Anna Iwaszkiewicz (pisarka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Anna Iwaszkiewicz
Adam Podkowiński
Ilustracja
Anna Lilpop (1914)
Data i miejsce urodzenia

17 grudnia 1897
Brwinów

Data i miejsce śmierci

23 grudnia 1979
Stawisko

Miejsce spoczynku

cmentarz rzymskokatolicki w Brwinowie

Zawód, zajęcie

pisarz
tłumacz likteracki

Narodowość

polska

Rodzice

Stanisław Wilhelm Lilpop
Jadwiga ze Stankiewiczów

Małżeństwo

Jarosław Iwaszkiewicz

Dzieci

Maria, Teresa

Odznaczenia
Sprawiedliwy wśród Narodów Świata

Anna Iwaszkiewicz z domu Lilpop, pseudonim „Adam Podkowiński”[1][potrzebny numer strony] (ur. 17 grudnia 1897 w Brwinowie, zm. 23 grudnia 1979 w Stawisku) – polska pisarka i tłumaczka literacka; żona Jarosława Iwaszkiewicza.

Anna Iwaszkiewicz z córką (1924)
Grób Iwaszkiewiczów na cmentarzu w Brwinowie (2009)

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Była córką bogatego przemysłowca Stanisława Wilhelma Lilpopa. Gdy miała 4 lata jej matka Jadwiga ze Stankiewiczów porzuciła męża i rodzinę dla pianisty Józefa Śliwińskiego. Od tej pory wychowywał ją ojciec i ciotka Aniela z Lilpopów Pilawitzowa, a matce zabroniono kontaktów z córką. Od 1915 do 1918 przebywała z ojcem w Rosji (Moskwa i Kijów). Ten pobyt przyczynił się do ukształtowania jej talentu literackiego: studiowała w moskiewskiej Wszechnicy Polskiej, uczyła się języków obcych, interesowała muzyką i teatrem. W Rosji zapoznała się z twórczością Skriabina, który stał się jej ulubionym kompozytorem i którego muzykę propagowała w Polsce, m.in. organizując koncerty muzyki Skriabina w Warszawie[2].

12 września 1922, przezwyciężając początkowy opór ojca, poślubiła Jarosława Iwaszkiewicza (wówczas początkującego poetę). Dla Iwaszkiewicza zerwała kilkuletnie narzeczeństwo z księciem Krzysztofem Radziwiłłem.[1] To małżeństwo ułatwiło jej kontakt ze środowiskiem artystycznym i literackim. Urodziła córki: Marię i Teresę. Była kobietą wrażliwą i skomplikowaną o orientacji biseksualnej, zdominowaną przez męża, który nie krył przed nią swoich homoseksualnych upodobań[1]. Cierpiała na depresję i problemy psychiczne. Coraz bardziej szukała oparcia w żarliwej religijności katolickiej. Przez wiele lat pisała Dzienniki, które pokazują jej talent i niebanalną osobowość. Małżeństwo z Iwaszkiewiczem okazało się udane, co potwierdził sam pisarz: „Właściwie mówiąc, nasze małżeństwo jest bardzo szczęśliwe, chyba najszczęśliwsze ze wszystkich, jakie znałem, bez żadnych wielkich dziur” (9 IV 1966), „Zostaje we mnie uczucie radości i wdzięczności dla Hani [Anny], która stała się taka nudna i nieznośna, ale jest taka jedyna na świecie, gdybym jej nie spotkał, to co bym ja robił?” (25 III 1974)[2].

W czasie okupacji pomagała polskim Żydom, organizując ucieczki z getta i ukrywając ich w Stawisku. Za tę działalność została 21.01.1988 wraz z mężem uhonorowana medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata[3].

Za życia opublikowała niewiele, głównie eseje na temat twórczości Marcela Prousta, Josepha Conrada i Thomasa Manna (częściowo pod pseudonimem). Tłumaczyła głównie literaturę francuską (Marcel Proust, Michel Butor, Alain-Fournier, Juliusz Verne) oraz literaturę anglojęzyczną (Thomas Merton i Alfred North Whitehead). Pod koniec życia wydała książkę Nasze zwierzęta (1978). Jej najwybitniejszym dziełem są Dzienniki i wspomnienia (wydane 2000), zawierające cenne opisy życia w okresie międzywojennym oraz wspomnienia m.in. o Karolu Szymanowskim – krewnym męża Anny.

Odniesienia w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Jest jedną z bohaterek powieści Stulecie Winnych Ałbeny Grabowskiej. W jej rolę w serialu o tym samym tytule wcieliła się Lidia Sadowa[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Krzysztof Tomasik: Homobiografie. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2014. ISBN 978-83-64682-22-3. OCLC 915291354.
  2. a b Muzeum im. Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów w Stawisku, www.stawisko.pl [dostęp 2019-12-06].
  3. [1] dostęp 30.06.2014
  4. Stulecie Winnych. filmpolski.pl. [dostęp 2021-01-09].