego miejsca na liście PiS w okręgu tarnowskim, otrzymując 11 158 głosów[20] (6 wynik na liście). W jego ówczesną kampanię zaangażował się Zbigniew Ziobro[21]. Z funkcji wiceministra został odwołany przez Kaczyńskiego 15 listopada 2007 w związku z wyborem przez Sejm w skład Trybunału Stanu, w którym zasiadał do 2011.

Kancelaria Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego

16 stycznia 2008 Lech Kaczyński powołał go na stanowisko podsekretarza stanu w Kancelarii Prezydenta RP[22]. Objął nadzór nad Biurem Prawa i Ustroju oraz od jesieni 2008 nad Biurem Obywatelstw i Prawa Łaski. Do jego obowiązków należało czuwanie nad prezydencką legislacją. Reprezentował Prezydenta Rzeczypospolitej m.in. w trakcie prac nad ustawami w Sejmie[23].

10 kwietnia 2010 Andrzej Duda przebywał w Krakowie z powodów rodzinnych. Po katastrofie polskiego Tu-154 w Smoleńsku, w godzinach porannych zadzwonił do niego Szef Kancelarii Sejmu Lech Czapla z informacją o planowanym wystąpieniu Marszałka Sejmu Bronisława Komorowskiego, w którym Marszałek planuje poinformować o przejęciu obowiązków Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Minister Andrzej Duda sprzeciwił się temu ze względu na brak wiarygodnych informacji o zgonie urzędującego Prezydenta. Następnie zadzwonił do prezydenckiego ministra Jacka Sasina, przebywającego na miejscu katastrofy, z poleceniem odnalezienia zwłok Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego. Minister Jacek Sasin poinformował, że jest to niemożliwe. W ponownej rozmowie telefonicznej minister Lech Czapla przekazał ministrowi Andrzejowi Dudzie, że Prezydent Federacji Rosyjskiej Dimtrij Miedwiediew w oficjalnym liście poinformował o śmierci Prezydenta Rzeczypospolitej Lecha Kaczyńskiego w wyniku katastrofy pod Smoleńskiem. Minister Andrzej Duda wyraził wówczas brak sprzeciwu na przejęcie obowiązków Prezydenta Rzeczypospolitej przez Marszałka Sejmu[24].

12 kwietnia wraz z minister Bożeną Borys-Szopą nadzorował przywiezienie ciała Pierwszej Damy śp. Marii Kaczyńskiej do Polski.

Po wyborze Bronisława Komorowskiego na urząd prezydenta RP, złożył dymisję z zajmowanej funkcji 5 lipca 2010. Została ona przyjęta następnego dnia[25].

Rada Miasta Krakowa

W wyborach samorządowych w tym samym kandydował bez powodzenia z ramienia PiS na prezydenta Krakowa, zajmując 3. miejsce w pierwszej turze głosowania z wynikiem 22,38% głosów. Uzyskał natomiast mandat radnego miasta[26]. Jako radny interweniował przede wszystkim w kwestiach komunikacji miejskiej, infrastruktury oraz mieszkań komunalnych, pustostanów i wysokości czynszów. 6 lipca 2011, w wyniku jego aktywności powołano Okrągły Stół Mieszkaniowy poświęcony wypracowaniu nowych zasad zarządzania mieszkaniami komunalnymi (w jego spotkaniach uczestniczył później także jako poseł na Sejm RP)[27].

W 2011 wystąpił w filmie dokumentalnym o katastrofie smoleńskiej pt. Mgła[28]. Był także jednym z założycieli stowarzyszenia Ruch Społeczny im. Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego[29], w którym do 2015 pełnił funkcję przewodniczącego komisji rewizyjnej[30][31]. Wśród założycieli byli m.in. Maciej Łopiński, Jacek Sasin, Adam Kwiatkowski, Jakub Opara, Michał Grodzki, Jan Krzysztof Ardanowski[32]

W wyborach parlamentarnych w 2011 z listy PiS został wybrany na posła VII kadencji w okręgu krakowskim, otrzymując 79 981 głosów (6 wynik w Polsce)[33]. W związku z tym zrzekł się mandatu radnego.

Sejm RP

W listopadzie 2011, po rozłamie w PiS i powstaniu Solidarnej Polski, pozostał w PiS. Tak komentował swoją ówczesną sytuację: do polityki wprowadzili mnie Arek Mularczyk i Zbyszek Ziobro, ale skoro w kampanii wyborczej składałem obietnice jako człowiek PiS, to zmiana partii po miesiącu bycia posłem byłaby niemoralna[34].

W Sejmie VII kadencji poseł Andrzej Duda zasiadał m.in. w Komisji Ustawodawczej oraz jej podkomisji stałej do spraw Trybunału Konstytucyjnego i Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej[29]. Reprezentował Sejm w postępowaniach przed Trybunałem Konstytucyjnym. Był członkiem zespołu ds. wyjaśnienia katastrofy smoleńskiej, zespołu ds. obrony wolności słowa, zespołu poświęconego pamięci Żołnierzy Wyklętych oraz na rzecz obrony życia i rodziny[35].

W czasie 2,5 lat sprawowania funkcji posła Andrzej Duda wystąpił 139 razy na posiedzeniach Sejmu. Sprzeciwiał się wejściu Polski do strefy euro[36]. Zajmował się także m.in. nowelizacją kodeksu karnego. Przygotowywał ustawę o postępowaniu wobec ludzi z zaburzeniami psychicznymi stwarzającymi zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób. W 2012 podpisał się pod projektem ustawy przewidującym karę więzienia za zastosowanie in vitro[37][38]. W marcu 2013 skutecznie interweniował ws. bezpodstawnego odebrania przez sąd dzieci rodzinie Bajkowskich z Krakowa[39][40].

We wrześniu 2013, jako jeden z dziesięciu posłów VI kadencji Sejmu został wyróżniony w rankingu tygodnika Polityka na najlepszych posłów. W uzasadnieniu dziennikarze relacjonując na co dzień prace Sejmu podkreślali merytoryczne podejście posła Andrzeja Dudy do sprawowania obowiązków poselskich oraz wysoką kulturę w relacjach z koleżankami i kolegami także z innych ugrupowań[41].

W czerwcu i sierpniu 2012 w szeregu głośnych wystąpień domagał się wyjaśnienia kulisów tzw. afery Amber Gold[42]. We wrześniu 2012 w imieniu Klub Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość domagał się wyjaśnień od ówczesnej minister zdrowia Ewy Kopacz w sprawie zaniedbań i kłamstw co do okoliczności pochówku ofiar katastrofy smoleńskiej. W listopadzie 2013 domagał się także powołania komisji śledczej ws. tzw. Infoafery (w wyniku korupcji, w latach 2009–2013 Polska wydała 2,9 mld zł na informatyzację urzędów nie osiągając istotnych postępów w tym obszarze). Ze względu na panujący wówczas układ sił w Sejmie komisja nie została powołana. W tych samych dniach ujawniono tzw. aferę Hoffmana[43], rzecznika PiS, dotyczącą rzekomego nierozliczenia z fiskusem pożyczki od znajomego. Sprawa „przykryła” medialnie tzw. Infoaferę[44], a następnie okazała się bezpodstawna. W trakcie jej wyjaśniania Adam Hoffman został zawieszony. W roli rzecznika partii zastąpił go wówczas Andrzej Duda. Funkcję tę sprawował od 27 listopada 2013 został rzecznikiem prasowym PiS[45], pełnił tę funkcję do 9 stycznia 2014.

W trakcie sprawowania mandatu poselskiego wystosował 21 interpelacji dotyczących m.in. polityki mieszkaniowej rządu oraz spraw związanych z tzw. dziką reprywatyzacją[46].

W styczniu 2014 został szefem kampanii do Parlamentu Europejskiego. W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2014 z ramienia PiS uzyskał mandat eurodeputowanego VIII kadencji otrzymując blisko 100 tys. głosów[47]. Tym samym 1 lipca 2014 wygasł jego mandat posła na Sejm RP[48].

Parlament Europejski

W Parlamencie Europejskim należał do Partii Europejskich Konserwatystów i Reformatorów (ECR). W trakcie swej kadencji złożył 19 sprawozdań (ostatnie jeszcze w trakcie kampanii prezydenckiej w 2015). Zajmował się głównie sprawami międzynarodowymi, w tym umowami UE z krajami spoza Wspólnoty[49].

10 razy występował na posiedzeniach plenarnych PE. 13 stycznia 2015, w obliczu brutalnego stłumienia protestów górników w Polsce, apelował o zrównoważoną transformację polskiej gospodarki opartej na węglu i szacunek dla protestujących górników i ich rodzin. Był współautorem rezolucji w sprawie sytuacji na Ukrainie, zabójstwa opozycjonisty Borysa Niemcowa w Rosji, praw człowieka w Uzbekistanie[1] oraz sytuacji opozycji demokratycznej w Kazachstanie. Złożył interpelacje w sprawie przestrzegania prawa dzieci niepełnosprawnych w Grecji[50].

Zabiegał o niedyskryminowanie polskich przedsiębiorców produkujących żywność w Czechach i Słowacji[51].

Mandat europosła Andrzeja Dudy wygasł w dniu ogłoszenia wyników wyborów prezydenckich w Polsce, 25 maja 2015.

Kampania wyborcza przed wyborami prezydenckimi w 2015

6 grudnia 2014 rada polityczna PiS zatwierdziła jego kandydaturę jako kandydata partii w wyborach prezydenckich w 2015[52] (wystawienie Andrzeja Dudy w tych wyborach zadeklarował 11 listopada 2014 Jarosław Kaczyński[53]). 30 marca 2015 jego kandydatura została zarejestrowana przez Państwową Komisję Wyborczą[54]. Poza PiS poparcia udzieliły mu partie Stronnictwo „Piast”[55], Solidarna Polska[56], Liga Obrony Suwerenności[57] i Polska Razem[58] oraz komisja krajowa związku zawodowego „Solidarność”[59].

W ramach prowadzonej w okresie od 7 lutego 2015 do 22 maja 2015 kampanii wyborczej, odwiedził 241 miejscowości w kraju[60] oraz udał się do Londynu i Strasburga. Koncepcja prowadzonej kampanii wyborczej opierała się w głównej mierze na małych spotkaniach lokalnych często nietransmitowanych przez główne media krajowe[61].

W trakcie kampanii Andrzej Duda złożył obietnice m.in. obniżenia wieku emerytalnego, podniesienia kwoty wolnej od podatku oraz udzielenia pomocy „frankowiczom[62].

Wybory prezydenckie w 2015

W przeprowadzonej 10 maja 2015 pierwszej turze głosowania zajął pierwsze miejsce, zdobywając 5 179 092 głosy, co stanowiło 34,76% głosów ważnych. Ponieważ żaden z kandydatów nie przekroczył progu 50% głosów ważnych, Andrzej Duda wszedł do drugiej tury głosowania wraz z Bronisławem Komorowskim, który otrzymał 33,77% głosów ważnych[63]. Spośród kandydatów, którzy przegrali w pierwszej turze, oddanie na niego głosu zadeklarował Grzegorz Braun[64]. Przed drugą turą otrzymał także poparcie Prawicy Rzeczypospolitej[65], Unii Polityki Realnej[66] i Samoobrony Odrodzenie[67].

W drugiej turze wyborów z 24 maja 2015 został wybrany na urząd prezydenta RP, pokonując w głosowaniu ubiegającego się o reelekcję Bronisława Komorowskiego. Andrzej Duda uzyskał 51,55% głosów ważnych (8 630 627 głosów)[68]. Dwa dni później zrezygnował z członkostwa w PiS[69]. 25 maja 2015 w związku z ogłoszeniem oficjalnych wyników doszło do wygaśnięcia jego mandatu w Parlamencie Europejskim[70].

