Andrzej Krzeptowski I

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Andrzej Krzeptowski I
Andrzej Krzeptowski I
Data i miejsce urodzenia 29 lipca 1903
Zakopane
Data i miejsce śmierci 26 lutego 1945
Zakopane
Klub SN PTT Zakopane
Sokół Zakopane
Wzrost 172 cm

Andrzej Krzeptowski (ur. 29 lipca 1903 w Zakopanem, zm. 26 lutego 1945 w Krakowie) – polski biegacz i skoczek narciarski, narciarz alpejski, dwukrotny olimpijczyk. Dziewięciokrotny mistrz Polski w narciarstwie[1].

Był określany przez prasę sportową jako Andrzej Krzeptowski I dla odróżnienia od swego o rok starszego brata stryjecznego Andrzeja Krzeptowskiego II[2]. Był synem Wojciecha i Ludwiny z Gąsieniców oraz stryjecznym bratem Józefa Krzeptowskiego, przewodnika tatrzańskiego i kuriera[1]. Absolwent zakopiańskiego gimnazjum. Nie ukończył studiów prawniczych, był oficerem rezerwy WP. Z zawodu był handlowcem (prowadził sklep). Był żonaty z Heleną z Bachledów (od 17 października 1927)[1].

Przebieg kariery[edytuj | edytuj kod]

W 1921 wygrał konkurs otwierający skocznię w Jaworzynce, po skoku na 14 m[3]. W 1922 Krzeptowski zdobył swoje pierwsze tytuły mistrza kraju. Został złotym medalistą w kombinacji norweskiej i w biegu na 18 km. Zajął drugie miejsce w konkursie skoków narciarskich[4]. Rok później został mistrzem Polski w kombinacji, w slalomie i w skokach narciarskich. W konkursie w Grindelwaldzie skoczył 38 m, wyrównując rekord Polski. W 1924 znów był najlepszy w biegu na 18 km. Zdobył brąz na MP w skokach[4]. Pojechał także na Tydzień Sportów Zimowych do Chamonix, którą później uznano za I Olimpiadę Zimową. W biegu na 18 km był 28. z czasem 1:43.02,8[5]. W konkursie skoków zajął 21. pozycję (skoki 33 m i 32 m, z notą 12,459 pkt.), a w kombinacji klasycznej najwyższą, 19. lokatę z notą 9,531 pkt.[1]

W 1926 zdobył złote medale MP w kombinacji klasycznej i w skokach. W 1927 wziął udział w zawodach FIS w Cortina d'Ampezzo. Był tam 18. w skokach i 9. w kombinacji[1]. Był członkiem polskiej ekipy na igrzyska w Sankt Moritz. Uplasował się tam na 27. miejscu w konkursie skoków (lądował na 41,5 m i 46,5 m, nota wyniosła 12,604 pkt.), a kombinacji norweskiej nie ukończył wskutek złamania narty podczas biegu. Na tamtych igrzyskach był chorążym reprezentacji Polski[2]. W 1929 został mistrzem Polski w sztafecie 4 razy 10 km[1] i wicemistrzem w zjeździe, a na mistrzostwach świata w Zakopanem zajął 27. miejsce w skokach.

Po zakończeniu kariery[edytuj | edytuj kod]

Grupa polskich narciarzy podczas zawodów w Worochcie w 1922 roku. Andrzej Krzeptowski trzeci od lewej.

W czasie okupacji przebywał w Zakopanem, gdzie aktywnie włączył się w kolaborację z Niemcami (Goralenvolk). 4 lutego 1942 z inicjatywy władz okupacyjnych powstał Komitet Góralski, którego przewodniczącym był inny kuzyn Andrzeja – Wacław Krzeptowski. Jedną z piętnastu najsilniejszych jego delegatur była zakopiańska, której przewodniczącym został Andrzej Krzeptowski. Przez cały czas okupacji prowadził "Spółkę Handlową", duży sklep żelazny, farb i artykułów technicznych i wspierał akcje organizacji: wydawanie kenkart góralskich "G" i tworzenie Legionu Góralskiego SS[1]. Za jego sprawą zniszczono dawne, gminne archiwum zakopiańskie. Relacje o jego zachowaniu nie są jednoznaczne – jedni pomawiają go o współpracę z Niemcami, inni o potajemne pomaganie partyzantom[2]. Podobno nosił w plombie cyjanek[6]. Został skazany na śmierć wyrokiem sądu Armii Krajowej, jednak wyroku nie zdążono wykonać.

