Przejdź do zawartości

Andrzej Nowak (historyk)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Andrzej Nowak
Ilustracja
Prof. Andrzej Nowak (2019)
Państwo działania

 Polska

Data i miejsce urodzenia

12 listopada 1960
Kraków

profesor zwyczajny nauk humanistycznych
Specjalność: historia polityczna Polski i Europy w XX wieku; sowietologia; zagadnienia cywilizacyjne; stosunki polsko-rosyjskie
Alma Mater

Uniwersytet Jagielloński

Doktorat

1990 – historia
Instytut Historii PAN

Habilitacja

2002 – nauki humanistyczne – historia
Instytut Historii PAN w Warszawie

Profesura

2011

Polska Akademia Nauk / Umiejętności
Status PAN

członek Polsko-Rosyjskiej Komisji Historycznej PAN-RAN

Status PAU

członek Komisji Środkowoeuropejskiej

pracownik naukowy
Instytut

Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN

kierownik
Zakład

Zakład Historii Europy Wschodniej Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego

Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Krzyż Zasługi Złoty Medal „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas”
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach
Andrzej Nowak (z prawej) z Łukaszem Dryblakiem w czasie spotkania autorskiego podczas Targów Książki Historycznej w Warszawie (2024)

Andrzej Witold Nowak (ur. 12 listopada 1960 w Krakowie)[1] – polski historyk, pisarz, publicysta, sowietolog, profesor nauk humanistycznych, nauczyciel akademicki Uniwersytetu Jagiellońskiego, profesor zwyczajny w Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk, kierownik Zakładu Historii Europy Wschodniej Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego, w latach 1991–2012 redaktor naczelny dwumiesięcznika „Arka", a następnie „Arcana”, autor Dziejów Polski. Od 2016 członek Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej. Od 2025 doradca społeczny Prezydenta RP. Kawaler Orderu Orła Białego[2].

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Wykształcenie i działalność naukowa

[edytuj | edytuj kod]

W 1982 ukończył studia na Wydziale Filozoficzno-Historycznym UJ (seminarium Władysława Serczyka)[3]. Od stycznia 1983 związany jest z Instytutem Historii PAN w Warszawie (Zakład Historii Europy XIX i XX wieku), gdzie przygotowywał rozprawę doktorską (obronioną w 1990, promotorka: Wiktoria Śliwowska)[4]. W latach 1987–1991 był bibliotekarzem w Bibliotece Jagiellońskiej. Od 1991 jest zatrudniony na etacie w Instytucie Historii PAN w Warszawie, gdzie przygotował rozprawę pt. Polityka wschodnia Józefa Piłsudskiego 1918–1920, która wraz z dorobkiem naukowym była podstawą nadania mu w 2002 stopnia naukowego doktora habilitowanego. W Instytucie Historii PAN kieruje od 2002 Pracownią Dziejów ZSRR i Europy Wschodniej[5]. Obecnie jest kierownikiem Zakładu Historii Europy Wschodniej i Studiów nad Imperiami XIX i XX wieku w IH PAN.[5]

Od lutego 2004 zatrudniony jako profesor w Instytucie Historii UJ[4]. W 2011 otrzymał tytuł naukowy profesora[6].

Poza pracą w Instytucie Historii PAN i Instytucie Historii UJ był profesorem w Wyższej Szkole Biznesu NLU w Nowym Sączu[7][8][9], od 2016 roku wykłada również w Kolegium Europejskim w Natolinie[10]. Wykładał także gościnnie na uniwersytetach w USA (m.in. na Uniwersytecie Columbia, Uniwersytecie Rice’a, Uniwersytecie Harvarda), jak również w Wielkiej Brytanii (Cambridge, University College of London), Kanadzie, Irlandii, Japonii, w Czechach (na Uniwersytecie Masaryka w Brnie)[11][5].

Zajmuje się głównie historią polityczną i myślą polityczną Europy Wschodniej XIX–XX wieku. Jest znawcą historii stosunków polsko-rosyjskich. Opublikował ponad 30 monografii i zbiorów studiów na temat historii Polski i Rosji, tłumaczonych na wiele języków i publikowanych przez wydawnictwa akademickie m.in. w Wielkiej Brytanii (Routledge), Niemczech (DeGruyter, Brill), Ukrainie, Czechach, Rumunii, Słowenii, na Węgrzech[12]. Wypromował 10 doktorów historii i ponad 100 magistrów.[4] Był opiekunem pracy magisterskiej Pawła Zyzaka Lech Wałęsa. Idea i historia obronionej w czerwcu 2008[13].

Jest członkiem Rady Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego, Komisji Środkowoeuropejskiej oraz Wschodnioeuropejskiej PAU; kolegium redakcyjnego „Kwartalnika Historycznego” i „Dziejów Najnowszych”. W latach 2006–2010 był członkiem Rady Archiwalnej przy Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych; członkiem Rady Muzeum Historii Polski, a także wiceprezesem Rady Historyków Narodowego Banku Polskiego (2007–2010); jak również wieloletnim członkiem Rady Akademickiej Europejskiej Sieci Pamięć i Solidarność oraz przewodniczącym Rady Centrum im. Juliusz Mieroszewskiego[5][14]. W latach 2020-2023 był redaktorem naczelnym „Kwartalnika Historycznego”, zaś w latach 2013-2019 redaktorem naczelnym „Studiów z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej”[5].