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

Andrzej Duda składający przysięgę przed Zgromadzeniem Narodowym (6 sierpnia 2015)
Andrzej Duda obejmujący urząd Prezydenta RP (6 sierpnia 2015)
Podczas 1. posiedzenia Senatu IX kadencji (12 listopada 2015)

Pięcioletnia kadencja prezydencka Andrzeja Dudy rozpoczęła się 6 sierpnia 2015 z chwilą złożenia przysięgi przed Zgromadzeniem Narodowym[71]. Tego samego dnia Andrzej Duda przyjął zwierzchnictwo nad Siłami Zbrojnymi RP[72].

Polityka krajowa

Kancelaria Prezydenta RP

Dotychczas Andrzej Duda powołał dwóch Szefów Kancelarii Prezydenta RP:

Nominacje i powołania

Rada Ministrów

Podczas sprawowania urzędu Andrzej Duda dwukrotnie desygnował Prezesów Rady Ministrów, odbierając przysięgę:

Prezesi najwyższych organów władzy sądowniczej

Na stanowisko Prezesa Trybunału Konstytucyjnego powołał Julię Przyłębską[78].

Na stanowisko Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego powołał Prof. Marka Zirk-Sadowskiego[79].

Jako prezydent przedstawił Sejmowi kandydaturę Adama Glapińskiego na Prezesa Narodowego Banku Polskiego. W ramach swoich uprawnień 13 września 2016 powołał do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji Andrzeja Sabatowskiego i Janusza Kaweckiego[80].

Rada Gabinetowa

Posiedzenia Rady Gabinetowej zwołane przez prezydenta Dudę:

  • 7 stycznia 2020 – poświęcona polityce międzynarodowej, reakcji rządu na wydarzenia na Bliskim Wschodzie ze stycznia 2020 oraz planom obchodów 75-lecia wyzwolenia niemieckiego obozu Auschwitz-Birkenau[81][82][83].

Rada Bezpieczeństwa Narodowego

Posiedzenia Rady Bezpieczeństwa Narodowego zwołane przez prezydenta Dudę:

  • 9 marca 2016 – inauguracyjne poświęcone wskazaniu głównych problemów związanych z bezpieczeństwem kraju, aktualnych, podstawowych kwestii związanych z bezpieczeństwem Polski[84].
  • 7 czerwca 2016 – poświęcone szczytowi Sojuszu Północnoatlantyckiego, który odbył się 8–9 lipca w Warszawie[85].
  • 10 marca 2019 – poświęcone przeciwdziałaniom dotyczącym szerzenia się zakażeń wirusem SARS-CoV-2[86].

Kryzys wokół Trybunału Konstytucyjnego (2015)

Andrzej Duda nie odebrał ślubowania od żadnej z pięciu osób wybranych przez Sejm VII kadencji na sędziów Trybunału Konstytucyjnego[87]. Nie dokonał tego również w odniesieniu do trzech spośród tych osób wybranych na kadencję od 7 listopada 2015, co do których Trybunał Konstytucyjny orzekł o zgodności z Konstytucją RP przepisu ustawy stanowiącego podstawę ich wyboru[88]. Natomiast 3 i 9 grudnia 2015 prezydent odebrał ślubowanie od pięciu osób, co do których Sejm VIII kadencji podjął uchwały o ich wyborze do Trybunału Konstytucyjnego na te same stanowiska[89][90]. 28 grudnia 2015 podpisał ustawę z dnia 22 grudnia 2015 o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym[91], która w opinii m.in. Krajowej Rady Sądownictwa[92], prokuratora generalnego Andrzeja Seremeta[93] i rzecznika praw obywatelskich Adama Bodnara[94] w sposób istotny naruszała Konstytucję RP.

Działania prezydenta Andrzeja Dudy w zakresie Trybunału Konstytucyjnego krytykowali prawnicy należący do środowiska akademickiego, w opinii których działania Dudy, stawiające pod znakiem zapytania istnienie niezależnego TK, przyczyniły się do naruszenia ładu konstytucyjnego w Polsce, lub wręcz do „przekreślenia statusu Rzeczypospolitej Polskiej jako państwa prawa”[95]. Te opinie podzielili m.in. profesorowie Adam Strzembosz[96], Andrzej Zoll[97][98][99], Marek Safjan[100][101], Jerzy Stępień[102], Ewa Łętowska[103], Bohdan Zdziennicki[104], Tomasz Gizbert-Studnicki[102], Jerzy Stelmach[105], Jan Zimmermann[106][107], Fryderyk Zoll[108], Jan Woleński[109], Ryszard Piotrowski, Wojciech Sadurski[110] i Marek Chmaj[111][112].

25 lipca 2018 Senat nie wyraził zgody na zarządzenie przez niego ogólnokrajowego referendum zawierającego 10 pytań dotyczących zmian w Konstytucji[113].

Odmowa powołania sędziów wybranych do KRS (2016)

W czerwcu 2016 odmówił bez uzasadnienia powołania 10 sędziów sądów powszechnych zawnioskowanych przez Krajową Radę Sądownictwa[114].

Kryzys wokół Sądu Najwyższego (2017)

31 lipca 2017 złożył weto wobec uchwalonych głównie głosami posłów Prawa i Sprawiedliwości i wywołujących duże protesty społeczne ustaw o Sądzie Najwyższym i o Krajowej Radzie Sądownictwa[115][116]. W czerwcu 2019 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że przepisy o obniżeniu wieku emerytalnego sędziów Sądu Najwyższego zawarte we wniesionej przez niego i uchwalonej przez Sejm w 2017 ustawie o Sądzie Najwyższym naruszają zasadę nieusuwalności sędziów i są niezgodne z prawem unijnym[117].

W latach 2017–2018 nie powołał na sędziów Sądu Najwyższego 8 osób wskazanych przez rozwiązaną w 2018 Krajową Radę Sądownictwa (KRS)[118]. W listopadzie 2018, półtora po wniosku KRS, wręczył jednak nominacje sędziowskie Małgorzacie Wąsek-Wiaderek i Pawłowi Wilińskiemu[119].

W październiku 2018 powołał 27 osób na sędziów Sądu Najwyższego wskazanych przez nową KRS wbrew postanowieniom Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA), który wstrzymał wykonalność uchwał KRS w tej sprawie[120]. Andrzej Duda argumentował, że nie był stroną w sprawach przed NSA i nie otrzymał postanowień sądu, chociaż kopia postanowienia z 27 września wpłynęła do Kancelarii Prezydenta dwa dni przed powołaniem przez niego nowych sędziów SN[120][121]. Krytyczne wobec prezydenta media dostrzegły w tym kolejne naruszenie Konstytucji[122].

Akcja sadziMY

Prezydent Andrzej Duda z Pierwszą Damą Agatą Kornhauser-Dudą w trakcie akcji sadziMY w Rytlu

W wyniku przejścia przez Polskę nawałnicy w sierpniu 2017 zginęło 6 osób, uszkodzonych zostało 4 tys. budynków, a obszar 80 tys. ha lasów uległ całkowitemu zniszczeniu. Wśród zmarłych były dwie harcerki, które uczestniczyły w obozie w Suszku koło Rytla. Prezydent Andrzej Duda w młodości także uczestniczył na tych terenach w obozach harcerskich, nad jeziorem Śpierewnik koło Rytla, co dodatkowo wpłynęło na jego zaangażowanie w przeciwdziałanie skutkom tragedii.

26 kwietnia 2019 Para Prezydencka we współpracy z Lasami Państwowymi zainaugurował ogólnopolską akcję sadziMY[123]. Cykliczne wydarzenie ma na celu niesienie pomocy mieszkańcom dotkniętym klęską, wzmocnienie więzi społecznych oraz popularyzację troski o środowisko naturalne. W Nadleśnictwie Rytel z udziałem Pary Prezydenckiej została przeprowadzona akcja nasadzeń dębów szypułkowych na obszarze 100 ha[124][125][126]. Zasadzono 300 tys. drzew. Tego dnia na terenie całego kraju rozdano kolejne 100 tys. sadzonek drzew.

Polityka zagraniczna

Trójmorze[127]

Prezydenci Polski Andrzej Duda oraz Chorwacji Kolinda Grabar-Kitarović zainaugurowali spotkanie 12 państw Unii Europejskiej (Austria, Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Polska, Słowacja, Słowenia, Węgry, Rumunia) położonych między Adriatykiem, Bałtykiem i Morzem Czarnym jeszcze w trakcie odbywającego się Nowym Jorku Zgromadzenia Narodowego ONZ w 2015[128].

Podpisanie przez przywódców Polski i Chin wspólnego oświadczenia ws. ustanowienia wszechstronnego strategicznego partnerstwa (20 czerwca 2016)

Wyrażono wówczas wolę pogłębiania kooperacji, która przyczyniłaby się do poprawy inwestycji infrastrukturalnych na historycznie zaniedbywanej linii Północ-Południe oraz zwiększyła relacje biznesowe w regionie. Prezydenci wskazali, że Inicjatywa nie będzie tworzyć nowych struktur, a jej charakter będzie nieformalny. Uznano, że Trójmorze będzie nowym instrumentem wykorzystywania efektu synergii już istniejących formatów współpracy regionalnej (takich jak np. Grupa Wyszehradzka)[129].

W następnych latach odbyły się cztery Szczyty Inicjatywy Trójmorza (2016 – Dubrownik, 2017 – Warszawa, 2018 – Bukareszt, 2019 – Lublana), a w 2020 planowana jest organizacja V Szczytu Trójmorza w Estonii. W toku prac formatu trójmorskiego wypracowano kilka kluczowych zasad działania 3SI. Podtrzymano założenie, że Trójmorze jest nieformalnym forum prezydenckim[130], które stanowi wsparcie dla intensyfikacji współpracy biznesowej oraz lepszej integracji infrastrukturalnej w zakresie transportu, energetyki i cyfryzacji.

W II Szczycie Inicjatywy Trójmorza, który odbył się w Warszawie (6–7 lipca 2017) wziął udział m.in. Prezydent USA Donald J. Trump. Prezydent Trump poparł wówczas Inicjatywę, a Stany Zjednoczone stały się odtąd strategicznym partnerem 3SI[131]. Wysocy przedstawiciele USA uczestniczyli także w Szczytach w Bukareszcie (2018) i Lublanie (2019). W Bukareszcie amerykański sekretarz ds. energii Rick Perry przedstawił dokument Partnerstwo dla Transatlantyckiej Współpracy Energetycznej (P-TEC), czyli plan rozwoju relacji energetycznych między USA i regionem Trójmorza[132]. W 2018 wolę przystąpienia do 3SI wyrazili Niemcy. Państwa Trójmorza podjęły wówczas decyzję, że Berlin będzie miał status partnera Inicjatywy[133].

Prezydenci państw 3SI w trakcie spotkań tego formatu podkreślali proeuropejski wymiar Inicjatywy[134]. Stwierdzono, że priorytetem Trójmorza jest wzmacnianie jedności i spójności Unii Europejskiej poprzez infrastrukturalny rozwój jej ważnej, środkowoeuropejskiej części. Dokończenie integracji infrastrukturalnej na linii Północ-Południe ma wzmocnić jednolity rynek europejski i być ważnym wkładem tego regionu w rozwój i dobrobyt całej UE. Jak przekonywał Prezydent RP na I Szczycie Inicjatywy w Dubrowniku, „dotychczas rozwój ten (gospodarczy i infrastrukturalny) dokonywał się przede wszystkim na osi Wschód – Zachód. Pomimo niewątpliwego dorobku, który wypracowany został w rezultacie realizacji tego modelu działań, nie wykorzystuje on w pełni potencjału drzemiącego w krajach leżących między Bałtykiem, Adriatykiem i Morzem Czarnym. Dlatego właśnie tak istotne znaczenie ma dziś wzbogacenie procesu europejskiej integracji poprzez budowę więzów i połączeń na osi Północ – Południe[135].

Rada Bezpieczeństwa ONZ

Wystąpienie Prezydenta RP podczas posiedzenia Rady Bezpieczeństwa ONZ w Nowym Jorku (18 stycznia 2018)

Prezydent RP prowadził aktywną kampanię na rzecz niestałego członkostwa RP w Radzie Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych w latach 2018–2019. W jej ramach m.in. jako pierwszy polski prezydent wystąpił na forum Unii Afrykańskiej. Efektem tych starań było jednomyślne poparcie dla Polski w głosowaniu na niestałego członka Rady (190 państw ONZ poparło polską kandydaturę przy braku głosu przeciw)[136].

