Andrzej Krzysztof Waśkiewicz

Andrzej Krzysztof Waśkiewicz

Andrzej Krzysztof Waśkiewicz, 2001 (fot. Olena Waśkiewicz)
Data i miejsce urodzenia	22 czerwca 1941 Warszawa
Data i miejsce śmierci	11 lipca 2012 Gdańsk
Zawód, zajęcie	poeta, krytyk literacki, edytor
Małżeństwo	Anna Sobecka-Waśkiewicz
Odznaczenia

Andrzej Krzysztof Waśkiewicz (ur. 22 czerwca 1941 w Warszawie, zm. 11 lipca 2012 w Gdańsku) – polski poeta, krytyk literacki, edytor, redaktor, publicysta i felietonista, autor słuchowisk radiowych.

Życiorys

Urodził się w rodzinie Błażeja (zm. 1944), przedsiębiorcy, i Janiny z domu Higersbergerów (1916–1980), nauczycielki. Ojciec walczył w powstaniu warszawskim w stopniu podporucznika AK (ps. Winoszajtis) i zginął w czasie walk. Po upadku powstania młody Andrzej wraz z matką uratował się z transportu do obozu przejściowego w Pruszkowie. Mieszkał następnie w rodzinnym miejscu matki w Trzylatkowie k. Grójca (do parcelacji), następnie w Łodzi, od r. 1946 na Ziemi Lubuskiej: w Lubsku, we wsi Stary Zagór, w Kożuchowie i Zielonej Górze.

W 1960 r. ukończył Państwowe Technikum Rolnicze w Szprotawie, w 1961 Studium Bibliotekarskie w Jarocinie. W 1970 r. ukończył zaocznie Filologię Polską na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Był współtwórcą Klubu Literackiego przy Lubuskim Towarzystwie Kultury w Zielonej Górze, współorganizatorem lubuskiego ośrodka KKMP (Korespondencyjny Klub Młodych Pisarzy).

Pracował jako bibliotekarz w Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Zielonej Górze (1961–1963), dziennikarz „Gazety Chłopskiej” w Zielonej Górze (1963–1966, kierował jej oddziałem). Kierownik działu artystycznego dwutygodnika „Nadodrze” (1967–1979). W latach 1967–1971 w zespole redakcyjnym pisma „Orientacja”. Członek zespołu redakcyjnego pisma młodego ruchu literackiego i artystycznego „Integracje” (1978–1995). Od 1979 r. mieszkał w Gdańsku. Pracował jako redaktor w Redakcji Młodego Ruchu Artystycznego i Debiutów Młodzieżowej Agencji Wydawniczej (1979–1990), członek redakcji kwartalnika „Punkt” (1979–1981), redaktor naczelny „Gdańskiego Rocznika Kulturalnego” (1984–1999), redaktor naczelny czasopisma „Autograf” (miesięcznik 1988–1990, dwumiesięcznik 1995–2012), sekretarz redakcji „Magazynu Gdańskiego” (1995–2002). Od 1991 r. współpracował ze Spółdzielnią Wydawniczą Anagram, był w Radzie Nadzorczej. W 2004 r. przeszedł na emeryturę.

Jako poeta zadebiutował w 1961 r. wierszem na łamach tygodnika „Zarzewie”, jako krytyk w r. 1962 w tygodniku literacko-artystycznym „Współczesność”. Jest autorem ponad trzydziestu książek, redaktorem i współredaktorem wielu czasopism kulturalnych, a także tomów prac zbiorowych, licznych antologii, wyborów wierszy poetów różnych pokoleń. Edytor pism m.in. Anatola Sterna i Juliana Przybosia. Otrzymał liczne nagrody w konkursach i na festiwalach poetyckich (m.in. Czerwona Róża, Nike Warszawska, Wiosna Opolska, Międzynarodowy Listopad Poetycki).

Jego wiersze przełożono na język arabski, białoruski, bułgarski, francuski, niemiecki, ukraiński i włoski.