Od 2015 do 2021 był członkiem jury Konkursu „Książka Historyczna Roku”[15]. Od 2023 roku kieruje w Instytucie Historii PAN projektem badawczym Ministerstwa Nauki i Edukacji „Oblicza i metamorfozy imperiów rosyjskich (333 lata: 1689–2022). Realizacja badań naukowych w ramach Zespołu do badań porównawczych nad imperializmem rosyjskim”.[16]

Postanowieniem prezydenta Andrzeja Dudy z 27 czerwca 2016 został powołany w skład Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu[17]. W czerwcu 2023 ponownie został przez Prezydenta RP powołany w skład tego gremium[18].

Działalność medialna i publiczna

[edytuj | edytuj kod]

Od 1980 zaangażowany w działalność publicystyczną. Najpierw, w latach 1980. w ramach tzw. drugiego obiegu, poświęconą głównie stosunkom Polski z jej wschodnimi sąsiadami (współpracował m.in. z „Arką”, „Miesięcznikiem Małopolskim”, „Alternatywami”, „Tumultem”).[19] Od 1988 do 1991 sekretarz redakcji, a w latach 1991–1994 redaktor naczelny wywodzącego się z „podziemia” dwumiesięcznika „Arka”;[20][21] od 1994 do 2012 redaktor naczelny dwumiesięcznika kulturalno-politycznego „Arcana” (do końca 2012 – 108 numerów)[22]. W latach 1989–1991 dziennikarz w dziale międzynarodowym dziennika „Czas Krakowski”; ukończył kurs dziennikarstwa międzynarodowego w agencji Reutera w Londynie w 1990. Od 1989 publikuje artykuły, wywiady i komentarze na łamach m.in. „Rzeczpospolitej”, „Dziennika” i jego dodatku „Europa”, „Naszego Dziennika”, „Gazety Polskiej”, „Gościa Niedzielnego”, „Tygodnika Solidarność”, „Wprost”, „Niedzieli”, Sieci, Do Rzeczy, „Znaku”, „Życia”. Prezes Rady Nadzorczej Spółki Polskie Radio Kraków SA (1993–1995); członek Rady Programowej Polskiego Radia SA w Warszawie od 1997 do 2001. Jako ekspert do spraw polityki wschodniej zapraszany często do programów telewizyjnych.

Publikuje regularnie w miesięczniku „Wpis – Wiara, Patriotyzm i Sztuka”[23]. Zasiadł w Radzie Fundacji Reduta Dobrego Imienia – Polska Liga przeciw Zniesławieniom[24] oraz radzie programowej Fundacji im. Janusza Kurtyki[25]. W 2015 został honorowym członkiem Stowarzyszenia Studenci dla Rzeczypospolitej[26]. Jego komentarze i wywiady na temat Europy Wschodniej i Rosji ukazują się również w mediach światowych, takich jak „Le Figaro”, „L'Opinion”, „The Times”, „Die Welt”, „The Spectator” oraz „The New Yorker”[27][28][29][30][31][32].

W 2014 nakładem wydawnictwa Biały Kruk ukazał się pierwszy tom „Dziejów Polski” Nowaka, dotychczas (stan: sierpień 2026) ukazało się siedem tomów opisujących historię Polski do 1763.

W październiku 2015 został członkiem Narodowej Rady Rozwoju powołanej przez prezydenta Andrzeja Dudę[33].

Od lutego 2016 do lutego 2024 Program 1 Polskiego Radia emitował jego cotygodniową, cieszącą się wielką popularnością audycję „Historia żywa”.[34] Kontynuuje ją od października 2024 w cyklu programów autorskich o historii wKanale Zero[35].

11 listopada 2019 prezydent Andrzej Duda odznaczył Andrzeja Nowaka Orderem Orła Białego w uznaniu za wybitne działania na polu historii, za propagowanie wartości patriotycznych oraz monumentalne „Dzieje Polski”[2].

16 listopada 2020 Andrzej Nowak otrzymał Nagrodę Mediów Publicznych w kategorii „Słowo” za „Dzieje Polski”. Głoszący laudację Krzysztof Masłoń stwierdził, że „Dzieje Polski są najważniejszą polską książką po 1989”[36]. W tym samym roku, 14 grudnia, Andrzej Nowak został uhonorowany Złotym BohaterONem w kategorii osoba publiczna, przyznawanym przez Polskie Radio[37].