W ramach działań na rzecz członkostwa w RB ONZ Prezydent Duda m.in. przekonywał, że Polska nie jest tylko beneficjentem i konsumentem bezpieczeństwa dostarczanego przez jej sojuszników, ale sama aktywnie i solidarnie współtworzy przestrzeń stabilności i pokoju na świecie (PKW Kosowo, PKW Liban). W tym kontekście zwracano uwagę także m.in. na udział polskich sił zbrojnych w walce ze światowym terroryzmem (m.in. PKW Afganistan, PKW Irak).

Ważnym akcentem kampanii na rzecz członkostwa w RB ONZ były kwestie związane z ochroną suwerenności i integralności terytorialnej państw. Prezydent Duda stwierdzał, że „Wolność jest synonimem pokoju. Zniewolenie zaś jest źródłem wojny[137]. Przywoływał przykłady Ukrainy i Gruzji, jako państw, które od wielu lat są zmuszone do funkcjonowania w okolicznościach łamania prawa międzynarodowego przez państwo-agresora. W swoich wystąpieniach polski przywódca odnosił się także do mechanizmów nieproliferacji broni masowego rażenia, kontroli zbrojeń, metod pokojowego rozwiązywania sporów, działań przeciw naruszeniom prawa międzynarodowego oraz sposobów pociągnięcia do odpowiedzialności sprawców przestępstw w świetle prawa międzynarodowego[138].

Na 73. Sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ Prezydent Duda pogłębił koncepcję „pokoju przez prawo międzynarodowe”, uzupełniając ją o pojęcie „pozytywnego multilateralizmu”. Prezydent RP zdefiniował go, jako proces budowy rzeczywistej wspólnoty międzynarodowej opartej przede wszystkim na poszanowaniu suwerennej równości państw, nie zaś na wąskiej grupie najpotężniejszych graczy tworzących tzw. „koncert mocarstw”[139][140].

Stosunki polsko-amerykańskie

Rozmowy Prezydentów Polski i USA na Zamku Królewskim

Relacje polsko-amerykańskie uległy znaczącej intensyfikacji po objęciu prezydentury przez Andrzeja Dudę. Za jego kadencji dotychczasowa dynamika spotkań prezydentów dwóch krajów utrzymywana jest na poziomie jednego spotkania co cztery miesiące[141]. Filarami współpracy są przede wszystkim tematyka bezpieczeństwa i polityka energetyczna, ale także kwestie związane z polityką historyczną.

W tym kontekście ważnym wydarzeniem otwierającym nowy rozdział we współpracy Warszawy i Waszyngtonu była wizyta prezydenta Donalda Trumpa w Warszawie 6 lipca 2017 przy okazji Szczytu Inicjatywy Trójmorza. Kilka miesięcy później Polska i Stany podpisały kontrakt na dostawy amerykańskiego LNG od brytyjskiej firmy Centrica[142][143]. Następnie w czerwcu 2018 Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo zawarło umowy z firmami Venture Global LNG i Port Arthur LNG[144]. W kolejnych miesiącach zawierano podobnego rodzaju umowy z amerykańskimi firmami dostarczającymi gaz skroplony po cenach konkurencyjnych względem dotychczasowych stawek oferowanych przez stronę rosyjską.

Zasadniczo wzmocniona została współpraca w obszarze bezpieczeństwa i obronności. Prezydenci RP i USA, podczas wizyty oficjalnej Prezydenta Dudy w Waszyngtonie w 2018, podpisali Wspólną Deklarację o Polsko-Amerykańskim Partnerstwie Strategicznym[145]. Dokument aktualizuje katalog współczesnych wyzwań w zakresie bezpieczeństwa i przytacza najważniejsze założenia pogłębionej współpracy Polski i USA w dziedzinie obronności, technologii i przemysłu obronnego, szkoleniowej, energetycznej i handlowej. Obok podtrzymania najważniejszych zobowiązań sojuszniczych (np. obowiązywanie artykułu 5. Traktatu Waszyngtońskiego o wzajemnej obronie sojuszników) znalazła się w nim aktualna lista inicjatyw współtworzących architekturę bezpieczeństwa Polski i USA oraz NATO (m.in. wschodnia flanka NATO, amerykańska infrastruktura przeciwrakietowa w Polsce, wydatki na poziomie 2,5% PKB na obronność). W odniesieniu do przyszłości obie strony zadeklarowały natomiast, że „zobowiązują się do rozważenia wariantów wzmocnienia militarnej roli Stanów Zjednoczonych w Polsce”[146]. W kontekście polityki energetycznej podkreślono m.in. wspólny sprzeciw wobec projektu Nord Stream 2 oraz ustanowiono polsko-amerykański dialog strategiczny w dziedzinie energetycznej.

Zobowiązanie wzmocnienia militarnej obecności USA w regionie zostało zrealizowane decyzjami, które podjęto podczas wizyty Prezydenta RP w Waszyngtonie w 2019[147]. Zgodnie z treścią Wspólnej Deklaracji Prezydentów RP i USA[148], Stany Zjednoczone zwiększą obecność swoich wojsk na terenie Polski o około 1000 żołnierzy. Co istotne, zmieni się także charakter amerykańskiego zaangażowania w obronę terytorium RP – będzie to trwała, a nie jak dotąd rotacyjna obecność amerykańskich wojsk w Polsce. Ponadto ustalono, że w Polsce powstaną m.in. Wysunięte Dowództwo Dywizyjne USA, wspólne polsko-amerykańskie Centrum Szkolenia Bojowego oraz eskadra bezzałogowych statków powietrznych MQ-9 Sił Powietrznych USA.

23 września 2019 w Nowym Jorku prezydenci obydwu państw podpisali kolejną Deklarację[149], która doprecyzowała te postanowienia. Wskazano w niej lokalizację m.in. Wysuniętego Dowództwa Dywizyjnego (Poznań), głównej siedziby Centrum Szkolenia Bojowego (Drawsko Pomorskie), siedziby bazy lotniczej Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych (Wrocław-Starachowice), siedziby eskadry bezzałogowych statków powietrznych Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych (Łask), siedziby lotniczej brygady bojowej oraz batalionu wsparcia logistycznego (Powidz).

Ważnym elementem relacji polsko-amerykańskich są także kwestie historyczne. Były one jednym z kluczowych wątków przemówienia Prezydenta Trumpa, które wygłosił w 2017 w Warszawie[150]. Stwierdził, że „oba nasze kraje łączy szczególna więź, u podstaw której leżą wyjątkowe dzieje i charakter narodu. Tego rodzaju wspólnota występuje tylko między ludźmi, którzy walczyli, przelewali krew i umierali za wolność[151].

Stosunki polsko-ukraińskie

Kwestie historyczne mają wyjątkowe znaczenie w relacjach Polski z Ukrainą. Prezydent RP w trakcie licznych rozmów z Prezydentem Petro Poroszenką zabiegał m.in. o zniesienie zakazu ekshumacji polskich ofiar zamordowanych na Wołyniu[152]. W 75. rocznicę Rzezi Wołyńskiej uczcił pamięć ofiar tej zbrodni, składając wieniec w miejscu nieistniejącej już polskiej wsi Pokuta[153]. Prezydent RP zabiegał o godne traktowanie miejsc pochówku i pamięci związanych z Polakami zamieszkałymi na terenach należących obecnie do państwa ukraińskiego. Przekonywał, że partnerskie i bliskie relacje Polski i Ukrainy muszą być budowane w oparciu o prawdę historyczną i wzajemny szacunek. W trakcie swoich wizyt spotykał się też z przedstawicielami mniejszości polskiej na Ukrainie.

Równolegle Prezydent Duda podkreślał, że Polska wspiera niepodległość, suwerenność i integralność terytorialną Ukrainy. Na forach międzynarodowych i w rozmowach dwustronnych akcentował konieczność powrotu do przestrzegania prawa międzynarodowego przez Rosję, która nielegalnie okupuje tereny ukraińskie. Zwracała uwagę, że konflikt zbrojny na Ukrainie powinien być rozwiązywany również z udziałem państw najbliższego regionu, które bezpośrednio odczuwają zagrożenie rosnącą militaryzacją Rosji (np. Obwód Kaliningradzki). W zakresie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa popierał euroatlantyckie aspiracje Kijowa: „Polska (…), jest i wierzę w to, że będzie trwała przy Ukrainie, wspierając i europejskie dążenia Ukrainy, i transatlantyckie dążenia Ukrainy”[154].

W trakcie obchodów 25-lecia odzyskania niepodległości Ukrainy wskazywał, że Polska była pierwszym państwem, które 2 grudnia 1991 uznało niepodległość tego państwa. Zwracał uwagę, że obecnie Warszawa także wspiera działania reformatorskie państwa ukraińskiego, mając na uwadze jego duże znaczenie dla architektury bezpieczeństwa w Europie. Prezydent RP podkreślał, że Polska chce służyć wiedzą i doświadczeniem w zakresie przeprowadzania transformacji ustrojowej i gospodarczej.

Polityka bezpieczeństwa

Szczyt NATO w Brukseli (11 lipca 2018)

Wschodnia flanka NATO

Jednym z głównych instrumentów realizacji polityki bezpieczeństwa prezydenta Andrzeja Dudy jest format spotkań prezydentów państw tzw. Bukareszteńskiej Dziewiątki (B9)[155][156][157].

Nieformalne spotkania przywódców wschodniej flanki NATO (Estonia, Litwa, Łotwa, Polska, Czechy, Słowacja, Węgry, Rumunia i Bułgaria) doprowadziły do wypracowania wspólnego stanowiska tych państw m.in. w sprawie postulatu zwiększenia militarnej obecności sił Sojuszu Północnoatlantyckiego w regionie Europy Środkowo-Wschodniej. Przywódcy krajów B9 przyjęli wspólną diagnozę dotyczącą współczesnych zagrożeń bezpieczeństwa związanych m.in. z rosyjską agresją na Ukrainie oraz pozostałymi działaniami Kremla naruszającymi architekturę bezpieczeństwa w Europie (m.in. militaryzacja Kaliningradu).

Format B9 pozwolił również na uzgodnienie wspólnej perspektywy krajów Europy Środkowo-Wschodniej w kwestiach związanych z obronnością, przyszłością relacji NATO-UE oraz przestrzeganiem zasady wydatkowania min. 2% PKB na siły zbrojne (zgodnie ze zobowiązaniami państw członkowskich NATO).

Spotkania B9 stanowiły również istotny element przygotowań tego regionu Europy do Szczytu Sojuszu Północnoatlantyckiego, który odbył się w Warszawie w lipcu 2016[158].

Szczyt NATO w Warszawie 2016

Na konferencji prasowej z Barackiem Obamą podczas szczytu NATO w Warszawie (8 lipca 2016)

W lipcu 2016 był gospodarzem szczytu NATO w Warszawie, którego organizację przyznano Polsce w 2014, oraz przewodniczył części spotkań formalnych szczytu[159].

Prezydent RP w trakcie licznych wizyt stanowiących bezpośrednie przygotowania do Szczytu NATO w Warszawie podkreślał, że celem warszawskiego Szczytu jest wzmocnienie bezpieczeństwa całego Sojuszu, wzrost jego zdolności adaptacyjnych oraz możliwości odstraszania[160]. Podkreślając wagę zasady „360 stopni” (konieczność gwarantowania bezpieczeństwa wszystkich członków NATO bez względu na ich położenie geograficzne), Prezydent Duda zabiegał o zwiększenie zdolności obronnych Europy Środkowo-Wschodniej, znajdującej się najbliżej rosyjskiego zagrożenia. Przekonywał, że „potrzebna jest obecność nie tylko nasza w NATO, ale też NATO u nas. Rosja jest partnerem specyficznym, który niestety wielokrotnie już pokazał, że nie szanuje słabych. Dlatego tylko pokazanie jedności, solidarności i (...) poprzez to swoistej siły Sojuszu pozwoli przystąpić do rozmów z Rosją na zasadzie w pełni partnerskiej[161].

