Angermünde

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Angermünde
Ilustracja
Ratusz i rynek w Angermünde
Herb
Herb
Państwo  Niemcy
Kraj związkowy Brandenburgia
Powiat Uckermark
Powierzchnia 326,44 km²
Wysokość 50 m n.p.m.
Populacja (31.12.2013)
• liczba ludności
• gęstość

13 597
42 os./km²
Nr kierunkowy 03331
Kod pocztowy 16278
Tablice rejestracyjne UM
Położenie na mapie Brandenburgii
Mapa lokalizacyjna Brandenburgii
Angermünde
Angermünde
Położenie na mapie Niemiec
Mapa lokalizacyjna Niemiec
Angermünde
Angermünde
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Angermünde
Angermünde
Ziemia 53°02′N 14°00′E/53,033333 14,000000
Strona internetowa
Portal Portal Niemcy

Angermünde (pol. hist. Dobrzyniec[1] lub Węgryujście[2][3]) – miasto w Niemczech, w kraju związkowym Brandenburgia, w powiecie Uckermark. Według stanu na 31 grudnia 2013 r. liczba mieszkańców wynosiła 13 597. Zajmując powierzchnię 326,44 km² miasto znajduje się na dziewiątym miejscu wśród stu największych powierzchniowo miast Niemiec. Znajdująca się tu stacja kolejowa na linii BerlinSzczecin pełni rolę punktu przesiadkowego dla linii do Szczecina, Stralsundu i Schwedt/Oder. Miasto należy do Stowarzyszenia Miast Brandenburgii posiadających zabudowę historyczną.

Położenie[edytuj]

Miasto Angermünde leży około 80 km na północny wschód od Berlina na Pojezierzu Uckermark, na równinie polodowcowej, pomiędzy obszarami leśnymi Schorfheide a Odrą. Miasto jest siedzibą administracji Rezerwatu biosfery Schorfheide-Chorin, którego obszar zajmuje również południową i zachodnią część miasta. Na południu Angermünde graniczy z powiatem Barnim, a na wschodzie z Polską.

Jeziora w mieście: Grumsinsee, Heiliger See, Kalkbude, Mudrowsee, Mündesee, Parsteiner See (Nordbecken), Peetzigsee, Plunz, Wolletzsee, Bauernsee

Historia[edytuj]

Średniowiecze[edytuj]

W średniowieczu okolice Angermünde porastały słabo zaludnione puszcze[4]. Od 1210 do 1230 jest wymieniane jako osada na skrzyżowaniu szlaków handlowych, w której znajdował się zamek. Wtedy też (1210) zostało odnotowane rozpoczęcie budowy pierwszego kamiennego kościoła — pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. Prawdopodobnie w 1233 miejscowość otrzymała prawa miejskie. Jeszcze w pierwszej połowie XIII w. (lata 1245-1250) w mieście wzniesiono kolejny, tym razem murowany, kościół franciszkanów pw. Piotra i Pawła[potrzebny przypis]. W toku walk o Brandenburgię w latach 1320-1323 po wymarciu przedstawicieli dynastii askańskiej, miasto przejściowo znalazło się pod władzą meklemburską (zgodnie z postanowieniami rozejmu z 20 lipca 1323)[5]. W 1354 książę szczeciński Barnim III Wielki pozyskał Angermünde wraz z całą wschodnią częścią Ziemi Wkrzańskiej w zamian za zamki Marchii Wkrzańskiej zajęte w toku działań wojennych pięć lat wcześniej[6]. W drugiej połowie XIV w. rzemieślnicy i ubożsi mieszkańcy miasta wspierali ruch waldensów (stąd określano je wówczas Ketzer-Angermünde)[7]. W nocy z 27 na 28 marca 1420 pod miastem doszło do bitwy sił polsko-pomorskich z brandenburskimi, która rozstrzygnęła kwestię przynależności Marchii Wkrzańskiej do Brandenburgii[8]. Dwanaście lat później, w 1432, dotarł tutaj jeden z najazdów husyckich[9].

XIX i XX w.[edytuj]

  • 1817 r. – rozpoczyna się rozwój współczesnego miasta;
  • 1842 r. – przez miasto przebiega linia kolejowa BerlinSzczecin;
  • 1938 r. – Kryształowa noc, synagoga przy Klosterstraße oraz kirkut przy Puschkinallee zostają zniszczone;
  • 1944 r. – w lutym małżeństwo Bruhn oraz dwie inne osoby zostają skierowane do KL Neuengamme;
  • 1945 r. – 22 lutego trzech żołnierzy Wehrmachtu dezerteruje, za co zostają rozstrzelani;
  • 1945 r. – 27 kwietnia miejscowy piekarz Miers i jubiler Nölte przy drodze do Schwedt/Oder podpisują przy Armii Czerwonej w imieniu miasta kapitulację, co kończy krótkie walki o utrzymanie miasta w rękach hitlerowców.

Podział administracyjny[edytuj]

  • 1974 r. – przyłączenie Dobberzin;
  • 2000 r. – przyłączenie Altkünkendorf;
  • 2003 r. – miasto staje się związkiem 26 gmin z wyłączeniem Polßen.