Poglądy

[edytuj | edytuj kod]

Ma poglądy konserwatywne. W latach 1980–1981 członek Niezależnego Zrzeszenia Studentów i delegat do Konwentu NZS UJ. Od końca 1981 do 1987 współorganizator podziemnego „Wolnego Uniwersytetu Jagiellońskiego” (wykłady dla grup robotniczych) i współpracownik Chrześcijańskiego Uniwersytetu Robotniczego (zorganizowanego przez ks. Kazimierza Jancarza w Mistrzejowicach).[19] W latach 1988–1991 działacz NSZZ „Solidarność” na UJ (w 1990–91 członek Komisji Zakładowej UJ). Uczestnik I i II Międzynarodowej Konferencji Praw Człowieka w Mistrzejowicach (1989) i w Leningradzie (1990).[38] Członek Honorowego Komitetu Poparcia Lecha Kaczyńskiego w wyborach prezydenckich 2005.[39] Był wielokrotnym uczestnikiem organizowanych przez prezydenta Kaczyńskiego seminariów w Lucieniu.[40] W wyborach 2010 był członkiem Honorowego Komitetu Poparcia Jarosława Kaczyńskiego.

Członek Akademickiego Klubu Obywatelskiego im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Poznaniu[41]. W 2014, przed wyborami prezydenckimi, był zachęcany do startu przez środowisko Radia Wnet[42][43]. W wyborach w 2015 poparł kandydaturę Andrzeja Dudy.

W 2018 stwierdził, że Jarosław Kaczyński „przyjął na siebie odpowiedzialność (…) za miejsce Polski w politycznym krajobrazie Europy i świata”[44]. Wobec bezradności PiS w wyborach parlamentarnych w 2023 roku wezwał publicznie Kaczyńskiego do odejścia[45].

W niedzielę 24 listopada 2024 w krakowskiej hali Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, podczas Kongresu Obywatelskiego zorganizowanego przez Prawo i Sprawiedliwość, oficjalnie ogłosił, że kandydatem obywatelskim, popieranym przez to ugrupowanie został dr Karol Nawrocki, prezes Instytutu Pamięci Narodowej. Przedstawił również jego życiorys i dokonania, odnosząc się do wydarzeń historycznych, jak i współczesnej sytuacji geopolitycznej Polski[46][47]. Prof. Nowak został również tego dnia ogłoszony przewodniczącym Obywatelskiego Komitetu poparcia Karola Nawrockiego. W dniu swojej inauguracji liczył on 170 osób. Komitet ten wystosował list do władz Prawa i Sprawiedliwość, w którym jego sygnatariusze wyrazili wsparcie dla kandydata popieranego przez tę partię. Oprócz byłych polityków PiS i osób w przeszłości związanych z tą formacją polityczną do komitetu przystąpili m.in.: Anna Chodakowska, Mirosław Chojecki, Ewa Dałkowska, Andrzej Gwiazda, Ewa Kłobukowska, Antoni Libera, Halina Łabonarska, Jan Pietrzak, Zofia Romaszewska, Wojciech Roszkowski, Teresa Sukniewicz[48]. Po zwycięskich dla Karola Nawrockiego wyborach prasa zagraniczna nazwała Nowaka „kingmakerem”[49].

Chociaż dostrzega problem przypisywania Polsce odpowiedzialności za zbrodnie niemieckie, jest przeciwny zwalczaniu go za pomocą instrumentów karnoprawnych, dlatego skrytykował nowelizację ustawy o IPN z 2018, która takie rozwiązanie przewidywała[50]. W styczniu 2022 r. prof. Andrzej Nowak podpisał się pod tzw. "Deklaracją Szesnastu" potępiającą rzekome "szerzenie wrogości w relacjach chrześcijańsko-żydowskich". Było to wystąpienie przeciwko działaniom Grzegorza Brauna i jego ugrupowania, skierowanych przeciw żydowskiemu świętu Chanuka[51].

W sierpniu 2025 powołany na doradcę społecznego prezydenta Karola Nawrockiego. 8 października tego samego roku Andrzej Nowak wygłosił w kompleksie Bundestagu w Berlinie wykład zorganizowany przez frakcję AfD, co szeroko komentowano w polskich oraz niemieckich mediach[32]. W wystąpieniu Nowak akcentował potrzebę jednoznacznego upamiętnienia polskich ofiar niemieckiej okupacji oraz przestrzegał przed „imperializmem kosztem słabszych państw”, wzywając zarazem do poszanowania „prawa jednostki do osobistej pamięci” jako fundamentu „kultury wolności”[52].

W październiku 2026 został włączony przez Prezydenta RP Karola Nawrockiego w skład Kapituły Orderu Orła Białego[53].

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]

Jest synem nauczycielki – Jadwigi, oraz inżyniera metalurga – Antoniego. Jego żoną jest Justyna Chłap-Nowakowa, mają dwójkę dzieci[54].