Prezydent RP definiował najważniejsze aspekty warszawskiego Szczytu NATO przez pryzmat przystosowania działań Paktu do największych współcześnie wyzwań[162]. Postulaty dotyczące wzmocnienia wschodniej flanki miały, zdaniem Prezydenta Dudy, w praktyce realizować zasadę niepodzielności kwestii bezpieczeństwa zbiorowego NATO[163].

Zwierzchnik Sił Zbrojnych RP był także adwokatem polityki tzw. „otwartych drzwi do NATO”. Podczas Szczytu w Warszawie przekonywał, że Sojusz powinien działać na rzecz stabilizacji sytuacji bezpieczeństwa także w swoim najbliższym sąsiedztwie, m.in. w Europe Wschodniej i na Bałkanach. Jedną z form najskuteczniejszego zagwarantowania bezpieczeństwa jest przedstawienie jasnej perspektywy członkowskiej w NATO kolejnym państwom zainteresowanym integracją euroatlantycką.

Najważniejsze cele związane ze Szczytem NATO w Warszawie zostały zrealizowane przez polskie władze. Jeszcze przed Szczytem w Warszawie, w połowie czerwca ministrowie obrony NATO potwierdzili decyzję o rozmieszczeniu w Polsce i krajach bałtyckich czterech batalionowych grup bojowych, czyli wzmocnionych i samodzielnych batalionów w sile ok. 1000 żołnierzy każdy[164].

Postanowienia warszawskiego Szczytu NATO były następnie implementowane przez państwa członkowskie Sojuszu. Aktywność Prezydenta RP koncentrowała się wówczas na możliwie szybkim, sprawnym i efektywny wdrożeniu decyzji podjętych w trakcie warszawskiego Szczytu[165].

Polityka historyczna

Obchody 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości (2018)

Podczas obchodów Narodowego Święta Niepodległości 11 listopada 2016 Andrzej Duda zaapelował o wspólne przygotowanie i świętowanie obchodów 100-lecia odzyskania niepodległości przez Polskę w 2018[166]. Pełnomocnikiem prezydenta RP do spraw narodowych obchodów setnej rocznicy odzyskania niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej został minister Wojciech Kolarski[167].

27 kwietnia 2017 prezydent RP Andrzej Duda podpisał ustawę o obchodach 100-lecia niepodległości Polski[168]. Celem ustawy było określenie ram organizacyjnych, które pozwolą na przygotowanie Narodowych Obchodów Setnej Rocznicy Odzyskania Niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, odbywających się w latach 2017–2021 oraz powołanie Komitetu Narodowych Obchodów Setnej Rocznicy Odzyskania Niepodległości RP, złożonego m.in. z prezydenta, marszałka Sejmu, marszałka Senatu i Prezesa Rady Ministrów, przedstawicieli organizacji kombatanckich, środowisk naukowych i kulturalnych, partii politycznych czy przedstawicieli organizacji społecznych i osób szczególnie zasłużonych dla Państwa Polskiego[169].

Na wniosek prezydenta RP zwołano Zgromadzenie Narodowe na 5 grudnia 2017 z okazji 150. rocznicy urodzin marszałka Józefa Piłsudskiego, co stanowiło inaugurację obchodów 100-lecia odzyskania niepodległości przez Polskę. W orędziu wygłoszonym przed obiema izbami parlamentu tego dnia prezydent zainaugurował obchody jubileuszu stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości[170]. W opinii Prezydenta RP obchody 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości powinny stać się przyczynkiem nie tylko do refleksji o minionej historii Polski, lecz także myśli o jej przyszłości.

Prezydent RP Andrzej Duda ustanowił w 2018 Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości. Jest on nagrodą przyznawaną na pamiątkę stulecia odrodzenia Państwa Polskiego obywatelom polskim, którzy od czasu odzyskania niepodległości przez Państwo Polskie w 1918 przyczyniali się do budowania i wzmacniania suwerenności, niepodległości, tożsamości i materialnej pomyślności Polski. Medal jest odznaczeniem o charakterze pamiątkowym, nadawanym w okresie trwania Narodowych Obchodów Setnej Rocznicy Odzyskania Niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2018–2021[171].

Ponadto, w lipcu 2019 Prezydent RP podpisał nowelizację ustawy o Narodowych Obchodach Setnej Rocznicy Odzyskania Niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawy o ustanowieniu Medalu Stulecia Odzyskanej Niepodległości, której celem było jest rozszerzenie ram czasowych działania Komitetu Narodowych Obchodów Setnej Rocznicy Odzyskania Niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej oraz wydłużenie okresu nadawania Medalu Stulecia Odzyskanej Niepodległości do 2022[172].

Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką

Z inicjatywy Prezydenta Andrzeja Dudy parlament przyjął ustawę o Narodowym Dniu Pamięci Polaków ratujących Żydów podczas II Wojny Światowej jako wyraz hołdu dla wszystkich obywateli Rzeczypospolitej, którzy przeciwstawili się terrorowi niemieckich nazistów, z narażeniem życia własnego i swoich bliskich udzielając pomocy prześladowanym bliźnim[173]. Dzień pamięci jest obchodzony 24 marca[174].

W 1939 Rzeczpospolita utraciła niepodległość za sprawą agresji nazistowskich Niemiec i Rosji sowieckiej. W trakcie II Wojny Światowej Polska straciła 6 milionów swoich obywateli (22 procent ogółu ludności). Wśród nich 3 miliony stanowili obywatele polscy narodowości żydowskiej. W zniewolonym kraju Niemcy stworzyli fabryki śmierci i rozpoczęli Holokaust. Na okupowanych ziemiach polskich za wszelką pomoc udzielaną Żydom groziła kara śmierci. Śmiercią zagrożony był nawet najdrobniejszy przejaw pomocy Żydom: podanie wody lub pożywienia, wskazanie bezpiecznej drogi. Mimo to tysiące Polaków z narażeniem życia własnego i swoich bliskich, podejmowało ogromne ryzyko, ratując Żydów od śmierci z rąk Niemców[175].

Utworzona 75 lat temu Rada Pomocy Żydom przy Delegaturze Rządu na Kraj, kryptonim „Żegota”, niosła pomoc uwięzionym w gettach oraz ukrywającym się poza nimi. Jej działacze, należący do różnych środowisk politycznych, od prawicy do lewicy, tacy jak Zofia Kossak i Irena Sendlerowa, we współpracy ze świeckimi i zakonnymi zakładami opiekuńczymi, ocalili kilka tysięcy żydowskich dzieci. Raporty emisariusza polskiego podziemia, Jana Karskiego, oraz dobrowolnego więźnia KL Auschwitz, rotmistrza Witolda Pileckiego, jako pierwsze niosły światu prawdę o Zagładzie, dokonywanej przez Niemców.

Polacy ratujący Żydów są dumą Rzeczypospolitej, należą do najwybitniejszych bohaterów czasu wojny, na równi z żołnierzami Armii Krajowej i wszystkimi członkami konspiracji. Niezliczeni Polacy, którzy udzielili schronienia żydowskim przyjaciołom, sąsiadom lub nieznanym uciekinierom, zostali straceni. Przykład tego najwyższego poświęcenia i symbol martyrologii Polaków ratujących Żydów stanowi rodzina Ulmów, nazywana Samarytanami z Markowej, bestialsko zgładzona razem z ukrywanymi przez siebie Żydami. Niemiecka żandarmeria z posterunku w Łańcucie[176] zamordowała Józefa Ulmę, jego ciężarną żonę Wiktorię i sześcioro ich małoletnich dzieci oraz ośmioro ukrywanych przez nich Żydów: Gołdę Grünfeld, Leę Didner z córeczką oraz Saula Goldmana i jego czterech synów.

W Markowej, z inicjatywy władz lokalnych i społeczności Podkarpacia, powstało Muzeum Polaków Ratujących Żydów imienia Rodziny Ulmów. Prezydent Andrzej Duda otworzył muzeum 17 marca 2016[177].

Działania na rzecz dobra wspólnego

Prezydent Andrzej Duda poprzez udzielanie Patronatu Honorowego lub swój osobisty udział w poszczególnych wydarzeniach, wskazuje postawy i wartości cenne dla państwa polskiego.

Nagroda „Dla dobra wspólnego”

Nagroda Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej „Dla Dobra Wspólnego” została ustanowiona z inicjatywy prezydenta Dudy w 2016[178]. Do jej założeń należy promocja postaw, działań i projektów obywatelskich na rzecz dobra wspólnego. Ma honorować szczególnie zaangażowane osoby, organizacje pozarządowe i wartościowe przedsięwzięcia społeczne[179].

Nagroda przyznawana jest co w czterech kategoriach: Człowiek – lider; Dzieło – przedsięwzięcie, projekt; Instytucja – organizacja; Nagroda Specjalna im. Piotra Pawłowskiego (od 2019).

Wśród członków Kapituły Nagrody są m.in. Wojciech Kolarski, Marek Rymsza i Ewa Leś.

Akcje charytatywne wspierane przez Parę Prezydencką

Para Prezydencka angażuje się w liczne akcje charytatywne. Rokrocznie przygotowuje szkolne wyprawki dla dzieci w ramach akcji „Tornister pełen uśmiechów”[180] oraz paczki z darami dla potrzebujących w ramach Świątecznej Zbiórki Żywności i „Szlachetnej Paczki”[181]. Przed świętami Bożego Narodzenia wspiera Wigilijne Dzieło Pomocy Dzieciom organizowane przez Caritas Polska[182]. Włącza się także między innymi w Wielką Orkiestrę Świątecznej Pomocy[183]. W 2019 w Brańszczyku Andrzej Duda z Małżonką dołączyli do zainaugurowanej przez Zgromadzenie Zakonne Małe Dzieło Boskiej Opatrzności – Orioniści Prowincja Polska akcji charytatywnej „Pomagam z Radością”[184]. Od początku sprawowania urzędu przez Andrzeja Dudę Kancelaria Prezydenta co przekazuje też kilkaset gadżetów i drobnych upominków z przeznaczeniem na licytacje charytatywne.

Banki Żywności

Corocznie przed Świętami Bożego Narodzenia, wspólnie z Bankami Żywności, Andrzej Duda i Agata Kornhauser-Duda przygotowują paczki dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej.

W 2019 Para Prezydencka objęła nad galą inaugurującą 23. Świąteczną Zbiórkę Żywności Patronat Honorowy[185].

Gala nagrody „Człowiek bez barier”

Od początku prezydentury Andrzeja Dudy Pierwsza Dama wspiera Konkurs „Człowiek bez barier” honorujący osoby, które przełamują bariery i stereotypy dotyczące niepełnosprawności, pokazując swoją postawą i działaniem, że niepełnosprawność nie musi być ograniczeniem. Gala konkursu orgaznizowanego przez Stowarzyszenie Integracja corocznie odbywa się pod patronatem Małżonki Prezydenta RP[186].

