Andrzej Glaber

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Andrzej Glaber
Data i miejsce urodzenia ok. 1500
Kobylin
Data i miejsce śmierci 1555
Wieluń
Wyznanie katolicyzm
Kościół Kościół łaciński

Andrzej Glaber, także Jędrzej Glaber z Kobylina, Glaber Jędrzej Cobylinus (ur. ok. 1500 w Kobylinie, zm. 1555 w Wieluniu) – ksiądz katolicki, lekarz, pisarz, profesor Akademii Krakowskiej, humanista, astrolog, tłumacz, wydawca i popularyzator wiedzy, profesora Akademii Krakowskiej, oficjał wieluński w latach 15431546, prepozyt kapituły kolegiackiej w Wieluniu, kanonik kolegiaty Św. Anny w Krakowie[1].

Życiorys[edytuj]

Urodził się w rodzinie mieszczańskiej niemieckiego pochodzenia, był synem Pawła. Latem roku 1518 rozpoczął studia na Akademii Krakowskiej, tytuł bakałarza otrzymał w 1520, a magistra w 1531. Oprócz łaciny znał język grecki i niemiecki. Od roku 1531 - z przerwami - do 1542 wykładał jako profesor Akademii. Był prepozytem wieluńskim. W roku 1540 objął katedrę astrologii. Od 1541 członek Kolegium Większego oraz kanonik kościoła św. Anny w Krakowie.

Przetłumaczył pierwszą wydaną po polsku (1535 rok) anatomię Gadki o składności członków człowieczych. Zajmował się leczeniem chorób zakaźnych i leczeniem poprzez upuszczanie krwi. Zwolennik wolności w twórczości naukowej i społecznej, podkreślał konieczność kształcenia kobiet (XVI wiek !), bronił praw mieszczan. Wszystkie swoje dzieła wydawał po polsku. Tłumaczył z łaciny na polski dzieła filozoficzne i historyczne (między innymi pisma Macieja Miechowity).

Twórczość[edytuj]

Ważniejsze utwory[edytuj]

  • Problemata Arystotelis. Gadki... o składności człowieczych członków, Kraków 1535, drukarnia F. Ungler; wyd. następne: Kraków 1620 (zmienione głównie co do układu i podpisane przez Kaliksta Sakowicza, bez wymienienia nazwiska A. Glabera); przedr.: J. Rostafiński "Andrzeja Glabera z Kobylina Gadki o składności człowieczych członków", Kraków 1893, BPP nr 28; fragmenty przedr.: I. Chrzanowski, S. Kot Humanizm i reformacja w Polsce, Lwów 1927, s. 221
  • Rozprawa – przedmowa do: M. Konáč Żywoty filozofów – w przekł. polskim M. Bielskiego, Kraków 1535, drukarnia F. Ungler
  • Traktat, to jest nauka o puszczaniu krwie, wyd. anonimowo w: S. Falimirz "O ziołach i o mocy ich", Kraków 1534, drukarnia F. Ungler
  • Compendiosa totius logicae... enciclopedia, Kraków 1539, drukarnia F. Ungler, (podręcznik szkolny dla studentów trivium, kompilacja)

Przekłady[edytuj]

  • Maciej z Miechowa Polskie wypisanie dwojej krainy świata, Kraków 1535, drukarnia F. Ungler; wyd. następne: Kraków 1541, Kraków 1545, (unikat ed. 1535: Ossolineum nr 10101

Prace edytorskie[edytuj]

  • Zołtarz Dawidów przez mistrza W. Wróbla z Poznania na rzecz polską wyłożony, Kraków 1539, drukarnia F. Ungler, (przygotował językowo do druku, podał wiadomości biograficzne o autorze)

Utwór o autorstwie niepewnym[edytuj]

  • Senatulus, to jest sjem niewieści, który niegdy w Rzymie dzierżan był od trzech stanów ich, od małżonek, wdów i panien, Kraków 1543, drukarnia: wdowa po F. Unglerze, (prozaiczny zbiór zaleceń natury obyczajowej dla kobiet różnych stanów, autorstwo prawdopodobne przypisywał mu K. Badecki)

Bibliografia przedmiotowa[edytuj]

  • Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut, t. 2 Piśmiennictwo Staropolskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1964, s. 191-192

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. Sławomir Zabraniak, Z dziejów kapituły kolegiackiej w Wieluniu (XV w. – 1766 r.) : prałaci, w: Rocznik Wieluński 12, 2012 s. 22.