Publikacje

[edytuj | edytuj kod]

W dorobku publikacyjnym A. Nowaka znajdują się m.in.[55]:

  • Między carem a rewolucją. Studium politycznej wyobraźni i postaw Wielkiej Emigracji wobec Rosji 1831–1849, Wydawnictwo Instytut Historii PAN i Warszawska Oficyna Wydawnictwo Gryf, Warszawa 1994. Nowe wydanie poszerzone:  „Kto powiedział, że Moskale są to bracia nas, Lechitów…” Szkice z historii wyobraźni politycznej Polaków, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2016, ISBN 978-83-08-06110-7,
  • Jak rozbić rosyjskie imperium? Idee polskiej polityki wschodniej 1733–1921, Warszawska Oficyna Wydawnictwo Gryf, Warszawa 1995. Wydanie drugie, poszerzone, Kraków 1999, Wydawnictwo ARCANA, ss. 374 ISBN 83-86225-02-5.
  • Dzieje kresów, Wydawnictwo Kluszczyński, Kraków 2000, ISBN 83-7447-049-6.
  • Polska i „trzy” Rosje. Studium polityki wschodniej Józefa Piłsudskiego (do kwietnia 1920 roku), Wydawnictwo Arcana, Kraków 2001. Wydanie 4, poszerzone: Polska i trzy Rosje. Polityka wschodnia Piłsudskiego i sowiecka próba podboju Europy w 1920 roku, Kraków: Wydawnictwo Literackie 2021, ISBN 978-83-08-07388-9.
  • Kronika Polski, pod red. A. Nowaka, Wydawnictwo Kluszczyński, Kraków 1997. (wyd. 2 w 2001, wyd. 3 w 2005)
  • Polacy, Rosjanie i biesy. Studia i szkice historyczne z XIX i XX wieku, Wydawnictwo Arcana, Kraków 1999, ISBN 978-83-86225-02-6.
  • Od imperium do imperium. Spojrzenia na historię Europy Wschodniej, Wydawnictwo Arcana, Kraków 2004, ISBN 978-83-89243-81-2.
  • Powrót do Polski, Wydawnictwo Arcana, Kraków 2005.
  • Jan Paweł II – biografia ilustrowana, Wydawnictwo R. Kluszczyński, Kraków 2001.
  • Powrót do Polski. Szkice o patriotyzmie po "końcu historii”, Wydawnictwo Arcana, Kraków 2005.
  • Karol Wojtyła – Jan Paweł II. Kronika życia i pontyfikatu, Wydawnictwo Kluszczyński, Kraków 2005, 978-83-88080-98-2.
  • Russia and Eastern Europe: applied „imperiology”, ed. by Andrzej Nowak, Wydawnictwo ARCANA, Kraków 2006, ISBN 83-89243-58-X.
  • Historie politycznych tradycji, Wydawnictwo Arcana, Kraków 2007, ISBN 978-83-60940-08-2.
  • Historie politycznych tradycji. Piłsudski, Putin i inni, Wydawnictwo Arcana, Kraków 2007.
  • History and Geopolitics. A Contest for Eastern Europe, Wydawnictwo Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, Warszawa 2008.
  • Polska i trzy Rosje. Studium polityki wschodniej Józefa Piłsudskiego, Wydawnictwo Arcana, Kraków 2008.
  • Ofiary, imperia i historycy. Studium przypadków (od XVIII do XXI wieku), Wydawnictwo Arcana, Kraków 2009, ISBN 978-83-60940-29-7.
  • Imperial Victims/Empires as Victims: 44 Views. Ofiary imperiów/imperia jako ofiary: 44 spojrzenia, ed. by Andrzej Nowak, Wydawnictwo IH PAN & IPN, Warszawa 2010, ISBN 978-83-7629-237-3.
  • Ojczyzna Ocalona. Wojna sowiecko-polska 1919–1920, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2010.
  • Imperium a ti druzi. Rusko, Polsko a moderni dĕjiny východni Evropy, wydawnictwo CDK, Brno 2010, ISBN 978-80-7325-222-9.
  • Od Polski do post-polityki. Intelektualna historia zapaści RP, Wydawnictwo Arcana, Kraków 2010.
  • Czas walki z Bogiem. Kościół na straży wolności Polaków, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2011.
  • Imperiological Studies. A Polish Perspective, Wydawnictwo Societas Vistulana, Kraków 2011, ISBN 978-83-61033-46-2.
  • Strachy i Lachy. Przemiany polskiej pamięci, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2012. Krytyka: Александр Федута. Память раненого поколения // Перекрёстки. Журнал исследований восточноевропейского Пограничья. 2012. № 3–4. С. 371–376.
  • Historie Polski w XIX wieku, red. Andrzej Nowak, t. 1-4, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2013-2015, ISBN 978-83-7181-782-3.
  • Intelektualna historia III RP. Rozmowy z lat 1991-2012, Wyd. Sic!, Warszawa 2013, ISBN 978-83-61967-50-7.
  • Dzieje Polski. Skąd nasz ród, t. 1, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2014. Wydanie węgierskie: Lengyelország története 1202-ig: Őseink földje, trans.: Lajos Pálfalvi, Budapest: Gondolat Kiadó, 2025, ISBN: 978-96-3556-592-4.
  • Putin. Źródła imperialnej agresji, Wyd. Sic!, Warszawa 2014
  • Uległość czy niepodległość, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2014.
  • Pierwsza zdrada Zachodu. 1920 – zapomniany appeasement, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2015, ISBN 978-83-08-05550-2.
  • Dzieje Polski. Od rozbicia do nowej Polski, t. 2, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2015.
  • Historia i Polityka, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2016.
  • Dzieje Polski. Królestwo zwycięskiego Orła, t. 3, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2017.
  • Niepodległa! 1864–1924. Jak Polacy odzyskali Ojczyznę, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2018, ISBN 978-83-7553-242-5.
  • Perspektywy przegranych i zwycięzców Wielkiej Wojny: zbiorowe tożsamości i indywidualne doświadczenia w Europie Środkowo-Wschodniej (1914–1921), Wyd. Instytutu Historii PAN, Warszawa 2018, ISBN 978–83–65880–26–0.
  • Filary Niepodległości, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2018.