Ułaskawienie Mariusza Kamińskiego (2015)

16 listopada 2015, powołując się na art. 139 Konstytucji RP, ułaskawił byłego szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego Mariusza Kamińskiego i trzech funkcjonariuszy CBA skazanych przez sąd I instancji w tzw. aferze gruntowej[187]. Było to pierwsze w historii ułaskawienie przez prezydenta osób, wobec których nie zapadł jeszcze prawomocny wyrok[188]. W opinii części prawników (m.in. Jana Zimmermanna, Leszka Kubickiego i Andrzeja Zolla) prezydent tym ułaskawieniem naruszył Konstytucję RP[189][190][191]. Za dopuszczalnością podjęcia takiej decyzji opowiedział się natomiast m.in. Ryszard Piotrowski, uznając jednocześnie, że ułaskawienie to nie powinno wstrzymywać rozpoznania sprawy oskarżonych w postępowaniu odwoławczym[190]. 30 marca 2016 sąd odwoławczy (Sąd Okręgowy w Warszawie) podjął decyzję o uchyleniu wyroku i umorzeniu sprawy, uznając, że Konstytucja RP nie przewiduje szczególnego trybu ułaskawiania przez prezydenta i że w przypadku prawa łaski nie można stosować przepisów kodeksu postępowania karnego[192]. Sąd Najwyższy w uchwale z 31 maja 2017, wydanej w związku z postępowaniem kasacyjnym w składzie siedmiu sędziów na wniosek rozpatrującego skargę kasacyjną oskarżycieli posiłkowych składu trzyosobowego SN, stwierdził, że prawo łaski jako uprawnienie prezydenta może być stosowane wyłącznie wobec osób, których winę stwierdzono prawomocnym wyrokiem sądu, a jego zastosowanie przed datą prawomocności wyroku nie wywołuje skutków procesowych (nie istnieje)[193][194]. Sędziowie uznali także, że zastosowanie prawa łaski w takiej formie, w jakiej zrobił to Andrzej Duda w stosunku do kierownictwa CBA, złamało konstytucyjną zasadę domniemania niewinności i nie daje się pogodzić z zawartym w ustawie zasadniczej prawem obywatela do sądu[193]. Według Wiceszefa Kancelarii Prezydenta Pawła Muchy uchwała ta nie posiada żadnej podstawy prawnej[195]. Kancelaria opublikowała też listę 13 publikacji z różnych epok, w których polscy prawnicy stwierdzali możliwość stosowania przez prezydenta prawa łaski w postaci abolicji indywidualnej. Wśród tych autorów znaleźli się m.in. Stanisław Śliwiński, Stefan Kalinowski, Andrzej Murzynowski, Stanisław Waltoś, Tomasz Grzegorczyk, Ryszard Piotrowski, Lech Gardocki, Stanisław Stachowiak, Katarzyna Kaczmarczyk-Kłak i Bogusław Banaszak[196]. Spośród wymienionych przez Kancelarię Prezydenta publikacji cztery (Stanisława Śliwińskiego, Stefana Kalinowskiego, Jana Bednarzaka, Andrzeja Murzynowskiego), wydane w latach 60., nie mogą dotyczyć stanu prawnego zaprowadzonego konstytucją z 1997. Lech Gardocki i Stanisław Waltoś odcięli się od popierania poglądu korzystnego dla prezydenta w tym sporze, a Ryszard Piotrowski poczynił zastrzeżenia – według niego prezydent wprawdzie może wydać akt łaski przed prawomocnym skazaniem, ale „akt łaski nie powinien być arbitralny, społecznie niezrozumiały czy obrażający poczucie sprawiedliwości”, a ułaskawienie nie może wstrzymywać rozpoznania sprawy oskarżonych w postępowaniu odwoławczym[197][198][199][199][190].

Pozostała działalność

30 marca 2018 odmówił podpisania tzw. ustawy degradacyjnej[200].

Prezentował wypowiedzi sceptyczne wobec Unii Europejskiej, w tym 11 września 2018 nazwał UE „wyimaginowaną wspólnotą, z której dla nas niewiele wynika”[201].

Pełniąc funkcję prezydenta, pozostał aktywnym użytkownikiem mediów społecznościowych, prowadząc osobiście swoje konto na Twitterze, zamieszczając na nim informacje dotyczące swojej prezydentury, jak również luźne komentarze oraz zdjęcia typu selfie, a także wdając się w polemikę z internautami[202][203]. Prezydent posiada także konto na Instagramie[204][205].

Wybrane nominacje i powołania

Udział w wyborach prezydenckich w 2020

5 lutego 2020 Andrzej Duda ogłosił, że będzie ubiegał się o reelekcję w wyborach prezydenckich 10 maja 2020[230]. 11 lutego 2020 został zarejestrowany komitet wyborczy Andrzeja Dudy[231]. Kilka dni później Rada Polityczna PiS udzieliła mu poparcia w tych wyborach[232].

Życie prywatne

21 grudnia 1994 Andrzej Duda poślubił germanistkę Agatę Kornhauser[233], z którą ma córkę Kingę (ur. 1995)[11]. Ma dwie młodsze siostry – Annę i Dominikę[3]. Jego stryjem jest polityk Antoni Duda[4]. Jego teściem jest poeta Julian Kornhauser[233], a szwagrem Jakub Kornhauser.

Jest katolikiem[234].

Wyniki wyborcze

Wybory Komitet wyborczy Organ Okręg Wynik
2007 Prawo i Sprawiedliwość Sejm VI kadencji nr 15 11 158 (3,97%)N[20]
2010 Prezydent miasta Krakowa 56 302 (22,38%)N[26]
Rada Miasta Krakowa VI kadencji nr 2 6887 (16,77%)T[26]
2011 Sejm VII kadencji nr 13 79 981 (15,79%)T[33]
2014 Parlament Europejski VIII kadencji nr 10 97 996 (10,71%)T[47]
2015 KW Kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej
Polskiej Andrzeja Dudy
Prezydent RP 5 179 092 (34,76%)[63]
8 630 627 (51,55%)T[68]

Odznaczenia i wyróżnienia

Otrzymane z urzędu

Z tytułu objęcia urzędu prezydenta RP Andrzej Duda został kawalerem Orderu Orła Białego, Wielkim Mistrzem Orderu i przewodniczącym jego Kapituły, a także kawalerem Orderu Odrodzenia Polski I Klasy, Wielkim Mistrzem Orderu i przewodniczącym jego Kapituły.

