Przejdź do zawartości

Andrzej Tarkowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Andrzej Tarkowski
Data i miejsce urodzenia

4 maja 1933
Warszawa

Data i miejsce śmierci

23 września 2016
Warszawa

profesor nauk przyrodniczych
Specjalność: biologia rozwoju i rozrodu zwierząt, embriologia zwierząt, zoologia[1]
Alma Mater

Uniwersytet Warszawski

Doktorat

1960

Habilitacja

1964

Profesura

1972[1]

Polska Akademia Nauk / Umiejętności
Status PAN

członek rzeczywisty

Status PAU

członek czynny

Doktor honoris causa
Uniwersytet Jagielloński – 2000
Uniwersytet Medyczny w Łodzi – 2005
Nauczyciel akademicki
Uczelnia

Uniwersytet Warszawski

Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski

Andrzej Krzysztof Tarkowski (ur. 4 maja 1933 w Warszawie, zm. 23 września 2016 tamże[2]) – polski embriolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, laureat nagród naukowych na całym świecie, w tym Nagrody Japońskiej.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Edukacja

[edytuj | edytuj kod]

W 1950 roku ukończył Państwowe Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie[3][4]. W 1955 roku ukończył studia na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Warszawskiego. Doktorat uzyskał w 1960, habilitację – w 1964, a tytuł profesora – w 1972 roku[5]. Przez całą karierę naukową związany był z Uniwersytetem Warszawskim. W latach 1964–2003 kierował Zakładem Embriologii UW, w latach 1972–2003 był dyrektorem Instytutu Zoologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Działalność naukowa

[edytuj | edytuj kod]

Tarkowski jest twórcą szkoły naukowej embriologii doświadczalnej ssaków (jego uczniowie pracują w ośrodkach naukowych w kraju i na świecie, m.in. Rennes, Cambridge, Toronto). Udowodnił, że dwukomórkowe zarodki myszy można mechanicznie rozdzielić, wszczepić do macicy i uzyskać normalne płodne osobniki; pobudził za pomocą bodźca elektrycznego komórkę jajową do rozwoju partenogenetycznego; opracował metody umożliwiające łączenie i uzyskanie zarodków aneuploidalnych (tetraploidalnych) i mozaikowych. Wyniki badań Tarkowskiego były publikowane w Nature i innych renomowanych czasopismach światowych. Dzięki ciągłości publikacji powstały teoretyczne i praktyczne podstawy pod osiągnięcia biologii i medycyny XX wieku (zapłodnienie in vitro, klonowanie i odkrycie komórek macierzystych).

Współpracował z ośrodkami naukowymi na świecie. Był stypendystą Fundacji Rockefellera w Zakładzie Zoologii Uniwersytetu Północnej Walii, profesorem wizytującym w: University of Oxford, Rockefeller University of New York, University of Adelaide, Institut Jacques Monod (CNRS) i Université de Paris XII.

Był członkiem takich gremiów naukowych, jak: Centralna Komisja Kwalifikacyjna, Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Zespół Nauk Biologicznych, Nauk o Ziemi i Ochrony Środowiska Komitetu Badań Naukowych, Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej. Wchodził w skład komitetów redakcyjnych krajowych i międzynarodowych czasopism naukowych, w tym Journal of Embryology and Experimental Morphology, Reproduction i Development.

Był członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk, członkiem czynnym Polskiej Akademii Umiejętności i członkiem zagranicznym Francuskiej Akademii Nauk, Amerykańskiej Akademii Nauk oraz Academia Europea. Zasiadał w Komitecie Bioetyki PAN[6].

Grób prof. Andrzeja Tarkowskiego na cmentarzu Wawrzyszewskim

Uroczystości pogrzebowe miały miejsce 30 września 2016 roku na cmentarzu Wawrzyszewskim w Warszawie[7].

Odznaczenia, nagrody i wyróżnienia

[edytuj | edytuj kod]

Postanowieniem z 18 kwietnia 2012 został przez prezydenta Bronisława Komorowskiego odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[8][9].

  • Nagroda Fundacji Nauki i Techniki Japonii – „Nagrodą Japońską” (często nazywana japońskim Noblem, Tarkowski jest jedynym polskim laureatem, otrzymał ją za swoje badania w 2002 roku)
  • Nagroda im. Alberta Bracheta Belgijskiej Akademii Królewskiej
  • Polska Nagroda Państwowa I stopnia
  • Nagroda Fundacji im. Alfreda Jurzykowskiego (USA)
  • Nagroda International Embryo Transfer Society
  • Nagroda Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (2013)[10]

W 2000 Tarkowski uzyskał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego, a w 2005 – Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

Inne zainteresowania

[edytuj | edytuj kod]

Poza pracą zawodową zajmował się fotografią. Swoje prace prezentował na wystawach: „Impresje botaniczne”, „Drzewo i drewno”, „Ziemia, po której stąpamy”.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ a b Prof. zw. dr hab. cz Andrzej Krzysztof Tarkowski, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2009-08-25].
  2. ↑ Prof. Andrzej Krzysztof Tarkowski. biol.uw.edu.pl, 2016-09-23. [dostęp 2016-09-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-10-09)].
  3. ↑ Edmund Kujawski (red.), Witold Grabski (red.): „Pochodem idziemy...” Dzieje i legenda Szkoły im. Stefana Batorego w Warszawie. Warszawa: Stowarzyszenie Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, 2003, s. II 114. ISBN 83-06-02325-0.
  4. ↑ Bohdan Steplewski: Krzysztof Tarkowski. stowarzyszenie.liceumbatorego.pl. s. 29. [dostęp 2025-04-28].
  5. ↑ Prof. Andrzej Krzysztof Tarkowski
  6. ↑ Skład Komitetu. pan.pl. [dostęp 2013-12-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].
  7. ↑ Piotr Bajko: Encyklopedia – Puszcza Białowieska. encyklopedia.puszcza-bialowieska.eu. [dostęp 2020-07-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-07-12)].
  8. ↑ M.P. z 2012 r. poz. 765
  9. ↑ Odznaczenia z okazji Święta 3 Maja. prezydent.pl, 2012-05-03. [dostęp 2013-12-25].
  10. ↑ Laureaci nagrody FNP. fnp.org.pl. [dostęp 2013-12-25].

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
Laureaci Nagrody Japońskiej
XX wiek
XXI wiek
Laureaci Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w obszarze nauk o życiu i o Ziemi
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Andrzej_Tarkowski&oldid=79134879”