  • Metamorfozy Imperium Rosyjskiego 1721–1921. Geopolityka, ody i narody, Wydawnictwo Literackie 2018 ISBN 978-83-08-06569-3. Wydanie chorwackie: Metamorfoze Ruskog Carstva 1721. – 1921. Geopolitika, Ode i Narodi. Preveo Slaven Kale, Zagreb: FORTUNA, 2023, ISBN 978-953-7704-23-0.
  • Kościół na straży polskiej niepodległości (wspólnie z Martyną Deszczyńską), Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2018.
  • O historii nie dla idiotów. Rozmowy i przypadki, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2019, ISBN 978-83-08-06867-0.
  • Dzieje Polski. Trudny złoty wiek, t. 4, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2019, ISBN 978-83-7553-277-7.
  • Klęska Imperium Zła. Rok 1920, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2020, ISBN 978-83-7553-290-6[56].
  • Między nieładem a niewolą. Krótka historia myśli politycznej, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2020, ISBN 978-83-7553-306-4[57].
  • Chluba i zguba. Antologia najnowszej publicystyki patriotycznej, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2020, ISBN 978-83-7553-307-1.
  • Dzieje Polski. Imperium Rzeczypospolitej, t. 5, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2021, ISBN 978-83-7553-328-6.
  • Як поставала «імперія зла»? Досвід Центрально-Східної Європи. Пер. з пол. Миколи Яковини. – Київ: Дух і Літера, 2021, ISBN: 978-966-378-924-8.
  • Polska i Rosja. Sąsiedztwo wolności i despotyzmu X–XXI w., Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2022, ISBN 978-83-7553-340-8. Wydanie angielskie: Poland and Russia. The Neighborhood of Freedom and Despotism in the X-XXI Centuries, transl. Jan Czarniecki, Eoin Cavanagh, Kraków, Polska Fundacja Humanistyczna im. Wincentego Kadłubka 2023, ISBN 978-83-7553-375-0; wydanie rumuńskie: Polonia Și Rusia. Ȋntre libertate și despotism secolele al X-lea al XXI-lea, trad. Constantin Geambaşu, Marina Ilie şi Vasile Moga, Bucureşti: Tracus Arte, 2024, ISBN 978-606-023-544-6; wydanie niemieckie: Polen und Russland. Eine Nachbarschaft der Freiheit und des Despotismus 10.-21. Jhd., Kraków, tłum. Wojciech Dzido.Kraków, Polska Fundacja Humanistyczna im. Wincentego Kadłubka 2023, ISBN 978-83-7553-375-0.
  • Az Orosz birodalom áldozatai – a birodalom mint áldozat, transl.: Lajos Pálfalvi & Judit Reiman), Örőkség Kultúrpolitikai Intézet, Budapest 2022, ISBN: 978-615-6039-02-6.
  • Wojna i dziedzictwo. Historia najnowsza, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2022, ISBN 978-83-7553-358-3.
  • Tyrania postępu (współautor), Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2023, ISBN 978-83-7553-373-6.
  • Die Geschichte Polens, Band I-V, tłum. Peter Seraphim u. a., wyd. Polska Fundacja Humanistyczna im. Wincentego Kadłubka, Kraków 2023, ISBN: 978-83-7553-378-1, 978-83-7553-379-8, 978-83-7553-380-4, 978-83-7553-381-1, 978-83-7553-382-8.
  • The Forgotten Appeasement of 1920. Lloyd-George, Lenin and Poland, Routledge, London-New York 2023, 408 p. ISBN 978-10-32-43463-6.
  • Dzieje Polski. Potop i ogień, t.6, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2023, ISBN 978-83-7553-394-1.
  • The History of Poland, Vol. I-V, transl. Jan Czarniecki a.o., Polska Fundacja Humanistyczna im. Wincentego Kadłubka, Kraków 2023, ISBN: 978-83-7553-383-5, 978-83-7553-384-2, 978-83-7553-385-9, 978-83-7553-386-6, 978-83-7553-387-3.
  • Naród niepokonany. Przełomowe momenty polskiej historii, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2024, ISBN 978-83-7553-417-7.
  • Means and Ways of Empires: ideologies and Political Practices of the Russian/Soviet/Russian States Between 1689 and 2022, Wyd. Instytutu Historii PAN: Warszawa 2024, ISBN: 978-83-66911-81-9.
  • W potrzasku historii i geografii (wywiad-rzeka który przeprowadził Piotr Legutko), Wydawnictwo Esprit, 2024, ISBN 978-83-68144-78-9.
  • Kto pisze naszą historię? Rozmowy polskie wiosną XXI wieku, Kraków: Wydawnictwo Literackie 2024, ISBN 978-83-08-08503-5.
  • Das vergessene Appeasement von 1920: Lloyd George, Lenin und Polen, tłum. Markus Krzoska, De Gruyter Oldenbourg, 2024, ISBN 978-3-111-33143-0.
  • Patriotyzm i zdrada. Wykłady z historii Polski, Wydawnictwo Fronda, 2024, ISBN 978-83-8079-092-6.
  • Czas walki z Bogiem, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2025, ISBN 978-83-7553-429-0.
  • ПОВЕРНЕННЯ ІМПЕРІЇ ЗЛА. Ідеології сучасної Росії, їхні творці та критики (1913–2023), Переклад Миколи Яковини, Kyiv: Dukh i Litera 2025, ISBN 978-617-8445-13-3.
  • Dzieje Polski. Upadanie i powstawanie, t. 7, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2025, ISBN 978-83-7553-445-0.
  • Skąd się wziął Karol Nawrocki. Rozmowy z prezydentem RP, Wydawnictwo Biały Kruk 2026, ISBN 978-83-7553-467-2.
  • Russian Empires: Deaths and Transfigurations. Mentalities, Ideologies, and Fears (1913-2023), transl. Teresa Baluk-Ulewiczowa a.o, Göttingen: Brill-Schöningh 2026, ISBN 978-3-506-70537-2.
  • Spatial Dimensions of Russian and Soviet Imperial Ideologies and Practices (1689–2024), ed. by Andrzej Nowak, Göttingen: Brill-Schöningh 2026, ISBN 978-3-506-70536-5.

