Angermünde

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Angermünde
Ilustracja
Ratusz i rynek w Angermünde
Herb
Herb
Państwo

 Niemcy

Kraj związkowy

Brandenburgia

Powiat

Landkreis Uckermark

Powierzchnia

326,44 km²

Wysokość

50 m n.p.m.

Populacja (31.12.2013)
• liczba ludności
• gęstość


13 597
42 os./km²

Nr kierunkowy

03331

Kod pocztowy

16278

Tablice rejestracyjne

UM

Położenie na mapie Brandenburgii
Mapa konturowa Brandenburgii, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Angermünde”
Położenie na mapie Niemiec
Mapa konturowa Niemiec, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Angermünde”
Ziemia53°02′N 14°00′E/53,033333 14,000000
Strona internetowa
Portal Niemcy

Angermünde – miasto w Niemczech, w kraju związkowym Brandenburgia, w powiecie Uckermark. Według stanu na 31 grudnia 2013 r. liczba mieszkańców wynosiła 13 597. Zajmując powierzchnię 326,44 km² miasto znajduje się na dziewiątym miejscu wśród stu największych powierzchniowo miast Niemiec. Znajdująca się tu stacja kolejowa na linii Berlin – Szczecin pełni rolę punktu przesiadkowego dla linii do Szczecina, Stralsundu i Schwedt/Oder. Miasto należy do Stowarzyszenia Miast Brandenburgii posiadających zabudowę historyczną.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto Angermünde leży około 80 km na północny wschód od Berlina na Pojezierzu Uckermark, na równinie polodowcowej, pomiędzy obszarami leśnymi Schorfheide a Odrą. Miasto jest siedzibą administracji Rezerwatu biosfery Schorfheide-Chorin, którego obszar zajmuje również południową i zachodnią część miasta. Na południu Angermünde graniczy z powiatem Barnim, a na wschodzie z Polską.

Jeziora w mieście: Grumsinsee, Heiliger See, Kalkbude, Mudrowsee, Mündesee, Parsteiner See (Nordbecken), Peetzigsee, Plunz, Wolletzsee, Bauernsee

Historia[edytuj | edytuj kod]

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

W średniowieczu okolice Angermünde porastały słabo zaludnione puszcze[1]. Od 1210 do 1230 jest wymieniane jako osada na skrzyżowaniu szlaków handlowych, w której znajdował się zamek. Wtedy też (1210) zostało odnotowane rozpoczęcie budowy pierwszego kamiennego kościoła – pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. Prawdopodobnie w 1233 miejscowość otrzymała prawa miejskie. Jeszcze w pierwszej połowie XIII w. (lata 1245–1250) w mieście wzniesiono kolejny, tym razem murowany, kościół franciszkanów pw. Piotra i Pawła[potrzebny przypis]. W toku walk o Brandenburgię w latach 1320–1323 po wymarciu przedstawicieli dynastii askańskiej, miasto przejściowo znalazło się pod władzą meklemburską (zgodnie z postanowieniami rozejmu z 20 lipca 1323)[2]. W 1354 książę szczeciński Barnim III Wielki pozyskał Angermünde wraz z całą wschodnią częścią Ziemi Wkrzańskiej w zamian za zamki Marchii Wkrzańskiej zajęte w toku działań wojennych pięć lat wcześniej[3]. W drugiej połowie XIV w. rzemieślnicy i ubożsi mieszkańcy miasta wspierali ruch waldensów (stąd określano je wówczas Ketzer-Angermünde)[4]. W nocy z 27 na 28 marca 1420 pod miastem doszło do bitwy sił polsko-pomorskich z brandenburskimi, która rozstrzygnęła kwestię przynależności Marchii Wkrzańskiej do Brandenburgii[5]. Dwanaście lat później, w 1432, dotarł tutaj jeden z najazdów husyckich[6].

XIX i XX w.[edytuj | edytuj kod]

  • 1817 r. – rozpoczął się rozwój współczesnego miasta;
  • 1842 r. – przez miasto przebiegała linia kolejowa Berlin – Szczecin;
  • 1938 r. – Kryształowa noc, synagoga przy Klosterstraße oraz kirkut przy Puschkinallee zostały zniszczone;
  • 1944 r. – w lutym małżeństwo Bruhn oraz dwie inne osoby zostały skierowane do KL Neuengamme;
  • 1945 r. – 22 lutego trzech żołnierzy Wehrmachtu dezerterowało, za co zostają rozstrzelani;
  • 1945 r. – 27 kwietnia miejscowy piekarz Miers i jubiler Nölte przy drodze do Schwedt/Oder podpisali przy Armii Czerwonej w imieniu miasta kapitulację, co zakończyło krótkie walki o utrzymanie miasta w rękach hitlerowców.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

  • 1974 r. – przyłączenie Dobberzin;
  • 2000 r. – przyłączenie Altkünkendorf;
  • 2003 r. – miasto stało się związkiem 26 gmin z wyłączeniem Polßen.

