Andrzej Kmicic

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Andrzej Kmicic
Postać z Potopu
Ilustracja
Kmicic podczas kuligu z Oleńką
(mal. Juliusz Kossak)
Twórca Henryk Sienkiewicz
Grany przez Daniel Olbrychski

Andrzej Kmicic – postać fikcyjna, główny bohater powieści Potop Henryka Sienkiewicza. Pojawia się też przejściowo w następnej części Trylogii (Pan Wołodyjowski).

Jako chorąży orszański był charakterystycznym przedstawicielem ówczesnej szlachty litewskiej, znanym z wojennych wyczynów potomkiem dawniej możnego, lecz zrujnowanego przez wojny z Moskwą rodu szlacheckiego ze Smoleńszczyzny.

Dzieje postaci[edytuj | edytuj kod]

Na początku Potopu, gdy przyjeżdża do Wodoktów, gdzie mieszka Aleksandra Billewiczówna, z którą ma się ożenić wedle testamentu Herakliusza Billewicza, ukazuje się jako warchoł i zabijaka, aczkolwiek jest to postać pozytywna. Następnie służy u księcia Janusza Radziwiłła, którego zdradzieckie zamiary poznaje dopiero w rozmowie z księciem Bogusławem. Kmicic, ujrzawszy zdradę obu Radziwiłłów, przeszedł na stronę konfederatów i Jana Kazimierza. Broniąc Ojczyzny, przybrał nazwisko Babinicz od miasteczka Babinicze leżącego w jego włościach, ponieważ na jego własnym ciążyło piętno zdrajcy. Brał udział w obronie Jasnej Góry, gdzie wysadził wielkie działo szwedzkie, kolubrynę. Następnie udał się na Śląsk do króla, gdzie podczas powrotu do kraju uratował Jana Kazimierza. Brał udział w bitwie pod Prostkami, dowodząc Tatarami krymskimi wspomagającymi Polaków.

Geneza postaci[edytuj | edytuj kod]

Pierwowzorem tej postaci miał być strażnik wielki litewski Samuel Kmicic[potrzebny przypis]. Faktyczny pierwowzór postaci Kmicica i jego „kompanii” stworzył jednak Józef Ignacy Kraszewski w powieści Szaławiła (1870) w osobie znanego awanturnika Zbisława Wierzchowskiego i jego towarzyszy. Jeden z nich – najbliższy przyjaciel, Jan Żubr przypomina cechami postać Jaromira Kokosińskiego, a ich pijacka biesiada w Żurowie to pomysł naśladowany w Potopie przez Sienkiewicza hulanką w Lubiczu[1]. Na zapożyczenia te zwrócił uwagę już prof. Wincenty Danek[2].

W adaptacji filmowej Potopu przez Jerzego Hoffmana w rolę Kmicica wcielił się Daniel Olbrychski.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Por. J.I. Kraszewski: Szaławiła, Kraków 1962, s. 25-26.
  2. Szaławiła, dz. cyt., „Posłowie”, s. 171.