Odznaczenia

[edytuj | edytuj kod]

Nagrody

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ CV Andrzeja Nowaka.
  2. 1 2 3 Prof. Andrzej Nowak, autor „Dziejów Polski”, odznaczony Orderem Orła Białego. Gratulujemy! [online]
  3. ↑ Andrzej Nowak, Laudacja Profesora Władysława A. Serczyka [online] [dostęp 2026-08-05].
  4. 1 2 3 Sylwetka Andrzeja Nowaka w serwisie Ludzie Nauki [online] [dostęp 2026-08-05].
  5. 1 2 3 4 5 Profil Andrzeja Nowaka w IH PAN [online] [dostęp 2026-08-05].
  6. ↑ Prezydent wręczył nominacje profesorskie. prezydent.pl, 2011-02-24. [dostęp 2024-12-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-10-27)].
  7. ↑ Prof. dr hab. Andrzej Nowak, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2025-07-19].
  8. ↑ Prof. dr hab. Andrzej Nowak, [w:] portal „Ludzie Nauki” [online], OPI PIB, MNiSW [dostęp 2025-07-19].
  9. ↑ Dr hab. Andrzej Nowak, CV [online], Hokkaido University [dostęp 2025-07-19] (ang.).
  10. ↑ Andrzej Nowak - Visiting Professor [online] [dostęp 2026-08-05] (ang.).
  11. ↑ Memorial Lecture in Modern Polish History [online], Harvard University [dostęp 2026-08-05] (ang.).
  12. ↑ Publikacje naukowe Andrzeja Nowaka [online] [dostęp 2026-08-05].
  13. ↑ Nie ma lepszej biografii Wałęsy. TVN24.pl, 2009-04-01. [dostęp 2023-05-26].
  14. ↑ Sylwetka Andrzeja Nowaka w IPN [online] [dostęp 2026-08-05].
  15. ↑ Książka historyczna roku po raz ósmy!. ksiazkahistorycznaroku.pl. [dostęp 2015-11-15].
  16. ↑ Oblicza i metamorfozy imperiów rosyjskich [online] [dostęp 2026-08-05].
  17. ↑ Postanowienie nr 1131.9.2016 Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 czerwca 2016 r. o powołaniu członków Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (M.P. z 2016 r. poz. 679 (ISAP)).
  18. ↑ Marszałek Sejmu wręczyła akty powołań członkom Kolegium IPN. sejm.gov.pl, 2023-07-06. [dostęp 2023-07-06].
  19. 1 2 Cecylia Kuta, Niecenzurowane. Z dziejów drugiego obiegu wydawniczego w Krakowie w latach 1976– 1990, 2019, s. 180-272, ISBN 978-83-8098-580-3 [dostęp 2026-08-05].
  20. ↑ Władysław Kolasa, Od „Arki” do „Arcanów”, czyli prasa krakowskich konserwatystów, „Sowiniec” (18), 2001, s. 131–135.
  21. ↑ Arka, [w:] Encyklopedia Krakowa, wyd. II, t. 1, 2023, s. 88, ISBN 978-83-66334-93-9.
  22. ↑ Adam Zechenter i Jakub Maciejewski: Rozmowa z prof. Andrzejem Nowakiem, ustępującym redaktorem naczelnym dwumiesięcznika „Arcana”. arcana.pl, 5 grudnia 2012. [dostęp 2012-12-15].
  23. ↑ Andrzej Nowak: Świat dzielono bardzo niesprawiedliwie. e-wpis.pl, 2015-02-20. [dostęp 2024-12-10].
  24. ↑ Rada Fundacji, reduta-dobrego-imienia.pl [dostęp 2015-10-27] [zarchiwizowane 2016-03-29].
  25. ↑ Rada Programowa. fundacjakurtyki.pl. [dostęp 2025-03-01].
  26. ↑ Pięciolecie ogólnopolskiego stowarzyszenia Studenci dla Rzeczypospolitej. wmeritum.pl, 3 czerwca 2015. [dostęp 2025-03-03].
  27. ↑ Andrzej Nowak, Andrzej Nowak : « Moscou veut instiller la peur et l’esprit de capitulation en Europe» [online], 25 września 2025 [dostęp 2026-08-05] (fr.).
  28. ↑ Gerhard Gnauck, Der gefährlichste Staat der Welt [online], 8 sierpnia 2013 [dostęp 2026-08-05] (niem.).
  29. ↑ Andrzej Nowak, Les Polonais, Ukrainiens, Lituaniens et Biélorusses ne courbent pas l’échine [online], 25 stycznia 2023 [dostęp 2026-08-05] (fr.).
