Anna Czekanowska-Kuklińska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Anna Czekanowska-Kuklińska
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 25 czerwca 1929
Lwów
profesor sztuk muzycznych
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Doktorat 1959
Uniwersytet Warszawski
Habilitacja 1968
Uniwersytet Warszawski
Profesura 1976
Uczelnia Uniwersytet Warszawski
Okres zatrudn. 1953

Anna Czekanowska-Kuklińska (ur. 25 czerwca 1929 we Lwowie) – polska muzykolog (etnomuzykolog), profesor sztuk muzycznych, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, córka antropologa i etnografa Jana Czekanowskiego, badacza kultur pierwotnych Afryki i podróżnika.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Studiowała muzykologię w latach 1948–1952 u Adolfa Chybińskiego na Uniwersytecie w Poznaniu, następnie w l. 1958/59 - u K. Reinharda w Berlinie oraz M. Schneidera i K.G. Fellerera w Kolonii. Od 1957 związana z Instytutem Muzykologii UW, którego w latach 1975-91 była dyrektorem, kierując od 1969 Zakładem Etnomuzykologii, który stworzyła od podstaw i na wiele lat ukierunkowała jego profil badawczy. W 1959 r. uzyskała na UW stopień doktora na podstawie pracy Pieśni biłgorajskie. Przyczynek do interpretacji polskiego pogranicza południowo=wschodniego (wyd. 1961). W 1968 r. habilitowała się na UW rozprawą Ludowe melodie wąskiego zakresu w krajach słowiańskich (wyd. 1972). W 1976 r. otrzymała tytuł profesora nauk humanistycznych, w 1983 - profesora zwyczajnego. Z jej inicjatywy opracowany został kompleksowy model kształcenia etnomuzykologów na poziomie uniwersyteckim. Jest autorką jednych z niewielu w Polsce podręczników z zakresu etnomuzykologii (Etnografia muzyczna. Metodologia i metodyka (1971) oraz Kultury muzyczne Azji (1981).

Cechą charakterystyczną obszernego dorobku naukowego Czekanowskiej jest jego wielostronność. Jest on wprawdzie skoncentrowany głównie na etnomuzykologii, lecz w jej obrębie uczona penetruje problematykę zarówno etnomuzykologii Polski, jak i kultur muzycznych świata. Interesują ją kwestie metodyki i metodologi badań etnomuzykologicznych, jak i związki muzyki ludowej z dyskursami muzycznymi i paradygmatami stylistycznymi muzyki artystycznej. Dzięki tej wielostronności problematyki badawczej i bogatych doświadczeń we współpracy międzynarodowej, Czekanowska jest pierwszym etnomuzykologiem, który wprowadził problematykę polskich badań w tym zakresie na arenę międzynarodową. Jej wpływ na badania późniejszych pokoleń polskich etnomuzykologów jest znaczący. Wytyczone przez nią nurty badawcze są do dziś kontynuowane w pracach jej uczniów.

Czekanowska jest członkiem wielu polskich i międzynarodowych towarzystw naukowych (w latach 1975-85 była członkiem zarządu International Council for Traditional Music. Wykładała m.in. w Konserwarium im. Czajkowskiego w Moskwie (1962), University of State Washington (1963, 1980-83), Johannes Gutenberg Universität (Mainz, 1983-84), Pittsburg University, Duquesne University, Durham University (1994). W latach 1999-2004 prowadziła wykłady oraz pełniła funkcję Kierownika Katedry Etnomuzykologii na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Od 2004 wykłada w Collegium Civitas w Warszawie.

