Anna Iwaszkiewicz (pisarka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Anna Iwaszkiewicz
ur. Anna Lilpop
pseud. Adam Podkowiński
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 17 grudnia 1897
Brwinów
Data i miejsce śmierci 23 grudnia 1979
Stawisko
Miejsce spoczynku Cmentarz katolicki w Brwinowie
Zawód, zajęcie pisarka i tłumaczka
Narodowość polska
Rodzice Stanisław Wilhelm Lilpop i Jadwiga ze Stankiewiczów
Małżeństwo Jarosław Iwaszkiewicz
Dzieci Maria i Teresa
Odznaczenia
Sprawiedliwy wśród Narodów Świata

Anna Iwaszkiewiczowa, z domu Lilpop, pseud. Adam Podkowiński[1][2] (ur. 17 grudnia 1897 w Brwinowie, zm. 23 grudnia 1979 w Stawisku) – polska pisarka i tłumaczka, żona pisarza Jarosława Iwaszkiewicza.

Anna Iwaszkiewicz z córką (1924)
Grób Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów w Brwinowie

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Była córką bogatego przemysłowca Stanisława Wilhelma Lilpopa. Gdy miała 4 lata jej matka Jadwiga ze Stankiewiczów porzuciła męża i rodzinę dla pianisty Józefa Śliwińskiego. Od tej pory wychowywał ją ojciec i ciotka Aniela z Lilpopów Pilawitzowa, a matce zabroniono kontaktów z córką. Od 1915 do 1918 przebywała z ojcem w Rosji (Moskwa i Kijów). Ten pobyt przyczynił się do ukształtowania jej talentu literackiego: studiowała w moskiewskiej Wszechnicy Polskiej, uczyła się języków obcych, interesowała muzyką i teatrem. W Rosji zapoznała się z twórczością Skriabina, który stał się jej ulubionym kompozytorem i którego muzykę propagowała w Polsce, m.in. organizując koncerty muzyki Skriabina w Warszawie[3].

12 września 1922, przezwyciężając początkowy opór ojca, poślubiła Jarosława Iwaszkiewicza (wówczas początkującego poetę). Dla Iwaszkiewicza zerwała kilkuletnie narzeczeństwo z księciem Krzysztofem Radziwiłłem.[2] To małżeństwo ułatwiło jej kontakt ze środowiskiem artystycznym i literackim. Urodziła córki: Marię i Teresę. Była kobietą wrażliwą i skomplikowaną o orientacji biseksualnej, zdominowaną przez męża, który nie krył przed nią swoich homoseksualnych upodobań[2]. Cierpiała na depresję i problemy psychiczne. Coraz bardziej szukała oparcia w żarliwej religijności katolickiej. Przez wiele lat pisała Dzienniki, które pokazują jej talent i niebanalną osobowość. Małżeństwo z Iwaszkiewiczem okazało się udane, co potwierdził sam pisarz: „Właściwie mówiąc, nasze małżeństwo jest bardzo szczęśliwe, chyba najszczęśliwsze ze wszystkich, jakie znałem, bez żadnych wielkich dziur” (9 IV 1966), „Zostaje we mnie uczucie radości i wdzięczności dla Hani [Anny], która stała się taka nudna i nieznośna, ale jest taka jedyna na świecie, gdybym jej nie spotkał, to co bym ja robił?” (25 III 1974)[3].

W czasie okupacji pomagała polskim Żydom, organizując ucieczki z getta i ukrywając ich w Stawisku. Za tę działalność została 21.01.1988 wraz z mężem uhonorowana medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata[1].

Za życia opublikowała niewiele, głównie eseje na temat twórczości Marcela Prousta, Josepha Conrada i Thomasa Manna (częściowo pod pseudonimem). Tłumaczyła głównie literaturę francuską (Marcel Proust, Michel Butor, Alain-Fournier, Juliusz Verne) oraz literaturę anglojęzyczną (Thomas Marton i Alfred North Whitehead). Pod koniec życia wydała książkę Nasze zwierzęta (1978). Jej najwybitniejszym dziełem są Dzienniki i wspomnienia (wydane 2000), zawierające cenne opisy życia w okresie międzywojennym oraz wspomnienia m.in. o Karolu Szymanowskim – krewnym męża Anny.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b [1] dostęp 30.06.2014
  2. a b c Tomasik, Krzysztof, 1978-, Homobiografie, wyd. Wydanie drugie, poprawione i poszerzone, Warszawa, ISBN 978-83-64682-22-3, OCLC 915291354 [dostęp 2019-12-06].
  3. a b Muzeum im. Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów w Stawisku, www.stawisko.pl [dostęp 2019-12-06].