  30. ↑ Carson Becker, How can Poland’s Law and Justice party revive its fortunes? [online], 5 marca 2024 [dostęp 2026-08-05] (ang.).
  31. ↑ Elisabeth Zerofsky, Is Poland Retreating From Democracy? [online], 23 lipca 2018 [dostęp 2026-08-05] (ang.).
  32. 1 2 Oliver Moody, Rift at heart of Europe as Angela Merkel reopens old Polish wounds [online] [dostęp 2026-08-05] (ang.).
  33. ↑ Prezydent powołał Narodową Radę Rozwoju. prezydent.pl. [dostęp 2015-10-16].
  34. ↑ Jedynka bez „Historii żywej” z prof. Nowakiem [online] [dostęp 2026-08-05].
  35. ↑ Kanał Zero z kolejnym cyklem historycznym. Autorem prof. Nowak [online] [dostęp 2026-08-05].
  36. 1 2 Prof. Andrzej Nowak z Nagrodą Mediów Publicznych za „Dzieje Polski”. Gratulujemy! [online] [dostęp 2020-11-17].
  37. ↑ Znamy laureatów Nagrody BohaterONy 2020. bohateron.pl, 2020-12-14. [dostęp 2021-09-12].
  38. ↑ Human Rights Conference Held in Leningrad, „Journal of Democracy”, 1 (4), 1990, s. 135-136 (ang.).
  39. ↑ Honorowy Komitet Wsparcia Lecha Kaczyńskiego [online] [dostęp 2026-08-05].
  40. ↑ 15 lat temu zainaugurowano seminaria lucieńskie [online], 12 marca 2021 [dostęp 2026-08-05].
  41. ↑ Petycja AKO w obronie zwolnionych historyków z IPN. debata.olsztyn.pl, 5 września 2014. [dostęp 2019-02-25].
  42. ↑ Prof. Andrzej Nowak nie wyklucza startu na prezydenta jako kandydat PiS [online], 30 września 2014 [dostęp 2026-08-05].
  43. ↑ Christoph von Marschall, Neues Staatsoberhaupt in Polen: Andrzej Duda: Präsident aus der Platte [online], 5 sierpnia 2015 [dostęp 2026-08-05] (niem.).
  44. ↑ List otwarty do prezesa Jarosława Kaczyńskiego. Prof. Andrzej Nowak: Reforma Gowina marginalizuje społeczną rolę humanistyki. wpolityce.pl, 22 grudnia 2018. [dostęp 2019-01-22].
  45. ↑ rof. Andrzej Nowak wzywa Jarosława Kaczyńskiego do odejścia. Gorzka diagnoza błędów prezesa PiS [online], 19 lutego 2024 [dostęp 2026-08-05].
  46. ↑ Polsat News, Pierwsza wypowiedź Karola Nawrockiego. Jego wejście zapowiedział syn [online], PolsatNews.pl, 24 listopada 2024 [dostęp 2024-11-24].
  47. ↑ Niespodzianka na kongresie PiS. Znamy kandydata na prezydenta [online], Business Insider Polska, 24 listopada 2024 [dostęp 2024-11-24].
  48. ↑ Obywatelski Komitet Poparcia Karola Nawrockieego [online] [dostęp 2026-08-05].
  49. ↑ Gerhard Gnauck, Der Königsmacher in Polen. Mein Kandidat ist ein authentisch gläubiger Mensch [online], 3 czerwca 2025 [dostęp 2026-08-05] (niem.).
  50. ↑ Nowelizacja ustawy o IPN jest szkodliwa. Nie rozwiążemy problemu stereotypów i kłamstw jednym aktem prawnym. wnet.fm, 2018-02-23. [dostęp 2021-09-22].
  51. ↑ Deklaracja szesnastu [online], 23 stycznia 2025 [dostęp 2026-08-05].
  52. ↑ Andrzej Nowak, Wykład w Bundestagu dla AfD i posłów niemieckich [online], 9 października 2025 [dostęp 2026-08-05].
  53. ↑ Powołania w skład Kapituły Orderu Orła Białego. [w:] Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej [on-line]. prezydent.pl, 13 października 2026. [dostęp 2026-10-13]. (pol.).
  54. ↑ Prof. Andrzej Nowak wraz z Małżonką dr Justyną Chłap-Nowakową zapraszają na prezentację swoich książek! [online], bialykruk.pl [dostęp 2022-09-03].
  55. ↑ Nowak, Andrzej (1960-). Katalog Biblioteki Narodowej. [dostęp 2016-07-07].
  56. ↑ Andrzej Nowak, Klęska Imperium Zła. Rok 1920 [online], 21 kwietnia 2020.
  57. ↑ Andrzej Nowak, Między nieładem a niewolą [online] [dostęp 2020-11-25].