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Tuż przed zakończeniem wojny Krzeptowski zamierzał wyjechać z Zakopanego. Został jednak schwytany przez UB[6]. W 1945, po wkroczeniu na Podhale Armii Czerwonej, członkowie Komitetu Góralskiego zostali zlikwidowani, bądź wywiezieni na Syberię[1]. Rok później w Zakopanem odbył się tzw. proces Józefa Cukiera i towarzyszy. Dla potrzeb sądu (pismo nr 2170 I 45 do Sądu Karnego Specjalnego w Krakowie) wydano zaświadczenie, z którego wynika że "Andrzej Krzeptowski, lat 42, po aresztowaniu go przez NKWD i zażyciu trucizny 26 lutego 1945 został dostarczony do szpitala św. Łazarza w Krakowie z poleceniem, aby go koniecznie odratowano i utrzymano przy życiu"[1]. Mimo to, pacjent zmarł tego samego dnia. Okoliczności śmierci Krzeptowskiego nie są jednak do końca wyjaśnione[2]. Wiadomość o zgonie jego rodzina otrzymała dopiero w latach 50. Ireny, jego córki, nie chciano po wojnie przyjąć do szkoły. Prześladowano także jej matkę[6].

Osiągnięcia[edytuj | edytuj kod]

Igrzyska olimpijskie Olympic rings without rims.svg[edytuj | edytuj kod]

1924 Francja Chamonix 28. miejsce (w biegu na 18 km), 21. miejsce (w skokach), 19. (w kombinacji norweskiej)
1928 Szwajcaria Sankt Moritz 27. miejsce (w skokach)

Starty A. Krzeptowskiego w konkursach skoków na igrzyskach olimpijskich – szczegółowo[edytuj | edytuj kod]

Miejsce Dzień Rok Miejscowość Skocznia Konkurs Skok 1 Skok 2 Nota Strata Zwycięzca
21. 4 lutego 1924 Francja Chamonix Tremplin aux Bossons indywid. 33,0 m 32,0 m 12,459 pkt 6,502 pkt Jacob Tullin Thams
27. 18 lutego 1928 Szwajcaria Sankt Moritz Olympiaschanze indywid. 41,5 m 46,5 m 12,604 pkt 6,604 pkt Alf Andersen

Starty A. Krzeptowskiego w kombinacji na igrzyskach olimpijskich – szczegółowo[edytuj | edytuj kod]

Miejsce Dzień Rok Miejscowość Dyscyplina/konkurencja Wynik Strata Zwycięzca
19. 4 lutego 1924 Francja Chamonix kombinacja norweska
skoki
+ bieg na 18 km
9,531 pkt. 9,375 pkt. Thorleif Haug

Starty A. Krzeptowskiego w biegach na igrzyskach olimpijskich – szczegółowo[edytuj | edytuj kod]

Miejsce Dzień Rok Miejscowość Dyscyplina Czas Strata Zwycięzca
28. 2 lutego 1924 Francja Chamonix bieg na 18 km 1:43:02,8 28:31,0 Thorleif Haug

Mistrzostwa świata w narciarstwie klasycznym[edytuj | edytuj kod]

1927 Królestwo Włoch (1861–1946) Cortina d'Ampezzo 9. miejsce (w kombinacji norweskiej), 18. miejsce (w skokach), 27. miejsce (w biegu na 18 km)
1929 Polska Zakopane 27. miejsce (w skokach)

Sukcesy krajowe[edytuj | edytuj kod]

  • mistrz Polski w kombinacji norweskiej: 1922, 1923, 1926
  • mistrz Polski w skokach: 1923, 1926
  • wicemistrz Polski w skokach: 1922
  • brązowy medalista MP w skokach: 1924
  • mistrz Polski w biegu na 18 km: 1922, 1924
  • mistrz Polski w slalomie: 1923
  • mistrz Polski w biegu sztafetowym 4 × 10 km: 1929
  • wicemistrz Polski w zjeździe: 1929.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i Polski Komitet Olimpijski: Andrzej Krzeptowski I – sylwetka w portalu www.olimpijski.pl (pol.). www.olimpijski.pl. [dostęp 2015-01-21].
  2. a b c d Ryszard Wryk: Sport olimpijski w Polsce 1919-1939. Poznań: 2006.
  3. Wielki poczet skoczków polskich: Aleksander Rozmus – Rekordzista z Jaworzynki. Skijumping.pl. [dostęp 2011-08-19].
  4. a b Wyniki Mistrzostw Polski – 1920-2002. Skijumping.pl. [dostęp 2011-08-16].
  5. Andrzej Krzeptowski I. Sports-reference.com. [dostęp 2011-08-16].
  6. a b c Chciał dobrze, a został zaprzańcem. onet.pl. [dostęp 2011-08-16].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]