Anna Frajlich

Anna Frajlich
Anna Frajlich Zając
	; Anna Frajlich (2025)
Data i miejsce urodzenia	10 marca 1942 ; Katta-Tałdyk(inne języki)
Zawód, zajęcie	poetka; wykładowca literatury polskiej
Miejsce zamieszkania	Nowy Jork
Narodowość	polska
Uczelnia	Uniwersytet Warszawski
Małżeństwo	inż. Władysław Zając
	Odznaczenia
	Multimedia w Wikimedia Commons

Anna Frajlich-Zając (ur. 10 marca 1942 w Katta-Tałdyku(inne języki)) – polska poetka, prozaik i wykładowczyni literatury polskiej żydowskiego pochodzenia, mieszkająca na stałe w Stanach Zjednoczonych.

Życiorys

Córka Psachie Frajlicha i Amalii z domu Scheiner. Urodziła się w Katta-Tałdyku(inne języki) w Kirgiskiej SRR, gdzie w czasie II wojny światowej przebywali jej rodzice (ojciec, pracujący w Kirgistanie jako referent techniczny w przedsiębiorstwie budowlanym, oraz matka, instruktorka krawiectwa), którzy pochodzili ze Lwowa. Po zakończeniu wojny zamieszkała z rodziną w Szczecinie. Następnie przeniosła się do Warszawy, gdzie ukończyła filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim. Opuściła Polskę z mężem Władysławem Zającem i synem Pawłem w listopadzie 1969 po antysemickiej nagonce, która była następstwem wydarzeń marcowych.

W latach 1982-2016 była wykładowcą na Uniwersytecie Columbia, a w 1991 obroniła pracę doktorską na Wydziale Slawistycznym Uniwersytetu Nowojorskiego. Od lat publikuje w prasie emigracyjnej i krajowej. Współpracowała m.in. z paryską "Kulturą" oraz Rozgłośnią Polską Radia Wolna Europa (tu m.in. wywiad z Czesławem Miłoszem po otrzymaniu przez poetę literackiej Nagrody Nobla).^[1]^[2]^[3]

Po 1989 publikowała m.in. w "Rzeczpospolitej" (dodatek "Plus-Minus"), „Akcencie”, „eleWatorze”, „Twórczości”, „Kwartalniku Artystycznym”, „Migotaniach”, „Frazie”, „Tematach i Kontekstach”.

Od 2018 istnieje mural z wizerunkiem Anny Frajlich-Zając, który powstał w ramach plenerowej galerii „Witamy w domu”, znajdującej się na wiadukcie w ciągu ulic Andersa i Mickiewicza nad torami kolejowymi, w rejonie Dworca Gdańskiego w Warszawie. Upamiętnia on osoby, które opuściły Polskę w związku z wydarzeniami Marca 1968 roku, symbolicznie witając je ponownie w kraju i przypominając o ich wkładzie w kulturę polską. W 2018 ukazała się także praca zbiorowa „Tu jestem / zamieszkuję własne życie”. Studia i szkice o twórczości Anny Frajlich (pod redakcją Wojciecha Ligęzy i Jolanty Pasterskiej; Księgarnia Akademicka, Kraków 2018, ISBN 978-83-7638-873-1).

W 2025 ukazała się poświęcona jej książka Anny Fiedeń-Kułak Emigracja, tożsamość, pamięć. Życie i twórczość literacka Anny Frajlich (Bonus Liber - Stowarzyszenie Literacko-Artystyczne "Fraza", Rzeszów 2025, ISBN 978-83-66652-35-4) oraz rozmowa autobiograficzna ze Sławomirem Jackiem Żurkiem "Szklany sufit języka". Trzynaście rozmów (Wydawnictwo Austeria, Kraków-Budapeszt-Syrakuzy 2025, ISBN 978-83-7866-662-2).

Mieszka w Nowym Jorku, na Manhattanie.