  58. ↑ Odznaczenia dla zasłużonych w służbie państwu i społeczeństwu. prezydent.pl, 2019-11-11. [dostęp 2019-11-19].
  59. ↑ Postanowienie nr rej. 111/2016 Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 marca 2016 r. o nadaniu orderów (M.P. z 2016 r. poz. 526 (ISAP)).
  60. ↑ Odznaczenia państwowe dla zasłużonych pracownikom i twórców związanych z krakowskim wydawnictwem „Arcana”. prezydent.pl, 2016-06-08. [dostęp 2016-07-28].
  61. ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 stycznia 2003 r. o nadaniu odznaczeń (M.P. z 2003 r. Nr 27, poz. 382 (ISAP)).
  62. ↑ Wybitni przedstawiciele nauki wyróżnieni medalami „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas” – Ministerstwo Edukacji i Nauki – Portal Gov.pl [online], Ministerstwo Edukacji i Nauki [dostęp 2023-11-16].
  63. ↑ Nagroda im. Jerzego Łojka (1999). pbl.ibl.poznan.pl. [dostęp 2017-07-04].
  64. ↑ 12 października 2012: 9 mistrzów nagrodzonych przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej. naukawpolsce.pap.pl. [dostęp 2016-07-07].
  65. ↑ List z okazji wręczenia Nagrody im. Jerzego Giedroycia. prezydent.pl, 2012-12-12. [dostęp 2012-12-15].
  66. ↑ Dzieje Polski prof. Andrzeja Nowaka książką roku 2014! [online] [dostęp 2016-01-16].
  67. ↑ Nagroda Historyczna im. Kazimierza Moczarskiego za najlepszą książkę historyczną roku. wyborcza.pl, 10 grudnia 2016. [dostęp 2016-12-10].
  68. ↑ Doroczne Nagrody Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wręczone. mkidn.gov.pl, 5 października 2016. [dostęp 2020-08-16].
  69. ↑ Wyróżnienie dla wybitnego historyka! Prof. Andrzej Nowak został laureatem Nagrody Głównej FENIKS 2018. wpolityce.pl, 2018-04-12. [dostęp 2018-04-18].
  70. ↑ „Polska Wielki Projekt”. Wręczono nagrodę im. prezydenta Lecha Kaczyńskiego. polskieradio24.pl, 2019-06-09. [dostęp 2019-06-09].
  71. ↑ Andrzej Nowak O historii nie dla idiotów – Krakowska Książka Miesiąca [online] [dostęp 2023-04-13].
  72. ↑ Złote Hipolity 2020 przyznane – Akademia Wychowania Fizycznego w Poznaniu. awf.poznan.pl. [dostęp 2021-03-17].
  73. ↑ Konkurs o Nagrodę im. Janusza Kurtyki rozstrzygnięty! – Fundacja im. Janusza Kurtyki [online], fundacjakurtyki.pl [dostęp 2023-05-09].
  74. ↑ Prof. Nowak z Nagrodą im. Grzegorza I Wielkiego. "Potrzebny nam jest odruch, który zostawia nam historia". niezalezna.pl, 2024-01-15. [dostęp 2025-04-23].
  75. ↑ Nagroda ks. Idziego Radziszewskiego przyznana [online], Gość Niedzielny, 7 grudnia 2025 [dostęp 2026-08-22].

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • Jolanta Workowska, Strażnicy kamienia, „Forum Akademickie”, nr 37 (1/2006).
  • Ewa Łosińska, Zwyczajny konserwatysta, „Dziennik Polski”, 8 V 2009.
  • Bartłomiej Kuraś, Małgorzata Skowrońska, Historia jednej magisterki, „Gazeta Wyborcza”, 8 V 2009.
  • Nie należę do „salonu”. Z prof. Andrzejem Nowakiem rozmawia Mariusz Bober, „Nasz Dziennik”, 12–13 IX 2009.
  • Elżbieta Morawiec. Kim pan jest, profesorze. „Gazeta Polska”, styczeń 2010. ISSN 1230-4581. OCLC 1007937357. 
  • Ewa Łosińska, Krakowska przystań konserwatyzmu, „Rzeczpospolita”, 27–28 II 2010.
  • Mateusz Wyrwich, Próbuję coś mówić od siebie. Sylwetka: prof. Andrzej Nowak, „Niedziela”, 3 X 2010

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Andrzej_Nowak_(historyk)&oldid=80967483”