Ordery i odznaczenia państw obcych
Wyróżnienia i inne odznaczenia

Przypisy

  1. Strona sejmowa posła VII kadencji. [dostęp 2015-05-22].
  2. Magdalena Rubaj, Piotr Bugajski: Andrzej Duda. Prawdziwa historia. Warszawa: Ringier Axel Springer Polska, 2015, s. 14. ISBN 978-83-7813-924-9.
  3. a b Magdalena Rubaj, Piotr Bugajski: Andrzej Duda. Prawdziwa historia. Warszawa: Ringier Axel Springer Polska, 2015, s. 19. ISBN 978-83-7813-924-9.
  4. a b Nasz prezydent elekt Andrzej Duda to mój bratanek. nto.pl, 7 czerwca 2015. [dostęp 2015-11-18].
  5. Andrzej Duda - genealogia przodków - Biblioteka Genealogii Polaków, genealogia.okiem.pl [dostęp 2019-10-24].
  6. Prawdziwa genealogia Dudy, NIEZALEZNA.PL, 24 kwietnia 2015 [dostęp 2019-10-24].
  7. Prezydent harcerz, krakow.gosc.pl [dostęp 2019-08-20].
  8. „Chętnie myślami wracam do harcerskich wspomnień” - prezydent Andrzej Duda odwiedził obóz Skautów Europy, wpolityce.pl [dostęp 2019-10-24].
  9. Andrzej Duda w Krakowie. Wycieczka po miejscach jego dzieciństwa. NASZA RELACJA i ZDJĘCIA, wpolityce.pl [dostęp 2019-08-09].
  10. 100-lecie Szkoły Podstawowej Nr 33 im. Króla Stefana Batorego w Krakowie.
  11. a b c Andrzej Duda. Kalendarium. andrzejduda.pl. s. 8. [dostęp 2015-05-25].
  12. a b Andrzej Duda. prezydent.pl. [dostęp 2015-06-08].
  13. Piotr Lisiewicz: Duda story – historia miłości, podboju gór i niespodziewanego wejścia w politykę. niezalezna.pl, 15 lutego 2015. [dostęp 2015-05-25].
  14. Andrzej Duda, Interes prawny w polskim prawie administracyjnym, Warszawa: C.H. Beck, 2008, ISBN 978-83-7483-883-2, OCLC 233473975.
  15. Andrzej Duda w czasie urlopu na UJ pracował na prywatnej uczelni w Poznaniu. wp.pl, 19 maja 2015. [dostęp 2015-05-29].
  16. Duda bardzo chciał to ukryć. Trafił tam „trochę przypadkiem”, fakt.pl, 24 grudnia 2018 [dostęp 2019-11-08].
  17. Michał Krzymowski, Anna Szulc, Andrzej Duda był działaczem Unii Wolności, newsweek.pl, 14 marca 2015 [dostęp 2015-03-14] [zarchiwizowane z adresu 2015-03-15].
  18. Jak długo prezydent należał do Unii Wolności? Andrzej Duda odpowiada na Twitterze: „Wystarczyło by się zrazić”, wpolityce.pl [dostęp 2019-11-08].
  19. Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, orka.sejm.gov.pl [dostęp 2019-11-08].
  20. a b Serwis PKW – Wybory 2007. [dostęp 2015-06-19].
  21. Magdalena Rubaj, Piotr Bugajski: Andrzej Duda. Prawdziwa historia. Warszawa: Ringier Axel Springer Polska, 2015, s. 66. ISBN 978-83-7813-924-9.
  22. Andrzej Duda powołany na Podsekretarza Stanu w Kancelarii Prezydenta RP. prezydent.pl, 16 stycznia 2008. [dostęp 2015-06-08].
  23. Zarządzenie nr 2 Szefa Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 stycznia 2009 r. w sprawie określenia szczegółowego zakresu zadań sekretarzy i podsekretarzy stanu w Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz zakresu nadzoru merytorycznego nad komórkami organizacyjnymi Kancelarii.
  24. MGŁA - Smoleńsk - cały film. [dostęp 2019-11-08].
  25. Bronisław Komorowski przyjął rezygnację ministrów. prezydent.pl, 6 lipca 2010. [dostęp 2010-09-12].
  26. a b c Serwis PKW – Wybory 2010. [dostęp 2010-11-24].
  27. Redakcja, Stół oddalił podwyżkę czynszów, Dziennik Polski, 18 stycznia 2012 [dostęp 2019-12-04] (pol.).
  28. Posłowie obejrzą „Mgłę”. wprost.pl, 18 stycznia 2011. [dostęp 2015-12-03].
  29. a b Andrzej Duda. mamprawowiedziec.pl. [dostęp 2015-04-29].
  30. a b Duda honorowym prezesem Ruchu Społecznego im. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego. telewizjarepublika.pl, 5 sierpnia 2015. [dostęp 2015-08-05].
  31. Ruch Społeczny im. Prezydenta Rzeczypospolitej Lecha Kaczyńskiego, monitorfirm.pl [dostęp 2015-08-06] [zarchiwizowane z adresu 2015-12-08].
  32. Marcin Jerzy Moneta, Misja, Warszawa 2015, s. 210.
  33. a b Serwis PKW – Wybory 2011. [dostęp 2011-10-28].
  34. Marcin Jerzy Moneta, Misja, Warszawa 2015, s. 238.
  35. Andrzej Duda, www.sejm.gov.pl [dostęp 2019-12-04].
  36. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2019-12-04].
  37. Debata prezydencka: Duda poparł karanie więzieniem za in vitro, Komorowski – to średniowiecze. Dziennik Gazeta Prawna, 2015-05-21. [dostęp 2019-03-16].
  38. „Dziś już więzieniem by nie karał, może chłostą”. Poglądy Dudy na in vitro zależne od sondaży?. TVN24, 2015-03-12. [dostęp 2019-03-16].
  39. Sprawa rodziny Bajkowskich. Państwo zawiodło w sprawie dzieci, www.rp.pl [dostęp 2019-12-04] (pol.).
  40. Dramat rodziny Bajkowskich, krakow.gosc.pl [dostęp 2019-12-04].
  41. Janina Paradowska, Anna Dąbrowska, Ranking Posłów POLITYKI rozstrzygnięty, www.polityka.pl, 2013 [dostęp 2019-12-04] (pol.).
  42. Andrzej Duda masakruje PO po Aferze Amber Gold. [dostęp 2019-12-04].
  43. CBA doniosło na posła. Hofman zawiesza członkostwo w PiS, wiadomosci.dziennik.pl [dostęp 2019-12-04].
  44. Proces w sprawie największej łapówki w historii Polski, TVN24.pl [dostęp 2019-12-04].
  45. Andrzej Duda nowym rzecznikiem prasowym PiS. pis.org.pl, 27 listopada 2013. [dostęp 2013-11-27].
  46. Andrzej Duda, www.sejm.gov.pl [dostęp 2019-12-04].
  47. a b Serwis PKW – Wybory 2014. [dostęp 2014-05-27].
  48. Postanowienie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 maja 2014 r. w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu posła Andrzeja Sebastiana Dudy (M.P. z 2014 r. poz. 399).
  49. Ósma kadencja Parlamentu | Andrzej DUDA | Posłowie do PE | Parlament Europejski, www.europarl.europa.eu [dostęp 2019-12-04] (pol.).
  50. Naruszenia praw człowieka wobec dzieci niepełnosprawnych, www.europarl.europa.eu [dostęp 2019-12-04] (pol.).
  51. Pytania pisemne - Ósma kadencja Parlamentu | Andrzej DUDA | Posłowie do PE | Parlament Europejski, www.europarl.europa.eu [dostęp 2019-12-04] (pol.).
  52. Duda oficjalnym kandydatem na prezydenta. Kaczyński: Polska potrzebuje zmian. tvn24.pl, 6 grudnia 2014. [dostęp 2014-12-06].
  53. Magdalena Rubaj, Piotr Bugajski: Andrzej Duda. Prawdziwa historia. Warszawa: Ringier Axel Springer Polska, 2015, s. 80. ISBN 978-83-7813-924-9.
  54. Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej 2015: Informacje o Komitecie Wyborczym. prezydent2015.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-05-01].
  55. PIAST nie wystawi kandydata. moje.radio.lublin.pl, 8 lutego 2015. [dostęp 2015-03-30].
  56. Rada Główna SP udzieliła poparcia dla Andrzeja Dudy w wyborach prezydenckich. solidarna.org.pl, 21 marca 2015. [dostęp 2015-03-30].
  57. Oświadczenie w sprawie wyborów prezydenckich. lospolski.pl, 22 kwietnia 2015. [dostęp 2015-04-26].
  58. I Kongres Polski Razem Zjednoczonej Prawicy. pjg.org.pl, 27 kwietnia 2015. [dostęp 2015-04-27].
  59. „Solidarność” poparła Andrzeja Dudę na prezydenta, newsweek.pl, 5 maja 2015 [dostęp 2015-05-08] [zarchiwizowane z adresu 2015-05-06].
  60. Leszek Rudziński AIP, Wybory prezydenckie 2015. Finał kampanii Andrzeja Dudy: Trzeba zmienić władzę i naprawić Polskę!, Polska Times, 7 maja 2015 [dostęp 2019-09-18] (pol.).
  61. Prezydenckie wycieczki. Komorowski i Duda – porównujemy, kto odwiedził więcej miejscowości, naTemat.pl [dostęp 2019-09-18] (pol.).
  62. Obietnice wyborcze Andrzeja Dudy. Które udało się zrealizować po roku od wyborów?. money.pl. [dostęp 2017-03-14].
  63. a b Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 11 maja 2015 r. o wynikach głosowania i wyniku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych na dzień 10 maja 2015 r.. pkw.gov.pl. [dostęp 2015-05-12].
  64. Grzegorz Braun: nie walczymy o procenty, ale o duszę narodu. Reżyser zapowiedział na kogo zagłosuje w drugiej turze. pch24.pl, 13 maja 2015. [dostęp 2015-05-13].
  65. Jeszcze jeden wysiłek! (oświadczenie Prawicy Rzeczypospolitej). prawicarzeczypospolitej.org, 16 maja 2015. [dostęp 2015-05-18].
  66. UPR w II turze popiera Andrzeja Dudę. niezalezna.pl, 22 maja 2015. [dostęp 2017-01-19].
  67. Popieramy. samoobrona.mazowsze.pl. [dostęp 2015-05-20]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  68. a b Ponowne głosowanie. pkw.gov.pl, 25 maja 2015. [dostęp 2015-05-25].
  69. Andrzej Duda zrzekł się członkostwa w PiS. rp.pl, 26 maja 2015. [dostęp 2015-05-26].
  70. Profil na stronie Parlamentu Europejskiego. [dostęp 2015-06-06].
  71. Uroczystości inauguracji Prezydenta RP Andrzeja Dudy. prezydent.pl, 6 sierpnia 2015. [dostęp 2015-08-06].
  72. Prezydent do żołnierzy: Jedno jest polskie wojsko i jedna jest Polska. prezydent.pl, 5 sierpnia 2015. [dostęp 2015-08-06].
  73. Małgorzata Sadurska rezygnuje z pracy w Kancelarii Prezydenta, telewizjarepublika.pl [dostęp 2019-12-17].
  74. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Nominacje / Prezydent powołał nowego Szefa KPRP oraz pełnomocników, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-17].
  75. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Nominacje / Prezydent powołał rząd, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-17].
  76. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Nominacje / Prezydent powołał rząd Mateusza Morawieckiego, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-17].
  77. Prezydent powołał rząd. Mateusz Morawiecki ministrem sportu, www.gazetaprawna.pl [dostęp 2019-12-17].
  78. l, Prezydent powołał sędzię Julię Przyłębską na prezesa Trybunału Konstytucyjnego - Polsat News, polsatnews.pl [dostęp 2019-12-17] (pol.).
  79. Prof. Marek Zirk-Sadowski powołany na prezesa NSA, www.rmf24.pl [dostęp 2019-12-17] (pol.).
  80. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wydarzenia / Prezydent powołał dwóch członków KRRiT, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-17].
  81. Piotr Białczyk (oprac.), Rada Gabinetowa zakończona. Prezydent Andrzej Duda podsumował spotkanie, wiadomosci.wp.pl, 7 stycznia 2020 [dostęp 2020-01-07] (pol.).
  82. Piotr Białczyk (oprac.), Rada Gabinetowa w Pałacu Prezydenckim. Andrzej Duda otworzył spotkanie, wiadomosci.wp.pl, 7 stycznia 2020 [dostęp 2020-01-07] (pol.).
  83. Wiceszef MSZ: prezydent nie chciał dawać przestrzeni do harców politycznych, TVN24.pl [dostęp 2020-01-07].
  84. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wydarzenia / Posiedzenie Rady Bezpieczeństwa Narodowego - 9 marca, www.prezydent.pl [dostęp 2020-01-13].
  85. Biuro Bezpieczeństwa Narodowego, Rada Bezpieczeństwa Narodowego o warszawskim szczycie NATO, Biuro Bezpieczeństwa Narodowego [dostęp 2020-01-13] (pol.).
  86. Rada Bezpieczeństwa Narodowego nt. działań w sprawie koronawirusa. bbn.gov.pl, 2020-03-10. [dostęp 2020-03-10].
  87. Dorota Litwin-Lewandowska. Konflikt polityczny na przykładzie sporu o Trybunał Konstytucyjny. „Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska”, 2016. 
  88. Dz.U. z 2015 r. poz. 2129.
  89. Prezydent odebrał ślubowanie od sędziów Trybunału Konstytucyjnego. prezydent.pl, 3 grudnia 2015. [dostęp 2015-12-24].
  90. Prezydent przyjął ślubowanie od sędzi Julii Przyłębskiej. prezydent.pl, 9 grudnia 2015. [dostęp 2015-12-24].
  91. Andrzej Duda podpisał nowelizację ustawy o TK, komentarze po wystąpieniu prezydenta. onet.pl, 28 grudnia 2015. [dostęp 2015-12-28].
  92. Stanowisko Prezydium Krajowej Rady Sądownictwa w sprawie uchwalonej 22 grudnia 2015 r. zmiany ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. poz. 1064 ze zm.). krs.pl, 23 grudnia 2015. [dostęp 2015-12-28].
  93. Nowelizacja ustawy o TK. Prokurator Generalny straszy paraliżem prac. dziennik.pl, 23 grudnia 2015. [dostęp 2015-12-28].