Dnia 1 stycznia 2003 roku do Angermünde przyłączono 26 okolicznych gmin, wyjątek stanowi dawne miasto Greiffenberg, które nie utraciło swoich praw miejskich i obecnie jest "miastem w mieście".

Obecnie w skład gminy Angermunde wchodzą następujące dzielnice:

  • Altkünkendorf
  • Biesenbrow
  • Bruchhagen
  • Bölkendorf
  • Crussow
  • Dobberzin
  • Frauenhagen
  • Gellmersdorf
  • Greiffenberg
  • Günterberg
  • Görlsdorf
  • Herzsprung
  • Kerkow
  • Mürow
  • Neukünkendorf
  • Schmargendorf
  • Schmiedeberg
  • Steinhöfel
  • Stolpe
  • Welsow
  • Wilmersdorf
  • Wolletz
  • Zuchenberg

Kultura i sztuka[edytuj]

Najstarsza część miasta przetrwała II Wojnę światową, dzięki czemu Angermünde należy do Związku Miast Zabytkowych. W latach 19902007 przeprowadzono gruntowną konserwację starej zabudowy. Największą wartość zabytkową posiada klasztor franciszkański i kościół pw. NMP. Budynki poklasztorne pełnią obecnie funkcje kulturalne, odbywają się tam wystawy i koncerty. Od 1991 roku miejscowy artysta rzeźbiarz Joachim Karbe co dwa lata organizuje zjazdy rzeźbiarzy z całej Europy. Jako materiał używany do realizacji ich dzieł używany jest granit z tutejszych złóż.

W mieście znajdują się dwa muzea:

oraz ogród zoologiczny.

Zabytki i obiekty historyczne[edytuj]

  • Kościół pw. Najświętszej Marii Panny z XIII wieku, przebudowany w XV w.;
  • Ratusz;
  • Dawny klasztor franciszkański;
  • Mury miejskie z Bramą Prochową;
  • Ruiny zamku, który zbudowano w XIII wieku;
  • Kaplica pw. Ducha Świętego z XV wieku;
  • Kościół ewangelicki z 1854 r.;
  • Zespoły pałacowe w kilku loalizacjach;
  • Centrum przyrody "Blumberger Mühle";
  • Rzeźby na Marktbrunnen, plenerowa wystawa rzeźb sztuki współczesnej;

Pomniki[edytuj]

  • Ofiar faszyzmu, w Parku Pokoju – odsłonięty w 1950 r. w miejscu pierwszych mogił trzech rozstrzelanych żołnierzy, którzy zdezerterowali z Wehrmachtu;
  • Pomnik upamiętniający zniszczony cmentarz żydowski, założony w 1809 r. roku dla Żydów z Greiffenberg, monument odsłonięto w 1964 r.

Współpraca[edytuj]

Miejscowości partnerskie[10]:

Komunikacja[edytuj]

Drogi[edytuj]

Przez miasto prowadzą drogi:

W odległości 16 km od centrum wiedzie autostrada A11 (BerlinSzczecin).

Kolej[edytuj]

Angermünde jest jedną z najważniejszych stacji w północno-wschodniej części Brandenburgii. Tu linia z Berlina dzieli się na trasę do Stralsundu, do Schwedt/Oder i do Szczecina. Ponieważ trasa do Szczecina nie jest zelektryfikowana, tutejsza stacja jest miejscem przesiadki lub zmiany elektrowozu na spalinowóz. Do 1997 roku istniało jeszcze połączenie z Bad Freienwalde (Oder), ale zostało zawieszone.

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. Mapa Polski 1:500 000 Wojskowy Instytut Geograficzny Sztabu Generalnego W.P., Warszawa 1947 [1]
  2. Jarosław Kociuba "Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach dawnego Księstwa Pomorskiego", Walkowska Wydawnictwo Szczecin 2012
  3. Mapa Polski 1:1 000 000 Wojskowy Instytut Geograficzny Sztabu Generalnego W.P., Warszawa 1945 [2]
  4. K. Ślaski, Okres II: Zwycięstwo stosunków feudalnych na Pomorzu Zachodnim (1124-1295), [w:] Dzieje Pomorza, red. G. Labuda, t. I, cz. 2, Poznań 1969, s. 19.
  5. B. Zientara, Okres III: Rozdrobnienie feudalne (1295-1464), [w:] Dzieje Pomorza, red. G. Labuda, t. I, cz. 2, Poznań 1969, s. 208.
  6. B. Zientara, Okres III: Rozdrobnienie feudalne (1295-1464), [w:] Dzieje Pomorza, red. G. Labuda, t. I, cz. 2, Poznań 1969, s. 214.
  7. B. Zientara, Okres III: Rozdrobnienie feudalne (1295-1464), [w:] Dzieje Pomorza, red. G. Labuda, t. I, cz. 2, Poznań 1969, s. 272.
  8. B. Zientara, Okres III: Rozdrobnienie feudalne (1295-1464), [w:] Dzieje Pomorza, red. G. Labuda, t. I, cz. 2, Poznań 1969, s. 289.
  9. B. Zientara, Okres III: Rozdrobnienie feudalne (1295-1464), [w:] Dzieje Pomorza, red. G. Labuda, t. I, cz. 2, Poznań 1969, s. 293.
  10. Współpraca