Andrzej Wojtkowski (historyk)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Andrzej Wojtkowski
Data i miejsce urodzenia 20 listopada 1891
Jezioro
Data i miejsce śmierci 7 czerwca 1975
Lublin
Zawód historyk, polityk
Alma Mater Uniwersytet Poznański
Stanowisko dyrektor Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu (1928–1939), poseł na Sejm PRL I kadencji (1952–1956), dyrektor BU KUL, wykładowca
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

Andrzej Wojtkowski (ur. 20 listopada 1891 w osadzie Jezioro[1], zm. 7 czerwca 1975 w Lublinie) – polski historyk, profesor, poseł na Sejm PRL I kadencji.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny rolniczej. Absolwent Królewskiego Gimnazjum w Ostrowie (matura 1912). W latach 1912–1914 studiował na uniwersytecie w Berlinie filologię klasyczną, historię literatury polskiej i rosyjskiej oraz historię, a wśród jego wykładowców byli między innymi Aleksander Brückner i Theodor Schiemann. Działał podczas tych studiów w Związku Młodzieży Polskiej Zet. Przez rok przewodniczył samokształceniowej ekspozyturze Związku zwanej Grupą Narodową.

W czasie I wojny światowej wcielony do armii niemieckiej. W 1918 powrócił do Wielkopolski. W 1919 walczył w powstaniu wielkopolskim, w tym samym roku walczył wśród ochotników z Poznania idących wspomóc Polaków we Lwowie.

Od 1919 pracował w Wydziale Archiwów Państwowych w Warszawie, w 1920 został przeniesiony do pracy w Archiwum Państwowym w Poznaniu, gdzie pracował do 1923. Na Uniwersytecie Poznańskim dokończył przerwane wojną studia historyczne i w 1921 otrzymał tytuł doktora filozofii za pracę Polityka rządu pruskiego wobec Żydów polskich od roku 1793 do 1806. W 1922 odbył podróż służbową do Szwajcarii, skąd przywiózł archiwa tzw. Agencji Lozańskiej. W tym samym roku zainicjował, wraz z Teodorem Tycem, powstanie w Poznaniu Towarzystwa Miłośników Historii Ziem Zachodnich (przemianowanego w 1925 na Towarzystwo Miłośników Historii). Był jednym z członków-założycieli Towarzystwa Miłośników Miasta Poznania. Po odejściu z pracy w archiwum w 1923 wykładał na Uniwersytecie Ludowym w Dalkach (ob. Gniezno). Od 1926 był zastępcą, a od 1928 dyrektorem Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu. Pełnił tę funkcję do wybuchu wojny w 1939. Był członkiem kolegium redakcyjnego Kroniki Miasta Poznania, wzbogacił ją o wiele artykułów dotyczących historii Poznania i Wielkopolski w XIX wieku. Habilitował się w 1930 z zakresu historii ziem zachodnich, następnie do wybuchu wojny wykładał jako docent na Uniwersytecie Poznańskim.

II wojnę światową spędził w Ostrowcu Świętokrzyskim oraz na podostrowieckiej wsi, gdzie pracował jako urzędnik folwarczny i prowadził tajne nauczanie młodzieży gimnazjalnej. Na Kielecczyźnie znalazł się wraz z rodzina w wyniku wysiedlenia z Poznania przez niemieckiego okupanta w pierwszych tygodniach wojny.

W końcu 1944 przeniósł się do Lublina, gdzie objął profesurę na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim (historia nowożytna). Od 1945 kierował tam Katedrą Historii Kultury Polskiej, w latach 1947–1948 był dziekanem Wydziału Nauk Humanistycznych oraz sekretarzem generalnym i wiceprezesem Towarzystwa Naukowego KUL, od 1944 do 1949 był dyrektorem Biblioteki Uniwersyteckiej.

W latach 1952–1956 poseł na Sejm z okręgu lubelskiego. Przeszedł w stan spoczynku w 1962.

Zmarł w 1975. Został pochowany na cmentarzu na lubelskim Czwartku.

Jego synem jest biskup rzymskokatolicki Julian Wojtkowski[2].

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Plany powstańcze komunistów polskich w roku 1856, Poznań 1921.
  • Polityka rządu pruskiego wobec Żydów polskich od r. 1793 do 1806, Poznań 1923.
  • Poznań w czasach Księstwa Warszawskiego, Poznań 1923.
  • Karol Libelt: w 50 rocznicę śmierci, Poznań 1925.
  • Karol Libelt jako wychowawca, Poznań, 1927.
  • Historia Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu, Poznań, 1928.
  • Pomorzanie w Wielkopolsce, Poznań 1928.
  • Powiat żniński po rozbiorach, Poznań 1928.
  • Bibljoteka Raczyńskich w Poznaniu jej bibliotekarze i katalogi, Poznań 1929.
  • Edward Raczyński i jego dzieło, Poznań, 1929.
  • Przyjęcie wojsk polskich w Poznaniu 1814, Poznań 1930.
  • Rękopisy Bibljoteki Raczyńskich w Poznaniu nr 360–499, Poznań 1932.
  • Anglia wobec rozbiorów polski, Poznań 1934.
  • Pięćsetlecie parafji w Ostrowie, Ostrów 1935.
  • Polemika o lenno pruskie w roku 1611, Poznań 1936.
  • Bibliografia Historii Wielkopolski, Poznań 1937–1938.
  • Bibliografia historii miasta Poznania, Poznań 1938.
  • Powstanie wielkopolskie roku 1848, Poznań 1938.
  • Zagadnienie przyczyn wielkości i upadku państw i narodów w podręcznikach pijarskich XVIII wieku, Warszawa 1967.
  • Tezy i argumenty polskie w sporach terytorialnych z Krzyżakami, Olsztyn 1968.
  • Procesy polsko-krzyżackie przed procesem z lat 1320–1321, Olsztyn 1972.
  • Bibliografia historii województwa lubelskiego, Lublin 2000.
  • Napoleon w Poznaniu, Poznań 2006.

Odznaczenie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Gmina Przygodzice - przewodnik, Przygodzice 2011, ISBN 978-83-62645-07-7.
  2. J. Misiurek: Opinia o całokształcie dorobku naukowo-dydaktycznego ks. bp. prof. dr. hab. Juliana Wojtkowskiego w związku z decyzją przyznania mu doktoratu honoris causa Wydziału Teologicznego Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie. W: Jego Ekscelencja Ksiądz Biskup Prof. dr hab. Julian A. Wojtkowski Doktor honoris causa Wydziału Teologicznego Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie. [dostęp 2013-05-03].
  3. M.P. z 1954 r. Nr 108, poz. 1454.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Krystian Niełacny, Andrzej Wojtkowski, w: Alma Mater Ostroviensis – Księga Pamięci – Non Omnis Moriar, tom X, Ostrów Wielkopolski, 2003
  • Gotthold Rhode, Wspomnienie o profesorze Andrzeju Wojtkowskim, 1975, przekład Jarosław Biernaczyk, 2005