Andrzej Artur Zamoyski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Andrzej Zamoyski (hrabia))
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy działacza gospodarczego. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Andrzej Artur Zamoyski
Ilustracja
akwarela I. J. Fischera
Herb
Jelita
Rodzina Zamoyscy
Data i miejsce urodzenia 2 kwietnia 1800
Wiedeń
Data i miejsce śmierci 29 października 1874
Kraków
Ojciec Stanisław Kostka Zamoyski
Matka Zofia Czartoryska, c. Adama Kazimierza
Żona

Róża Potocka, c. Antoniego

Dzieci

Andrzej Artur Zamoyski herbu Jelita (ur. 2 kwietnia 1800 w Wiedniu, zm. 29 października 1874 w Krakowie) – hrabia, działacz polityczny i gospodarczy w Królestwie Polskim, szambelan dworu królewskiego Mikołaja I Romanowa w 1830 roku[1], jeden z czołowych przedstawicieli pracy organicznej.

Syn Stanisława Kostki Zamoyskiego i Zofii z Czartoryskich Zamoyskiej, brat gen. Władysława Zamoyskiego. W 1824 roku poślubił Różę Potocką z którą miał 5 synów: Władysława, Stanisława, Andrzeja, Jana I Zdzisława oraz 3 córki: Zofię zamężną z Franciszkiem Żółtowskim, Cecylię z ks. Jerzym Lubomirskim i Różę z ks. Eugeniuszem Lubomirskim[2]. Brał udział w powstaniu listopadowym[3].

Od 1842 organizował w swej rezydencji w Klemensowie zjazdy ziemian, w 1848 zawiązał „Spółkę Żeglugi Parowej na Rzekach Spławnych Królestwa hrabia Zamoyski et Compania”, uruchomił produkcję statków i barek. Część spółki w 1871 odkupił od niego Maurycy Fajans. Inicjator i prezes Towarzystwa Rolniczego (1858–1861). Był też właścicielem Pałacu Zamoyskich na Nowym Świecie; w latach 1843–1846 zlecił przebudowę pałacu pod kierunkiem Henryka Marconiego.

Przeciwnik Aleksandra Wielopolskiego, który w 1861 spowodował rozwiązanie Towarzystwa Rolniczego. W 1862 roku skrytykował pismo podpisane przez biskupa Jana Marszewskiego domagające się utrzymania świeckiej władzy papieża[4]. We wrześniu 1863 roku po zamachu na Fiodora Berga dokonanego z Pałacu Zamoyskich, na rozkaz cara Aleksandra II musiał opuścić Królestwo Polskie. Po wydaleniu przebywał w Paryżu i Dreźnie.

Pochowanyw Krakowie na cmentarzu Rakowickim[5]. Rząd rosyjski nie pozwolił na sprowadzenie zwłok do Warszawy. Dopiero w październiku 1923 roku pochowano go w podziemiach warszawskiego kościoła św. Krzyża.[6]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Obraz polityczny i statystyczny Królestwa Polskiego iaki był w roku 1830 przed dniem 29 listopada, Warszawa 1830, s. 6.
  2. Kronika miejscowa i zagraniczna Czas 1874 nr 248 z 30 października s. 2 [1]
  3. Andrzej Zamojski Czas 1874 nr 251 z 3 listopada s.1 [2]
  4. Stanisław Królik, Hierarchia kościelna w Królestwie Polskim wobec przygotowania i wybuchu powstania styczniowego. Warszawa 1962, s. 37-38
  5. Kronika miejscowa i zagraniczna Czas 1874 nr 250 z 1 listopada [3]
  6. Przewiezienie do Warszawy po 50 latach zwłok wielkiego patrioty Nowości Illustrowane 1923 nr 43 s. 2 [4]

Biografie[edytuj | edytuj kod]

  • Cezary Łagiewski, Andrzej Artur Zamoyski: 1808-1874, Warszawa 1917 (kopia cyfrowa)