Andrzej Kędzior

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Andrzej Kędzior
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

7 listopada 1851
Toporów, Cesarstwo Austrii

Data i miejsce śmierci

17 stycznia 1938
Kraków, Polska

Minister robót publicznych
Okres

od 17 listopada 1918
do 29 grudnia 1918

Przynależność polityczna

Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast”

Następca

Józef Pruchnik

Minister robót publicznych
Okres

od 13 grudnia 1919
do 9 czerwca 1920

Przynależność polityczna

Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast”

Poprzednik

Tadeusz Jasionowski

Następca

Gabriel Narutowicz

Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Komandor z Gwiazdą Orderu Franciszka Józefa (Austro-Węgry) Order Świętej Anny I klasy (Imperium Rosyjskie)
Grobowiec Andrzeja Kędziora na cmentarzu parafialnym w Mielcu
Kamień upamiętniający Andrzeja Kędziora w Toporowie

Andrzej Kędzior (ur. 7 listopada 1851 w Toporowie, zm. 17 stycznia 1938 w Krakowie) – polski polityk, minister, działacz Polskiego Stronnictwa Ludowego „Piast”, doktor honoris causa Politechniki Warszawskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Filipa i Katarzyny z Wójcików[1]. Gimnazjum ukończył w Tarnowie, a Politechnikę w Wiedniu. Od 1879 pracował w Krajowym Biurze Melioracyjnym we Lwowie; w 1882 został jego kierownikiem a w 1892 dyrektorem. Z jego inicjatywy i pod jego kierownictwem biuro to rozwinęło szeroką działalność naukową i techniczną w dziedzinie projektowania zbiorników retencyjnych i kanałów, robót melioracyjnych, organizacji spółek wodnych, regulacji rzek, zabudowy potoków, budowy wodociągów i kanalizacji, osuszania bagien, nawodnień, zagospodarowania torfowisk, nowoczesnej gospodarki rybackiej wód zamkniętych i otwartych[2]. W 1915 w wyniku działań wojennych wstrzymano wszelkie prace hydrotechniczne, a Biuro Melioracyjne zostało ewakuowane do Wiednia.

W 1900 został delegatem technicznym Wydziału Krajowego do komisji regulacji rzek Galicji. W 1908 został wybrany posłem do Sejmu Krajowego Galicji z IV kurii wiejskiej powiatu mieleckiego, ponownie w kolejnej kadencji. W 1911 wybrany na posła do Reichsratu Przedlitawii (parlament austriackiej części Austro-Węgier).[3]

W 1918 wybrano go na prezesa Polskiego Koła Poselskiego w Reichsracie, jednak nie przyjął tego stanowiska. Pod koniec października 1918 wszedł w skład Polskiej Komisji Likwidacyjnej w Krakowie.

Był inicjatorem budowy kanału rzecznego Wisła-Odra-Dniestr. Był naczelnikiem wydziału robót publicznych Polskiej Komisji Likwidacyjnej w 1918[4]. Od 17 listopada 1918 do 29 grudnia 1918 i od 13 grudnia 1919 do 9 czerwca 1920 był ministrem robót publicznych w rządach Jędrzeja Moraczewskiego i Leopolda Skulskiego. Od 28 czerwca 1922 przewodniczący Tymczasowego Wydziału Samorządowego we Lwowie.

W latach 1919–1922 był posłem na Sejm, a w latach 1922–1927 senatorem.

W 1925 Politechnika Warszawska i Politechnika Lwowska nadały mu doktoraty honorowe[5], a Towarzystwo Politechniczne we Lwowie – godność członka honorowego[2].

Członek Towarzystwa Gospodarczego i Towarzystwa Nauk Rolniczych.

Zmarł 17 stycznia 1938 w Krakowie. Został pochowany na cmentarzu parafialnym przy ul. H. Sienkiewicza w Mielcu[6][7].

Stanowiska[edytuj | edytuj kod]

  • od 1879 pracownik w Krajowym Biurze Melioracyjnym we Lwowie
  • 1882 kierownik Krajowego Biura Melioracyjnego we Lwowie
  • 1892 dyrektor Krajowego Biura Melioracyjnego we Lwowie
  • 1900–1915 delegat techniczny Wydziału Krajowego do komisji regulacji rzek Galicji
  • w 1911 poseł austriackiej Rady Państwowej
  • 1918 naczelnik wydziału robót publicznych Polskiej Komisji Likwidacyjnej
  • 1918 i 1919–1920 minister robót publicznych w rządach: Jędrzeja Moraczewskiego i Leopolda Skulskiego
  • 1919–1922 poseł Sejmu Ustawodawczego RP
  • 1922–1927 senator z okręgu lwowskiego
  • od 28 czerwca 1922 przewodniczący Tymczasowego Wydziału Samorządowego we Lwowie

Członkostwa[edytuj | edytuj kod]

  • członek redakcji „Czasopisma Technicznego” we Lwowie
  • członek Państwowej Rady Rolniczej
  • członek Rady Przybocznej austriackiego prezydenta Rady Ministrów
  • członek Towarzystwa Gospodarczego i Towarzystwa Nauk Rolniczych

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Przed budynkiem świetlicy wiejskiej w Toporowie, miejscu urodzenia Andrzeja Kędziora, znajduje się kamień upamiętniający go[12].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Litera K - Encyklopedia Miasta Mielca, www.encyklopedia.mielec.pl [dostęp 2020-01-16].
  2. a b Andrzej Ulmer: Doktorzy Honoris Causa Politechniki Warszawskiej. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, 2000, s. 22-24.
  3. biografia w iPSB
  4. Rok 1918 we wspomnieniach mężów stanu, polityków i wojskowych, Warszawa 1987, s. 32.
  5. Lista doktorów honoris causa Politechniki Warszawskiej. pw.edu.pl. [dostęp 2015-06-19].
  6. Pogrzeb śp. A. Kędziora. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 18 z 25 stycznia 1938. 
  7. Mielecka księga zmarłych - Encyklopedia Miasta Mielca, encyklopedia.mielec.pl [dostęp 2022-06-10].
  8. M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 629 „za zasługi w dziedzinie budownictwa wodnego i meljoracyjnego w Polsce”.
  9. Odznaczenie orderem „Polonia Restituta”. „Gazeta Lwowska”, s. 8, Nr 260 z 11 listopada 1928. 
  10. Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie. Wiedeń: 1818, s. 163
  11. informacja na płycie nagrobnej
  12. admin: Toporów. cmolas.pl. [dostęp 2022-03-31]. (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]