Andrzej Franciszek Ksawery Dybek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Andrzej Franciszek Ksawery Dybek
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 30 listopada 1783
Poznań
Data i miejsce śmierci 5 lutego 1826
Warszawa
Zawód, zajęcie Chirurg
Faksymile
Odznaczenia
Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)
Grób chirurga Andrzeja Franciszka Ksawerego Dybka i jego córki Rozalii Walerii Dybek, na Starych Powązkach w Warszawie (2013)

Andrzej Franciszek Ksawery Dybek (ur. 30 listopada 1783 w Poznaniu, zm. 5 lutego 1826 w Warszawie) – polski chirurg[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w 1783 w Poznaniu jako syn Jana, który był lekarzem wojskowym w 7. pułku piechoty koronnej armii Rzeczypospolitej Obojga Narodów. W 1793 po II rozbiorze Polski kiedy Poznań znalazł się w zaborze pruskim miał 10 lat. W wieku lat 17 poszedł w ślady ojca uzyskując pruskie stypendium rządowe. Wysłany został w r. 1800 do Berlińskiej Akademii Medyko-chirurgicznej, którą ukończył w 1803. W latach 1803–1817 był chirurgiem wojskowym. Początkowo wstąpił do pruskiej służby wojskowej jako lekarz trzeciego pułku artyleryi pieszej. W armii awansował na stopień starszego chirurga. 14 października 1806 brał udział w bitwie pod Jeną opatrując rannych na pobojowisku. Dostał się do francuskiej niewoli, ale jako Polaka wkrótce go wypuszczono[1].

Po zwycięskim dla Polaków powstaniu wielkopolskim 1806 roku wszedł na służbę armii polskiej gdzie pełnił funkcję starszego chirurga w 3. Pułku Ułanów. Przeszedł z nim kampanię 1807 roku przeciw Prusakom oraz przeciw Austriakom w 1809 roku w wojnie polsko-austriackiej pod dowództwem Józefa Poniatowskiego[2][1].

W 1812 lekarz naczelny armii polskiej podczas inwazji na Rosję, a od 1817 profesorem chirurgii w Królewskim Uniwersytecie Warszawskim. Był dyrektorem kliniki chirurgicznej, wykładowcą, dziekanem Wydziału Lekarskiego UW, pedagogiem i wychowawcą polskich chirurgów, członkiem kilku towarzystw naukowych. Udoskonalił zabiegi plastyki nosa i ulepszył wiele narzędzi operacyjnych.

W 1820 przyczynił się do stworzenia Warszawskiego Towarzystwa Lekarskiego, którego był pierwszym wiceprezesem[1]. Synem Andrzeja Franciszka Ksawerego Dybka był doktor Włodzimierz Aleksander Dybek – minister spraw wewnętrznych w powstańczym rządzie dyktatora Romualda Traugutta.

Był członkiem loży wolnomularskiej Przesąd Zwyciężony w 1810[3].

Zmarł 5 lutego 1826 w Warszawie. Pochowany został na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[1].

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Ogłosił wiele prac, między innymi:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Peszke 1901 ↓.
  2. Praca zbiorowa 1861 ↓.
  3. Stanisław Małachowski-Łempicki: Dzieje wolnego mularstwa w Krakowie 1755-1822, Kraków 1929, s. 33.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Józef Peszke: „Album biograficzne zasłużonych Polaków i Polek wieku XIX”, t. I, hasło „Andrzej Dybek”. Warszawa: Marya Chełmońska, P. Laskauer i W. Babicki, 1901.
  • Praca zbiorowa: „Encyklopedja powszechna”, Tom 7, hasło „Andrzej Dybek”. Warszawa: Samuel Orgelbrand, 1861, s. 731–732.
  • Mała Encyklopedia Medycyny. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979. ISBN 83-01-00200-X.
  • Encyklopedya Powszechna Kieszonkowa, zeszyt X, Nakład druk i własność Noskowskiego, Warszawa 1888.