  94. RPO i HFPC apelują do prezydenta ws. noweli ustawy o TK. rp.pl, 24 grudnia 2015. [dostęp 2015-12-28]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  95. Jerzy Stępień. Rewolucja – świadoma czy nieświadoma. „Ruch prawniczy, ekonomiczny i socjologiczny, rok LXXVIII – zeszyt 1”, 2016. Cytat: Podważenie pozycji ustrojowej Trybunału Konstytucyjnego przez większość rządzącą po 25 października 2015 r. wpisuje się w ciąg zdarzeń głównie o charakterze ustawodawczym, które w istocie przekreślają status Rzeczypospolitej Polskiej jako państwo prawa. Rządzący, na czele z prezydentem, podejmują liczne działania i zaniechania stawiające ich ponad Konstytucją. Tryb i tempo uchwalania przez Sejm regulacji dotyczących ważnych dziedzin życia państwowego, takich jak ustawy: o policji, o mediach elektronicznych, o służbie cywilnej czy o prokuraturze, bez społecznych konsultacji i w atmosferze lekceważenia praw opozycji, niweczy demokrację proceduralną i rodzi najwyższy niepokój o cele, które rządzący stawiają przed sobą. Towarzyszące temu ruchy personalne na wysokich stanowiskach w administracji państwowej, w policji czy w agencjach rządowych, spółkach Skarbu Państwa i mediach publicznych, sprawiają wrażenie niekontrolowanych w pełni – ich gwałtowne nasilenie może wywołać chaos w życiu publicznym i pokusę wprowadzenia rządów autorytarnych.. 
  96. Były prezes SN prof. Adam Strzembosz: Sytuacja wokół TK będzie miała daleko idące konsekwencje międzynarodowe. wyborcza.pl, 2015-12-30. [dostęp 2018-06-15].
  97. Zoll: PiS nie zamierza ustąpić z drogi bezprawia i siły. tvn24.pl, 2015-12-01. [dostęp 2018-06-15].
  98. To nie jest ten Trybunał, o którym mówi polska konstytucja. tvn24.pl, 2016-12-21. [dostęp 2018-06-15].
  99. Janusz Schwertner: Andrzej Zoll: Nie rozumiem Kaczyńskiego. Obywatel został sam. Onet.pl, 2017-01-26. [dostęp 2018-06-15].
  100. Jak rozwiązać spór o TK? „Wystarczyłoby zastosować zasady, o których prezydent bardzo pięknie mówił”. tvn24.pl, 2016-06-03. [dostęp 2018-06-15].
  101. Prof. Safjan: „Grozi nam bardzo głęboki paraliż funkcjonowania sądownictwa”. tvn24.pl, 2017-04-09. [dostęp 2018-05-15].
  102. a b Mam poczucie, że Morawski skompromitował Polskę. tvn24.pl, 2017-05-11. [dostęp 2018-06-15].
  103. Prof. Łętowska: Trybunał nie może stosować nowelizacji PiS, byłoby to błędne koło. tvn24.pl, 2016-01-06. [dostęp 2018-06-15].
  104. Były prezes Trybunału: Następuje rozkład naszej państwowości. Uderzenie idzie w sądownictwo. tvn24.pl, 2017-02-28. [dostęp 2018-06-15].
  105. Trybunał Konstytucyjny: wydział prawa UJ apeluje do prezydenta Dudy. Radio Kraków, 2015-12-01. [dostęp 2018-06-15].
  106. Prof. Jan Zimmerman, promotor Andrzeja Dudy dla WP: Grozi mu Trybunał Stanu. wp.pl, 2017-06-01. [dostęp 2018-06-15].
  107. Promotor Andrzeja Dudy: wierzyłem i wierzę, że stać go na to, żeby wydobyć się na samodzielność. tvn24.pl, 2017-07-18. [dostęp 2018-06-15].
  108. Juliusz Ćwieluch: Prof. Fryderyk Zoll o tym, jak ważny w państwie jest szacunek do prawa. Polityka, 2016-03-08. [dostęp 2018-06-15].
  109. Jan Woleński: Jeszcze raz o łamaniu konstytucji. Polityka, 2016-12-12. [dostęp 2019-09-22].
  110. Niekonstytucyjny Trybunał, niekonstytucyjna prezes. Profesor Wojciech Sadurski dla OKO.press.. oko.press, 2017-01-14. [dostęp 2018-15-06].
  111. „Trybunał Konstytucyjny popłynął”. Konstytucjonalista komentuje orzeczenie ws. KRS. wyborcza.pl, 2017-06-20. [dostęp 2018-06-15].
  112. Chmaj: Trzy niepublikowane wyroki mają już historyczne znaczenie. tvn24.pl, 2018-03-23. [dostęp 2018-06-15].
  113. Dzień 2. Szczegóły głosowania. Wyrażenie zgody na zarządzenie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ogólnokrajowego referendum. W: Senat Rzeczypospolitej Polskiej [on-line]. senat.gov.pl, 25 lipca 2018. [dostęp 2018-07-26].
  114. Ewa Siedlecka. Prezydent sądzi sędziów. „Gazeta Wyborcza”, s. 1, 29 czerwca 2016. 
  115. Prezydent przekazał ustawę o SN do ponownego rozpatrzenia przez Sejm. prezydent.pl, 31 lipca 2017. [dostęp 2017-08-03].
  116. Prezydent przekazał Sejmowi do ponownego rozpatrzenia ustawę o KRS. prezydent.pl, 31 lipca 2017. [dostęp 2017-08-03].
  117. Reforma Dudy naruszyła prawo Unii. „Gazeta Wyborcza”, s. 1, 25 czerwca 2019. 
  118. Łukasz Woźnicki. Duda blokuje nominacje. „Gazeta Wyborcza”, s. 5, 6 września 2018. 
  119. Agata Łukaszewicz. Nowi sędziowie SN w zgodzie z Trybunałem UE. „Rzeczpospolita”, s. A25, 9 listopada 2018. 
  120. a b Łukasz Woźnicki. Prezydent skłamał w Watykanie w sprawie nominacji sędziów SN. „Gazeta Wyborcza”, s. 3, 16 października 2018. 
  121. Według przedstawiciela Prezydenta RP – nikt nie przekazał Kancelarii Prezydenta odpisu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego o zabezpieczeniu. Dokumenty mówią co innego!. W: Stowarzyszenie Sędziów Polskich „Iustitia” [on-line]. iustitia.pl, 12 października 2018. [dostęp 2018-10-18].
  122. Ewa Siedlecka. „Polityka”. 42 (3182), s. 9, 2018-10-17. 
  123. l, Rusza ogólnopolska akcja #sadziMY las. Ma zostać posadzonych ponad 300 tys. drzew - Polsat News, polsatnews.pl [dostęp 2019-12-16] (pol.).
  124. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wizyty krajowe / Para Prezydencka zainaugurowała akcję „sadziMy”, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-16].
  125. Prezydent Duda zainaugurował akcję „sadziMY”, TVN24.pl [dostęp 2019-12-16].
  126. Sandra Szymańska, W Rytlu pezydent Andrzej Duda zainaugurował ogólnopolską akcję „sadziMY”, Gazeta Pomorska, 27 kwietnia 2019 [dostęp 2019-12-16] (pol.).
  127. Trójmorze - Ministerstwo Spraw Zagranicznych - Portal Gov.pl, Ministerstwo Spraw Zagranicznych [dostęp 2019-12-16] (pol.).
  128. Nowy Jork: prezydent Duda spotkał się z przywódcami Europy Środkowej i Południowej | Polska Agencja Prasowa SA, www.pap.pl [dostęp 2019-12-16].
  129. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wizyty zagraniczne / Prezydent spotkał się z przywódcami Europy Środkowej i Południowej, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-16].
  130. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wizyty zagraniczne / Wspólna deklaracja w sprawie Inicjatywy Trójmorza, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-16].
  131. Całe przemówienie Donalda Trumpa podczas Szczytu Inicjatywy Trójmorza, TVN24.pl [dostęp 2019-12-16].
  132. Inicjatywa Trójmorza „złapała wiatr w żagle”, TVN24.pl [dostęp 2019-12-16].
  133. Deutsche Welle, Trójmorze coraz ważniejsze dla Niemiec | DW | 06.06.2019, DW.COM [dostęp 2019-12-16] (pol.).
  134. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wizyty zagraniczne / Szczyt Inicjatywy Trójmorza w Bukareszcie [PL/ENG], www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-16].
  135. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wypowiedzi Prezydenta RP / Wystąpienia / Wystąpienie Prezydenta RP Andrzeja Dudy podczas Dubrovnik Forum 2016, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-16].
  136. Polska wybrana na niestałego członka RB ONZ. Byliśmy jedynym kandydatem z Europy Wschodniej, wiadomosci.dziennik.pl [dostęp 2019-12-17].
  137. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wypowiedzi Prezydenta RP / Wystąpienia / Wystąpienie Prezydenta RP podczas 72. Sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ [PL/ENG], www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-17].
  138. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wypowiedzi Prezydenta RP / Wystąpienia / Wystąpienie Prezydenta RP podczas Debaty Wysokiego Szczebla Rady Bezpieczeństwa ONZ [PL/ENG], www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-17].
  139. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wizyty zagraniczne / Para Prezydencka z wizytą w Nowym Jorku [PL/ENG], www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-17].
  140. Polska w Radzie Bezpieczeństwa, www.msz.gov.pl [dostęp 2019-12-17].
  141. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Kancelaria / Aktywność ministrów / Minister Szczerski: Spotkanie Prezydentów Polski i USA dowodem na dynamikę relacji pomiędzy naszymi krajami, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-17].
  142. Przyszły kontrakt na dostawy LNG jednym z tematów spotkania Duda-Trump – Energetyka24, www.energetyka24.com [dostęp 2019-12-17].
  143. Jakóbik: Trump chce sprzedać LNG z USA. Polska ma wybór, BiznesAlert.pl, 6 lipca 2017 [dostęp 2019-12-17].
  144. Współpraca energetyczna Polski z USA będzie rozszerzona, forsal.pl [dostęp 2019-12-17].
  145. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wydarzenia / Wspólna deklaracja o polsko-amerykańskim partnerstwie strategicznym [PL/ENG], www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-17].
  146. Polsko-amerykańskie partnerstwo strategiczne podpisane w Waszyngtonie – Defence24, www.defence24.pl [dostęp 2019-12-17] (pol.).
  147. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wizyty zagraniczne / Wizyta Pary Prezydenckiej w Waszyngtonie [PL/ENG], www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-17].
  148. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wydarzenia / Wspólna Deklaracja Prezydentów o Współpracy Obronnej w zakresie obecności sił zbrojnych USA na terytorium RP [PL/ENG], www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-17].
  149. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wydarzenia / Wspólna deklaracja Prezydentów PL i USA na temat pogłębiania współpracy obronnej [PL/ENG], www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-17].
  150. Wystąpienie Donalda Trumpa w Warszawie. [dostęp 2019-12-17].
  151. Całe przemówienie prezydenta Donalda Trumpa w Warszawie, TVN24.pl [dostęp 2019-12-17].
  152. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wizyty zagraniczne / Prezydent z wizytą na Ukrainie PL/ENG, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-17].
  153. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wizyty zagraniczne / W 75. rocznicę rzezi wołyńskiej Prezydent na Ukrainie oddał cześć pomordowanym Rodakom [PL/ENG], www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-17].
  154. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wizyty zagraniczne / Andrzej Duda w Kijowie z okazji 25. rocznicy niepodległości Ukrainy, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-17].
  155. Barbara Bodalska, Szczyt B9 w Koszycach: Zagrożeniem bezpieczeństwa imperialne ambicji Rosji, www.euractiv.pl, 1 marca 2019 [dostęp 2019-12-16] (pol.).
  156. NATO ma patrzeć w duchu zasady 360 stopni. Deklaracja państw grupy B9 [RELACJA] - Defence24, www.defence24.pl [dostęp 2019-12-16].
  157. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wydarzenia / Spotkanie B9 w Warszawie [PL/ENG], www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-16].
  158. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wizyty zagraniczne / Prezydent w Bukareszcie: Pokazaliśmy jedność i decyzyjność, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-16].
  159. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2019-12-16].
  160. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wizyty zagraniczne / Prezydent z Premier Norwegii m.in. o energetyce i szczycie NATO, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-16].
  161. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wizyty zagraniczne / Polska i Dania zgodne ws. agendy szczytu NATO, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-16].
  162. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wydarzenia / Mobilność wojsk jednym z priorytetów NATO [PL/ENG], www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-16].
  163. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wypowiedzi Prezydenta RP / Wystąpienia / „Sojusz musi potwierdzić zasadę niepodzielności swojego bezpieczeństwa”, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-16].
  164. 10 najważniejszych decyzji podjętych na szczycie NATO w Warszawie - Defence24, www.defence24.pl [dostęp 2019-12-16] (pol.).
  165. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wizyty zagraniczne / Prezydenci Polski i Litwy rozmawiali o implementacji decyzji NATO, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-16].
  166. Politycy o apelu prezydenta ws. obchodów 100. rocznicy odzyskania niepodległości. „Jedności nie da się zadekretować ustawą”, wiadomosci.dziennik.pl [dostęp 2019-09-30].
  167. Nowa szefowa KPRP; min. Kolarski pełnomocnikiem prezydenta ds. obchodów stulecia niepodległości, dzieje.pl [dostęp 2019-09-30] (pol.).
  168. Prezydent podpisał ustawę o obchodach 100-lecia niepodległości Polski, dzieje.pl [dostęp 2019-12-19] (pol.).