Dnia 1 stycznia 2003 roku do Angermünde przyłączono 26 okolicznych gmin, wyjątek stanowi dawne miasto Greiffenberg, które nie utraciło swoich praw miejskich i obecnie jest „miastem w mieście”.

Obecnie w skład gminy Angermunde wchodzą następujące części gminy:

  • Altkünkendorf
  • Biesenbrow
  • Bruchhagen
  • Bölkendorf
  • Crussow
  • Dobberzin
  • Frauenhagen
  • Gellmersdorf
  • Greiffenberg
  • Günterberg
  • Görlsdorf
  • Herzsprung
  • Kerkow
  • Mürow
  • Neukünkendorf
  • Schmargendorf
  • Schmiedeberg
  • Steinhöfel
  • Stolpe
  • Welsow
  • Wilmersdorf
  • Wolletz
  • Zuchenberg

Zabytki i obiekty historyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół św. Marii z XIII wieku, przebudowany w XV w.;
  • Ratusz;
  • Dawny klasztor franciszkański;
  • Mury miejskie z Bramą Prochową;
  • Ruiny zamku, który zbudowano w XIII wieku;
  • Kaplica pw. Ducha Świętego z XV wieku;
  • Kościół ewangelicki z 1854 r.;
  • Zespoły pałacowe w kilku lokalizacjach;
  • Centrum przyrody „Blumberger Mühle”;
  • Rzeźby na Marktbrunnen, plenerowa wystawa rzeźb sztuki współczesnej.

Pomniki[edytuj | edytuj kod]

  • Ofiar faszyzmu, w Parku Pokoju – odsłonięty w 1950 r. w miejscu pierwszych mogił trzech rozstrzelanych żołnierzy, którzy zdezerterowali z Wehrmachtu;
  • Pomnik upamiętniający zniszczony cmentarz żydowski, założony w 1809 roku dla Żydów z Greiffenberg, monument odsłonięto w 1964 r.

Kultura i sztuka[edytuj | edytuj kod]

Najstarsza część miasta przetrwała II Wojnę światową, dzięki czemu Angermünde należy do Związku Miast Zabytkowych. W latach 1990–2007 przeprowadzono gruntowną konserwację starej zabudowy. Największą wartość zabytkową posiada klasztor franciszkański i kościół pw. NMP. Budynki poklasztorne pełnią obecnie funkcje kulturalne, odbywają się tam wystawy i koncerty. Od 1991 roku miejscowy artysta rzeźbiarz Joachim Karbe co dwa lata organizuje zjazdy rzeźbiarzy z całej Europy. Jako materiał używany do realizacji ich dzieł używany jest granit z tutejszych złóż.

W mieście znajdują się dwa muzea:

oraz ogród zoologiczny.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Drogi[edytuj | edytuj kod]

Przez miasto prowadzą drogi:

W odległości 16 km od centrum wiedzie autostrada A11 (BerlinSzczecin).

Kolej[edytuj | edytuj kod]

Angermünde jest jedną z najważniejszych stacji w północno-wschodniej części Brandenburgii. Tu linia z Berlina dzieli się na trasę do Stralsundu, do Schwedt/Oder i do Szczecina. Ponieważ trasa do Szczecina nie jest zelektryfikowana, tutejsza stacja jest miejscem przesiadki lub zmiany elektrowozu na spalinowóz. Do 1997 roku istniało jeszcze połączenie z Bad Freienwalde (Oder), ale zostało zawieszone.

Współpraca[edytuj | edytuj kod]

Miejscowości partnerskie[7]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. K. Ślaski, Okres II: Zwycięstwo stosunków feudalnych na Pomorzu Zachodnim (1124-1295), [w:] Dzieje Pomorza, red. G. Labuda, t. I, cz. 2, Poznań 1969, s. 19.
  2. B. Zientara, Okres III: Rozdrobnienie feudalne (1295-1464), [w:] Dzieje Pomorza, red. G. Labuda, t. I, cz. 2, Poznań 1969, s. 208.
  3. B. Zientara, Okres III: Rozdrobnienie feudalne (1295-1464), [w:] Dzieje Pomorza, red. G. Labuda, t. I, cz. 2, Poznań 1969, s. 214.
  4. B. Zientara, Okres III: Rozdrobnienie feudalne (1295-1464), [w:] Dzieje Pomorza, red. G. Labuda, t. I, cz. 2, Poznań 1969, s. 272.
  5. B. Zientara, Okres III: Rozdrobnienie feudalne (1295-1464), [w:] Dzieje Pomorza, red. G. Labuda, t. I, cz. 2, Poznań 1969, s. 289.
  6. B. Zientara, Okres III: Rozdrobnienie feudalne (1295-1464), [w:] Dzieje Pomorza, red. G. Labuda, t. I, cz. 2, Poznań 1969, s. 293.
  7. Współpraca.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]