Był związany z Orientacją Poetycką „Hybrydy”. Przez dekady uczestniczył w życiu młodoliterackiego ruchu artystycznego. Wraz z Jerzym Leszinem-Koperskim opracował m.in. bibliofilską serię poetycką „Generacje” (1971–1976), serię „Pokolenie które wstępuje” (1974–1985), kilkanaście corocznych antologii „Debiuty poetyckie”(1976–1985). W 1987 został przewodniczącym Komitetu Redakcyjnego serii książek literackich pod nazwą Biblioteka Gdańska, której celem była prezentacja najwybitniejszych pisarzy wybrzeżowych w jednolitej formie edytorskiej. Niestrudzony mentor i krytyk młodych poetów, których promował przez pół wieku.

Pseudonimy (najważniejsze): akw, Krzysztof Kościesza.

Należał do ZMP (Związek Młodzieży Polskiej), ZMW (Związek Młodzieży Wiejskiej), ZSL (Zjednoczone Stronnictwo Ludowe), SDP (Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich), GTPS (Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki, od 1987 - członek Zarządu Głównego).

Od 1967 r. w Związku Literatów Polskich. Przez wiele lat pracował w Komisji Kwalifikacyjnej ZG ZLP, od 2003 jej przewodniczący, członek Zarządu Głównego ZLP.

W czerwcu 1986 został powołany do składu Narodowej Rady Kultury II kadencji.

Dwukrotnie żonaty: z Mirosławą Kużel (1964–1973) i z Anną Sobecką (1973–2012). Ojciec Krzysztofa (ur. 1965), Oleny (ur. 1974), Marcina (ur. 1976) i Adama (ur. 1976).

Zmarł w Gdańsku, pochowany 16 lipca 2012 na cmentarzu Łostowickim (kwatera 4-13-37).

Twórczość (wybór)

• Wstępowanie (1963) - wiersze
• Strefa pamięci (1965) - wiersze
• Dziedzictwo (1965) - wiersze
• Dom z płaskim dachem (1966) - powieść
• Przestrzeń po człowieku (1967) - wiersze
• Próba uzasadnienia (1970) - wiersze
• Lubuskie środowisko literackie (1970) - informator
• Zapis z nieobecności (1971) - wiersze
• Tożsamość (1973) - wiersze
• Rygor i marzenie (1973) – eseje historycznoliterackie
• Bezsenna jawa (1977) - wiersze
• O poezji Juliana Przybosia (1977) - szkic
• Modele i formuła (1978) - eseje krytycznoliterackie
• Formy obecności nieobecnego pokolenia (1978) - eseje krytycznoliterackie
• Bezimienna nadzieja (1980) - wiersze
• Ósma dekada (1982) - eseje krytycznoliterackie
• W kręgu „Zwrotnicy” (1983) - eseje historycznoliterackie
• Julian Przyboś i Awangarda Krakowska (1991) - esej
• Cyprian Kamil Norwid (1991) - esej
• Józef Czechowicz (1991) - esej
• Krzysztof Kamil Baczyński i poezja pokolenia wojennego (1991) - esej
• Miron Białoszewski (1991) - esej
• Mirbad, 7 (1991) - wiersze
• Poezja Władysława Broniewskiego (1994) - esej
• Suwerenne państwo obłoków (1994) - wiersze
• W granicach doświadczenia (1994) - wiersze
• W odwróconej przepaści (1996) - wiersze
• Horyzont zdarzeń. Cztery poematy (1999) - wiersze
• Widmowe światło wspólnoty (2001) - wiersze
• Fenomen gdański (2002) - eseje
• W kręgu futuryzmu i awangardy (2003) - eseje krytycznoliterackie
• Historia, poezja, los (2005) - eseje krytycznoliterackie
• Sekwencje i inne doświadczenia dawne i nowe (2005) - wiersze
• Sny, doświadczenia, epifanie (2006) - wiersze
• Poezja wciąż dwudziestego wieku (2008) - esej
• Lubuskie środowisko literackie. Wybór E. Kurzawa (2014) - eseje krytycznoliterackie
• O literaturze lubuskiej. Wybór E. Kurzawa (2016) - eseje krytycznoliterackie