Nagrody i nominacje

1980: Nagroda Fundacji im. Kościelskich za tom Tylko ziemia
1984: Nagroda Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie^[4]
2001: Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej
2003: Nagroda Fundacji Władysława i Nelly Turzańskich
2008: Uhonorowana tytułem Ambasadora Szczecina
2014: nominacja do Nagrody Poetyckiej Orfeusz za tom Łodzią jest i jest przystanią^[5]
2015: Nagroda Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie za całokształt twórczości^[6]
2017: Distinguished Pole Award w in USA w kategorii "kultura";
2020: Medal Uniwersytetu Szczecińskiego;
2020: Medal Jubileuszowy Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II;
2021: The Susanne Lotarski Distinguished Achievement Award by Polish Institute of Arts and Science in America;
2021: Nagroda Polish American Historical Associacion im. Oskara Haleckiego (za zbiór esejów The Ghost of Shakespeare. Collected Essays);
2022: Medal Wschodniej Fundacji Kultury Akcent w Lublinie;
2023: Wyróżnienie Ukraińsko-Żydowskiej Nagrody Literackiej (za polsko-ukraiński tom Imię ojca / Im’ia bat’ka).

Twórczość

1976 – Aby wiatr namalować (poezje; Oficyna Stanisław Gliwa, Londyn, Wielka Brytania);
1979 – Tylko ziemia (poezje; Oficyna Poetów i Malarzy, Londyn, Wielka Brytania);
1982 – Indian Summer (poezje; Sigma Press, Albany-New York, USA);
1986 – Który las (poezje; Oficyna Poetów i Malarzy, Londyn, Wielka Brytania);
1990 - Drzewo za oknem. Arkusz poetycki (poezje; Nowy Jork, USA);
1993 – Ogrodem i ogrodzeniem (poezje; Spółdzielnia Wydawnicza "Czytelnik", Warszawa);
1994 – Jeszcze w drodze. Wybór wierszy (Niezależna Oficyna Wydawnicza, Warszawa);
2000 – W słońcu listopada (poezje; Wydawnictwo Literackie, Kraków);
2001 – Znów szuka mnie wiatr (poezje; Spółdzielnia Wydawnicza "Czytelnik", Warszawa);
2001 - Between Lvov, New York and Ulysses' Ithaca. Józef Wittlin: poet, essayist, novelist (redakcja; Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń, ISBN 978-83-231-1246-4);
2007 – The Legacy of Ancient Rome in the Russian Silver Age (eseje; Rodopi, Amsterdam; ISBN 978-90-420-2251-5);
2010 – Laboratorium (opowiadania; Wydawnictwo Forma, Szczecin-Bezrzecze; wydanie drugie: 2018);
2011 – Czesław Miłosz. Lekcje (Wydawnictwo Forma, Szczecin-Bezrzecze);
2013 – Łodzią jest i jest przystanią (poezje; Wydawnictwo Forma, Szczecin-Bezrzecze);
2016 - Aby wiatr namalować / Tylko ziemia (wznowienie zbiorowe tomów poetyckich z 1976 i 1979; Wydawnictwo Forma, Szczecin-Bezrzecze);
2018 - Indian Summer / Który las (wznowienie zbiorowe tomów poetyckich z 1982 i 1986; Wydawnictwo Forma, Szczecin-Bezrzecze);
2020 - W pośpiechu rzeka płynie (poezje; Wydawnictwo Forma, Szczecin-Bezrzecze);
2020 - The ghost of Shakespeare. Collected essays (eseje; Academic Studies Press, Brookline, MA, ISBN 978-1-64469-471-8);
2022 - Przeszczep. Wiersze zebrane. Tom 1 (Wydawnictwo Forma, Szczecin-Bezrzecze);
2022 - Powroty. Wiersze zebrane. Tom 2 (Wydawnictwo Forma, Szczecin-Bezrzecze);
2023 - Szymborska. Poeta poetów (Wydawnictwo Forma-Fundacja Literatury imienia Henryka Berezy-Polski Fundusz Wydawniczy w Kanadzie, Szczecin-Bezrzecze-Toronto);
2024 - Odrastamy od drzewa (poezje; Wydawnictwo Forma, Szczecin-Bezrzecze);
2025 - Pył. Wiersze zebrane. Tom 3 (Wydawnictwo Forma, Szczecin-Bezrzecze);
2025 - "Szklany sufit języka". 13 rozmów (współautor: Sławomir Jacek Żurek; Wydawnictwo Austeria, Kraków-Budapeszt-Syrakuzy).