Działalność naukowa[edytuj | edytuj kod]

Od początku swej działalności naukowo-badawczej Czekanowska specjalizowała się w etnomuzykologii. Już w latach 50. brała udział w badaniach terenowych organizowanych przez Mariana i Jadwigę Sobieskich. Jej praca magisterska dotyczyła pieśni z regionu Opoczna. Czekanowska jest twórcą statystyczno-matematycznej metody analizy melodii ludowych. Opracowała ją na podstawie diagramów swego ojca, a także w oparciu o klasyfikację taksonomiczną wywodzącą się z prac grupy matematyków z kręgu Hugo Steinhausa, profesora Uniwersytetów Lwowskiego i Wrocławskiego. Główną zasadą tej metody jest formalizacja analizy melodycznej, przetwarzanie informacji o różnicach, a następnie grupowanie melodii według podobieństw. Jako jedyny etnomuzykolog polski publikowała monografie w prestiżowych wydawnictwach zachodnich (Uniwersytet w Kolonii i w Cambridge University Press). Jej książka Slavonic Heritage. Polish Tradition, Contemporary Trends (1990) należy do klasycznej już literatury przedmiotu. W książce Studien zum Nationalstil der polnischen Musik (1990) włączyła się do dyskusji nad problematyką stylu narodowego, którą następnie kontynuowała w kierowanym przez nią w szeroko zakrojonym projekcie zbiorowym Dziedzictwo europejskie a polska kultura muzyczna w dobie przemian (wyd. 1995). Czekanowska wykształciła wielu znanych obecnie etnomuzykologów, takich jak: prof. Piotr Dahlig, prof.Sławomira Żerańska-Kominek i prof. Józefa Katarzyna Dadak-Kozicka. W ostatniej, autobiograficznej książce Czekanowska wspomina swoje dzieciństwo we Lwowie (Świat rzeczywisty - świat zapamiętany. Losy Polaków we Lwowie (1939-41) (wyd. 2010).

Jest laureatką Nagród Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (1973, 1982, 1990) oraz Nagrodą Sekretarza I Wydziału PAN (1991).

Z okazji 50-lecia pracy naukowej Instytut Muzykologii UW wydał zbiór jej prac w różnych językach obcych pt. Pathways of Ethnomusicology (Warszawa 1999), w którym znajduje się również jej krótka biografia, spis publikacji oraz wykaz prac pisanych pod jej kierunkiem.

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Pieśń ludowa Opoczyńskiego na tle problematyki etnograficznej (1956); w: Studia Muzykologiczne, vol. 5. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, pp. 344-453.
  • Pieśni biłgorajskie (1961). Przyczynek do interpretacji polskiego pogranicza południowo-wschodniego" w: Prace i Materiały Etnograficzne, vol. 18, part 2. Wrocław: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze,
  • Etnografia muzyczna. Metodologia i metodyka (1971) Warszawa: PWN
  • Ludowe melodie wąskiego zakresu w krajach słowiańskich. Przegląd dokumentacji źródłowych, próba klasyfikacji metodą taksonomii wrocławskiej (1972). Kraków: PWM,
  • Kultury muzyczne Azji (1981), Kraków: PWM,
  • Główne kierunki i orientacje etnomuzykologii współczesnej. Refleksje metodologiczne (red., 1983); Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego,
  • From Idea to Sound (1993) (red., razem z M. Velimirovicem i Z. Skowronem), Kraków: Fundacja Zjednoczonej Europy,
  • Studien zum Nationalstil der polnischen Musik (1990); w: Kölner Beiträge zur Musikforschung, vol. 163. Regensburg: Gustav Bosse Verlag,
  • Polish Folk Music: Slavonic Heritage; "Polish Tradition"; Contemporary Trends (1990), Cambridge: University Press,
  • Dziedzictwo europejskie a polska kultura muzyczna w dobie przemian (red., 1995),
  • Pathways of Ethnomusicology (1999), Warszawa: Instytut Muzykologii UW,
  • Kultury tradycyjne wobec współczesności: Muzyka, poezja, taniec (2008), Warszawa: Trio,
  • Świat rzeczywisty - świat zapamiętany, Losy Polaków we Lwowie (1939-1941) (2010), Lublin: Norbertinum.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]