Ordery i odznaczenia

• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2002)
• Złoty Krzyż Zasługi (1984)
• Medal 40-lecia Polski Ludowej (1986)
• Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2009)
• Złote Odznaczenie im. Janka Krasickiego (1978)
• Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1973)
• Złota Odznaka Socjalistycznego Związku Studentów Polskich (1978)
• Honorowa Odznaka Socjalistycznego Związku Studentów Polskich (1982)
• Medal „Zasłużony dla Studenckiego Ruchu Dziennikarskiego” (1975)
• Medal „Zasłużony dla Kultury Studenckiej” (1978)
• Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Rozwoju Województwa Zielonogórskiego” (1987)

Źródło:.

Nagrody i wyróżnienia

• Nagroda im. Tomasza Nocznickiego za publicystykę w prasie ZSL (1965)
• Lubuska Nagroda Kulturalna (1973)
• Nagroda „Pióra” - za działalność krytyczną w gdańskim Konkursie „Czerwonej róży” (1976)
• Nagroda Specjalna w Ogólnopolskim turnieju poetyckim „Czerwonej róży” za całokształt pracy krytyczno-literackiej (1983)
• Nagroda tygodnika „Fakty” za twórczość krytyczno-literacką ze szczególnym uwzględnieniem książki W kręgu „Zwrotnicy” i Ósma Dekada (1983)
• Wyróżnienie w dziedzinie eseistyki przez Radę Funduszu Literatury przy Ministerstwie Kultury i Sztuki (1984)
• Nagroda Artystyczna Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki (1988, 1994, 2006)
• Nagroda Prezydenta Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury „Splendor Gedanensis” (1995)
• Symboliczna Nagroda im. Ryszarda Milczewskiego-Bruno (2002)
• Nagroda Prezydenta Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury z okazji 45-lecia twórczości literackiej (2006)
• Nagroda im. Jarosława Iwaszkiewicza za całokształt dorobku twórczego w dziedzinie poezji i krytyki literackiej (2007)
• Nagroda Prezydenta Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury z okazji jubileuszu 50-lecia Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki (2008)
• Nagroda Prezydenta Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury z okazji jubileuszu 50-lecia pracy twórczej oraz 70. urodzin (2011)
• Honorowy Lubuski Wawrzyn Literacki (2012)

Źródło:.

Upamiętnienie

Od 2015 Nagroda Literacka Związku Literatów Polskich nosi imię Andrzeja K. Waśkiewicza, i przyznawana jest przez Oddział ZLP w Zielonej Górze w uznaniu za wartościowe dzieło literackie, w tym również za dzieło dramaturgiczne, krytyczne, eseistyczne.

Bibliografia

• Andrzej Krzysztof Waśkiewicz. literatura.waw.pl. [dostęp 2012-07-11]. (arch.)
• Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. T. 9: W-Z. (2004)
• Eugeniusz Kurzawa: Andrzej K. Waśkiewicz – miejsca opuszczone (2012)
• Andrzej K. Waśkiewicz – miejsca odwiedzane. Oprac. Barbara Wrona (2015)
• Andrzej (Andrzej K. Waśkiewicz we wspomnieniach). Oprac. Anna Sobecka (2017)
• Relacje: Warszawa – Zielona Góra, Gdańsk. Jerzy Leszin-Koperski, Andrzej K. Waśkiewicz. Oprac. Piotr Smoliński (2018)
• Andrzej K. Waśkiewicz. Bibliografia. Oprac. Anna Sobecka. Zielona Góra (2019)
• Dedykacje (dla Andrzeja K. Waśkiewicza). Oprac. A. Sobecka. (2023)