Ponadto, w 2008 ukazała się książka Anny Frajlich, Felicji Bromberg i Władysława Zająca Po Marcu - Wiedeń, Rzym, Nowy Jork (wyd. Midrasz, ISBN 978-83-924432-7-8), stanowiąca zbiór korespondencji do rodziny, po przymusowej emigracji z Polski w wyniku wydarzeń marcowych 1968 roku.

Przekłady poezji na inne języki

Between dawn and the wind: selected poetry (przekład: Regina Grol-Prokopczyk; Austin, Texas: Host Publications, 1991, ISBN 978-0-924047-04-6; wznowienie: 2006);
Le Vent, à nouveau me cherche = Znów szuka mnie wiatr (w językach: polskim i francuskim; przekład Alice-Catherine Carls; Editinter, Soisy-sur-Seine 2003, ISBN 978-2-914227-88-9);
Un Oceano tra di noi (w językach: polskim i włoskim; przekład Marcin Wyrembelski; La Parlesia, Maddaloni 2018, ISBN 978-88-85710-00-9);
El tiempo no es un collar de perlas: poesía (w językach: polskim i hiszpańskim; przekład: Elżbieta Bortkiewicz; Sibiriana Ediciones, Saragossa 2021, ISBN 978-84-948715-7-3);
Ім'я батька (w języku ukraińskim; przekład: Wasyl Machno; Krok, Tarnopol 2021, ISBN 978-617-692-645-0).

Przypisy

↑ Anna Frajlich: Czesław Miłosz Samotności nikt nie wybiera. Archiwum Emigracji: studia, szkice, dokumenty 3/2000, 197-205, 2009-04-04. [dostęp 2025-10-22]. (pol.).
↑ Anna Frajlich: Rozmowa z Czesławem Miłoszem (1). Polskieradio.pl, "Radia Wolności", 1980-11-08. [dostęp 2025-10-22]. (pol.).
↑ Anna Frajlich: Rozmowa z Czesławem Miłoszem (2). Polskieradio.pl, "Radia Wolności", 1980-11-08. [dostęp 2025-10-22]. (pol.).
↑ Lista laureatów – 1951-2011
↑ Orfeusz – Nagroda Poetycka im. K.I. Gałczyńskiego – nominowani [online], orfeusz-nagroda.pl [dostęp 2015-07-05] [zarchiwizowane z adresu 2015-04-05] .
↑ Anna Frajlich nagrodzona [online], Silesius [dostęp 2015-11-25] [zarchiwizowane z adresu 2015-11-26] .

Bibliografia

Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny (pod redakcją Jadwigi Czachowskiej i Alicji Szałagan), tom II: C-F, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1994, s.334-335;
Anna Fiedeń-Kułak, Emigracja, tożsamość, pamięć. Życie i twórczość literacka Anny Frajlich (Bonus Liber - Stowarzyszenie Literacko-Artystyczne "Fraza", Rzeszów 2025, ISBN 978-83-66652-35-4).

Linki zewnętrzne

[1] Anna Frajlich: Czesław Miłosz Samotności nikt nie wybiera. Archiwum Emigracji: studia, szkice, dokumenty 3/2000, 197-205, 2009-04-04. [dostęp 2025-10-22]. (pol.).

[2] Anna Frajlich: Rozmowa z Czesławem Miłoszem (1). Polskieradio.pl, "Radia Wolności", 1980-11-08. [dostęp 2025-10-22]. (pol.).

[3] Anna Frajlich: Rozmowa z Czesławem Miłoszem (2). Polskieradio.pl, "Radia Wolności", 1980-11-08. [dostęp 2025-10-22]. (pol.).

[4] Lista laureatów – 1951-2011

[5] Orfeusz – Nagroda Poetycka im. K.I. Gałczyńskiego – nominowani [online], orfeusz-nagroda.pl [dostęp 2015-07-05] [zarchiwizowane z adresu 2015-04-05] .

[6] Anna Frajlich nagrodzona [online], Silesius [dostęp 2015-11-25] [zarchiwizowane z adresu 2015-11-26] .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]