  169. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / 100. Rocznica Odzyskania Niepodległości RP / Skład komitetu, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-19].
  170. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wydarzenia / Zgromadzenie Narodowe zwołane na 5 grudnia, prezydent.pl [dostęp 2019-09-30].
  171. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Prezydent / Kompetencje / Ordery i odznaczenia / Odznaczenia / Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-19].
  172. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Legislacja / Ustawy / Podpisane / Lipiec 2019 r., www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-19].
  173. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wydarzenia / Prezydent podpisał ustawę o Narodowym Dniu Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką [PL/ENG], www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-17].
  174. 24 marca – Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką, www.sejm.gov.pl [dostęp 2019-12-17].
  175. Instytut Pamięci Narodowej, Polacy Ratujący Żydów – materiały edukacyjne IPN, Instytut Pamięci Narodowej [dostęp 2019-12-17] (pol.).
  176. Zbrodnia w Markowej. Zginęli, bo ratowali Żydów | DW | 13.12.2019. Deutsche Welle (www.dw.com) [dostęp 2019-12-17].
  177. Andrzej Duda otworzył Muzeum Polaków Ratujących Żydów. „Polska potrzebowała takiego pomnika”, www.rmf24.pl [dostęp 2019-12-17] (pol.).
  178. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Kancelaria / Działalność Kancelarii / Nagroda Prezydenta RP „Dla Dobra Wspólnego”, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-18].
  179. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Kancelaria / Nagroda „Dla Dobra Wspólnego” / Aktualności, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-18].
  180. Para Prezydencka wsparła akcję „Tornister pełen uśmiechów”, RadioMaryja.pl, 12 sierpnia 2019 [dostęp 2019-12-18] (pol.).
  181. Prezydent Andrzej Duda wraz z Pierwszą Damą wzięli udział w akcji „Szlachetna Paczka”, DEON.pl [dostęp 2019-12-18] (pol.).
  182. Para prezydencka wspiera „Wigilijne Dzieło Pomocy Dzieciom” | Caritas Polska, caritas.pl [dostęp 2019-12-18].
  183. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wydarzenia / Para Prezydencka przyłącza się do Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-18].
  184. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wypowiedzi Prezydenta RP / Wystąpienia / Wystąpienie Pary Prezydenckiej podczas pikniku rodzinnego „Pomagam z Radością”, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-18].
  185. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Wydarzenia / Inauguracja 23. Świątecznej Zbiórki Żywności, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-18].
  186. „Człowiek bez barier”. Gala Konkursu na Zamku Królewskim w Warszawie, www.tvp.info [dostęp 2019-12-18] (pol.).
  187. Prezydent ułaskawił m.in. b. szefa CBA Mariusza Kamińskiego. W: Polska Agensja Prasowa [on-line]. pap.pl, 17 listopada 2015. [dostęp 2015-12-14].
  188. Marek Domagalski. Prezydencka łaska dzieli prawników. „Rzeczpospolita”, s. C2, 19 listopada 2015. 
  189. „Prezydent złamał konstytucję przynajmniej trzykrotnie”. Promotor Andrzeja Dudy krytykuje swojego doktoranta. dziennik.pl, 3 grudnia 2015. [dostęp 2015-12-20].
  190. a b c Ewa Siedlecka: Czy prezydent złamał konstytucję? Prawnicy podzieleni. wyborcza.pl, 18 listopada 2015. [dostęp 2015-12-20].
  191. Prof. Andrzej Zoll: Prezydent Duda złamał prawo. polskatimes.pl, 19 listopada 2015. [dostęp 2015-12-20].
  192. Koniec sprawy Kamińskiego. Sąd uchylił wyrok skazujący byłych szefów CBA. tvn24.pl, 30 marca 2016. [dostęp 2016-03-30].
  193. a b Małgorzata Kryszkiewicz. Prezydent nie mógł ułaskawić Mariusza Kamińskiego. „Dziennik Gazeta Prawna”, s. B6, 1 czerwca 2017. 
  194. Agata Łukaszewicz. Prezydent nie mógł ułaskawić byłego szefa CBA. „Rzeczpospolita”, s. C1, 1 czerwca 2017. 
  195. Sąd Najwyższy nie może ingerować w sferę prerogatyw Prezydenta RP. prezydent.pl. [dostęp 2017-06-02].
  196. Lista publikacji, w których wskazywano na możliwość stosowania przez Prezydenta RP prawa łaski w postaci indywidualnej abolicji. prezydent.pl. [dostęp 2017-06-02].
  197. Michał Wilgocki: Prezydent Duda publikuje „listę prawników”, którzy go popierają. Jeden z nich: Znalazłem się tam przez nieporozumienie. wyborcza.pl. [dostęp 2017-06-10].
  198. Wojciech Czuchnowski, Agnieszka Kublik: Prezydencka manipulacja z ułaskawieniem Kamińskiego. Co naprawdę sądzą o abolicji przywoływani przez Kancelarię Prezydenta prawnicy. wyborcza.pl. [dostęp 2017-06-10].
  199. a b Jacek Gądek: Cel był prosty: pokazać, że prawnicy przyznali rację Dudzie. Co myślą oni sami? Pytamy. gazeta.pl. [dostęp 2017-06-10].
  200. Andrzej Duda zawetował ustawę degradacyjną. wyborcza.pl, 2018-03-30. [dostęp 2018-05-04].
  201. Andrzej Duda o UE: Wyimaginowana wspólnota, z której dla nas niewiele wynika. dziennik.pl, 11 września 2018. [dostęp 2018-09-16].
  202. radiozet.pl: Andrzej Duda tweetuje i zawstydza internautów. Co takiego napisał prezydent?. 25 stycznia 2016. [dostęp 2016-05-23].
  203. polityka.pl: Foczka, Karolina Wazelina, Pimpuś Sadełko. Czyli kogo śledzi na Twitterze Andrzej Duda. 14 marca 2016. [dostęp 2016-05-23].
  204. twitter.com: Andrzej Duda (pol.).
  205. Instagram.com: Andrzej Duda (pol.).
  206. Prezydent RP przyjął dymisję Rady Ministrów. prezydent.pl, 12 listopada 2015. [dostęp 2015-11-12].
  207. Prezydent powołał rząd. prezydent.pl, 16 listopada 2015. [dostęp 2015-11-16].
  208. Prezydent powołał ministra energii. Tchórzewski zajmie się polityką energetyczną państwa (pol.). tvp.info. [dostęp 2019-09-22].
  209. Adam Kaźmierczak został powołany na członka zarządu NBP. forsal.pl. [dostęp 2019-09-22].
  210. P. A. P. Business Insider Polska, 27 Lip 16 10:30, 2 931: Trzech posłów PiS i dwóch z opozycji w Radzie Mediów Narodowych (pol.). Business Insider, 2016-07-22. [dostęp 2019-09-22].
  211. Prezydent wręczył akty powołania członkom Rady Polityki Pieniężnej. prezydent.pl, 23 lutego 2016. [dostęp 2016-05-06].
  212. Adam Glapiński kandydatem Prezydenta RP na Prezesa NBP. prezydent.pl, 6 maja 2016. [dostęp 2016-05-06].
  213. Prezydent powołał Julię Przyłębską na Prezesa Trybunału Konstytucyjnego. prezydent.pl, 21 grudnia 2016. [dostęp 2017-12-08].
  214. Prezydent RP desygnował Mateusza Morawieckiego na Premiera. prezydent.pl. [dostęp 2017-12-08].
  215. Zaprzysiężenie rządu Morawieckiego. Czekają nas niespodzianki kadrowe?. gazeta.pl. [dostęp 2017-12-11].
  216. Jan Ardanowski nowym ministrem rolnictwa. To on umożliwił Kościołowi wykup ziemi, wyborcza.pl [dostęp 2019-09-29] (pol.).
  217. Gen. Rajmund Andrzejczak szefem Sztabu Generalnego WP, rp.pl [dostęp 2019-09-29] (pol.).
  218. Prezydent odwołał Zdzisława Sokala i powołał swojego nowego przedstawiciela w KNF, wyborcza.pl [dostęp 2019-09-29] (pol.).
  219. Sędzia TK Grzegorz Jędrejek powołany w skład PKW, tvp.info [dostęp 2019-09-29] (pol.).
  220. Redakcja, Rekonstrukcja rządu. Kim są nowi ministrowie?, polityka.pl, 2019 [dostęp 2019-09-29] (pol.).
  221. Sędzia TK Wojciech Sych powołany do Państwowej Komisji Wyborczej, rp.pl [dostęp 2019-09-29] (pol.).
  222. l, Prezydent powołał Mariusza Kamińskiego na stanowisko ministra spraw wewnętrznych i administracji - Polsat News, polsatnews.pl [dostęp 2019-09-29] (pol.).
  223. Przemysław Ciszak (oprac.), Jerzy Kwieciński nowym ministrem finansów. Będzie łączył dwie funkcje, money.pl, 20 września 2019 [dostęp 2019-09-29] (pol.).
  224. Dziś dymisja rządu premiera Mateusza Morawieckiego, gosc.pl [dostęp 2019-11-17].
  225. Mateusz Morawiecki desygnowany na premiera, Onet Wiadomości, 14 listopada 2019 [dostęp 2019-11-17] (pol.).
  226. Jakub Oworuszko, Prezydent powołał nowy rząd, Mateusz Morawiecki tymczasowo ministrem sportu [Skład nowej Rady Ministrów], Polska Times, 15 listopada 2019 [dostęp 2019-11-17] (pol.).
  227. Danuta Dmowska-Andrzejuk została powołana na stanowisko minister sportu, Onet Sport, 5 grudnia 2019 [dostęp 2019-12-05] (pol.).
  228. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Nominacje / Cezary Kochalski powołany w skład Rady Polityki Pieniężnej, www.prezydent.pl [dostęp 2019-12-27].
  229. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Nominacje / Prezydent wręczył akt mianowania Dowódcy WOT, www.prezydent.pl [dostęp 2020-01-13].
  230. Wybory prezydenckie 2020. Andrzej Duda potwierdza swój udział. wp.pl. [dostęp 2020-02-05].
  231. Komitet Wyborczy Wyborców prezydenta Dudy zarejestrowany!. wpolityce.pl. [dostęp 2020-02-17].
  232. Konwencja wyborcza w Warszawie. Jest poparcie PiS dla Andrzeja Dudy. polskieradio24.pl. [dostęp 2020-02-17].
  233. a b Marek Bartosik: Andrzej Duda: spóźniony pociąg do polityki. gazetakrakowska.pl, 19 listopada 2010. [dostęp 2014-12-04].
  234. Agata Kondzińska: Kościół i Bóg Andrzeja Dudy. Jak kandydat PiS podpiera się wiarą i przywiązaniem do Kościoła. wyborcza.pl, 23 kwietnia 2015. [dostęp 2015-05-22].
  235. Chancelaria das Ordens Honoríficas Portuguesas (port.). dre.pt. [dostęp 2010-09-12].
  236. Belgijska Para Królewska z oficjalną wizytą w Polsce. prezydent.pl, 13 października 2015. [dostęp 2015-10-25].
  237. Drugi dzień wizyty Prezydenta RP w Czechach. prezydent.pl, 15 marca 2016. [dostęp 2016-03-15].
  238. Udělení státních vyznamenání při oficiální návštěvě polského prezidenta v ČR (cz.). hrad.cz, 15 marca 2016. [dostęp 2016-03-18].
  239. Rozmawiając z Rosją, NATO powinno pokazywać charakter. prezydent.pl, 18 kwietnia 2016. [dostęp 2016-04-18].
  240. Tildelinger av ordener og medaljer (norw.). kongehuset.no, 23 maja 2016. [dostęp 2016-10-02].
  241. Spotkanie Prezydentów Polski i Rumunii. prezydent.pl, 10 lipca 2016. [dostęp 2016-07-11].
  242. Para Prezydencka rozpoczęła wizytę w Finlandii PL/ENG. prezydent.pl, 24 października 2017. [dostęp 2017-10-24].
  243. Prezydent rozpoczął wizytę w Grecji. prezydent.pl, 2017-11-20. [dostęp 2017-11-22].
  244. Prezydent Andrzej Duda otrzymał najwyższe odznaczenie państwowe Łotwy, „PolskieRadio.pl” [dostęp 2018-06-27].
  245. State visit to Poland: consolidation of achieved results, lrp.lt [dostęp 2019-05-16] (ang.).
  246. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Aktualności / Ordery i odznaczenia / Prezydent RP odznaczył Orderem Orła Białego Andreja Kiskę, prezydent.pl [dostęp 2019-06-09] [zarchiwizowane z adresu 2019-05-15] (pol.).
  247. Janina Paradowska, Anna Dąbrowska: Posłowie na medal i posłowie z naganą. polityka.pl, 26 września 2013. [dostęp 2015-06-01].
  248. Ewa Barczyk: Prezydent Andrzej Duda Honorowym Obywatelem Wolbromia. przeglad.olkuski.pl, 29 maja 2015. [dostęp 2015-06-01].
  249. Prezydent Andrzej Duda Honorowym Obywatelem Starego Sącza. sadeczanin.info, 26 września 2016. [dostęp 2016-09-26].
  250. Korea Południowa: Andrzej Duda honorowym obywatelem Seulu (pol.). fakty.interia.pl, 8 lutego 2018. [dostęp 2018-02-08].
  251. Andrzej Duda – Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, BOCHNIA | Miasto Soli [dostęp 2019-05-16] (pol.).
  252. Wizyta Prezydenta RP w Środzie Śląskiej (pol.). www.prezydent.pl, 2019-10-17. [dostęp 2019-10-18].
  253. Andrzej Duda Człowiekiem Wolności 2015. wsieci.pl, 7 stycznia 2016. [dostęp 2016-01-07].
  254. Andrzej Duda – Człowiek Roku Klubów „Gazety Polskiej” za rok 2015. prezydent.pl, 29 stycznia 2016. [dostęp 2016-01-30].
  255. Prezydent Andrzej Duda z nagrodą im. Lecha Kaczyńskiego. prezydent.pl, 7 marca 2016. [dostęp 2016-03-08].
  256. Prezydent Duda w JW GROM, defence24.pl, 4 lipca 2017 [dostęp 2018-01-08] [zarchiwizowane z adresu 2018-01-08].
  257. Prezydent Andrzej Duda dostał honorową odznakę GROM. rp.pl, 2017-07-05. [dostęp 2018-01-08].
  258. Nagroda Prometejska im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego. Laureatem prezydent Andrzej Duda, NIEZALEZNA.PL, 26 września 2019 [dostęp 2019-10-26].

Bibliografia

Linki zewnętrzne