Anna Leszczyńska (1699–1717)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Anna Leszczyńska
Ilustracja
Herb
Wieniawa
Data urodzenia 25 maja 1699
Data i miejsce śmierci 20 czerwca 1717
Zweibrücken
Ojciec Stanisław Leszczyński
Matka Katarzyna Opalińska

Anna (Marianna) Leszczyńska (ur. 25 maja 1699, zm. 20 czerwca 1717 w Zweibrücken w Niemczech) – królewna polska, starsza córka króla Stanisława Leszczyńskiego i jego żony, kasztelanówny poznańskiej Katarzyny Opalińskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze lata życia[edytuj | edytuj kod]

Anna Leszczyńska otrzymała imię na cześć swojej babki od strony ojca, Anny z Jabłonowskich Leszczyńskiej. Pierwsze lata życia spędziła na Śląsku, gdzie 23 czerwca 1703 przyszła na świat jej młodsza siostra Maria, późniejsza królowa Francji[1]. 12 lipca 1704 jej ojciec Stanisław został obrany królem Polski w szwedzkim obozie wojskowym pod Warszawą. Na początku września 1704, wobec zagrożenia ze strony zdetronizowanego monarchy Augusta II, Anna wraz z matką i młodszą siostrą wyjechała z Warszawy do Poznania[2]. Po próbie porwania Katarzyny Leszczyńskiej w 1707, Anna i jej siostra ukrywały się przez pewien czas w klasztorze cysterek w Trzebnicy, potem zaś wraz z matką przeniosły się na Pomorze Szwedzkie[3][4]. Przebywały tam do 1714, kiedy to Stanisław Leszczyński został mianowany przez króla Szwecji Karola XII księciem z upoważnienia w Zweibrücken (Księstwo Dwóch Mostów)[5].

Pobyt w Zweibrücken[edytuj | edytuj kod]

W październiku 1714 Anna z matką i siostrą przybyła do Zweibrücken, gdzie od lipca mieszkał jej ojciec Stanisław[6]. Edukacją królewskich córek zajął się szwedzki radca prawny Karl Friedrich Luther, zaś lekcji tańca i dobrych manier udzielał im baletmistrz Jules Fauvier[7][8]. Dziewczęta codziennie uczyły się literatury, języków, geografii i historii. Według powszechnej opinii Anna Leszczyńska miała być osobą wyjątkowo urodziwą i skromną. W Księstwie Dwóch Mostów wraz z siostrą zajmowała się również prowadzeniem działalności dobroczynnej, szyjąc ubrania dla ubogich mieszkańców miasta[9].

Śmierć i upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Anna Leszczyńska zmarła 20 czerwca 1717 w Zweibrücken w wieku 18 lat. Zachowała się anegdota, jakoby przedwczesną śmierć córki wywróżyła Stanisławowi Leszczyńskiemu kobieta z darem jasnowidzenia, przepowiadając mu dwie korony i trumnę[10]. Przyczyną śmierci księżniczki było najprawdopodobniej zapalenie płuc[11]. Inne okoliczności zgonu Leszczyńskiej przedstawia Jadwiga Rafałowiczówna w liście do hetmanowej Elżbiety Sieniawskiej z 29 lipca 1717:

Quote-alpha.png
Od dworu króla Jegomść Stanisława piszą tu, słyszę, że tam srogi lament i żal po starszej córce, która to umarła. Na bolenie żołądka zachorowała, gorączka przystąpiła i valetę uczyniła temu życiu śmiertelnemu[12].

21 czerwca 1717 księżniczka Anna została pochowana w klasztorze Gräfinthal w Mandelbachtal, którego odbudowę zlecił kilka lat wcześniej jej ojciec. W miejscu pochówku Leszczyńskiej ojciec ofundował ołtarz św. Anny. Jej śmierć pogrążyła Stanisława i Katarzynę Leszczyńskich w głębokiej rozpaczy, do tego stopnia, że ojciec zabronił Marii Leszczyńskiej wymieniać przy nim imienia starszej córki. Mąż Marii, król Francji Ludwik XV, dowiedział się o istnieniu jej młodo zmarłej siostry dopiero wiele lat po ślubie[13]. W niektórych pracach naukowych można odnaleźć błędną informację, że królowa Francji była jedynym dzieckiem Stanisława Leszczyńskiego i Katarzyny Opalińskiej[14].

W 2006, podczas badań archeologicznych na terenie ruin klasztoru Gräfinthal, znaleziono szkielet młodej kobiety, którą zidentyfikowano jako Annę Leszczyńską. 24 czerwca 2017 w 300. rocznicę śmierci królewny złożono ją do nowego grobu w odrestaurowanej klasztornej kaplicy. Mszę pogrzebową sprawował delegat ds. Duszpasterstwa Emigracji Polskiej, ksiądz Wiesław Lechowicz, wraz z biskupem pomocniczym Spiry Ottonem Georgensem[15].

Wywód przodków[edytuj | edytuj kod]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Rafał Leszczyński
 
 
 
 
 
 
 
Bogusław Leszczyński
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Anna z Radzimińskich
 
 
 
 
 
 
 
Rafał Leszczyński
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Kasper Denhoff
 
 
 
 
 
 
 
Anna Denhoffówna
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Anna Aleksandra z Koniecpolskich
 
 
 
 
 
 
 
Stanisław Leszczyński
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jan Stanisław Jabłonowski
 
 
 
 
 
 
 
Stanisław Jan Jabłonowski
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Anna Ostrorożanka
 
 
 
 
 
 
 
Anna z Jabłonowskich
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Dominik Aleksander Kazanowski
 
 
 
 
 
 
 
Marianna z Kazanowskich
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Anna z Potockich
 
 
 
 
 
 
 
Anna Leszczyńska
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Piotr Opaliński
 
 
 
 
 
 
 
Krzysztof Opaliński
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Zofia Kostczanka
 
 
 
 
 
 
 
Jan Karol Opaliński
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Adam Sędziwój Czarnkowski
 
 
 
 
 
 
 
Teresa Konstancja z Czarnkowskich
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Katarzyna z Leszczyńskich
 
 
 
 
 
 
 
Katarzyna Opalińska
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Kazimierz Franciszek Czarnkowski
 
 
 
 
 
 
 
Adam Uriel Czarnkowski
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Konstancja z Lubomirskich
 
 
 
 
 
 
 
Zofia Anna z Czarnkowskich
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Remigian Zaleski
 
 
 
 
 
 
 
Teresa z Zaleskich
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Anna z Mielżyńskich
 
 
 
 
 
 

Przypisy

  1. Muratori-Phillip 2007 ↓, s. 23.
  2. Levron 2007 ↓, s. 11–12.
  3. Muratori-Phillip 2007 ↓, s. 34.
  4. Levron 2007 ↓, s. 13.
  5. Muratori-Phillip 2007 ↓, s. 44.
  6. Muratori-Phillip 2007 ↓, s. 45–46.
  7. Muratori-Phillip 2007 ↓, s. 47.
  8. Levron 2007 ↓, s. 15.
  9. Levron 2007 ↓, s. 16.
  10. Levron 2007 ↓, s. 16–17.
  11. Muratori-Phillip 2007 ↓, s. 50.
  12. J. Rafałowiczówna, A z Warszawy nowiny te... Listy do Elżbiety Sieniawskiej z lat 1710–1720, Kraków 2000, s. 149.
  13. B. Krzywobłocka, Wielkopolskie damy, Poznań 1986, s. 123.
  14. P. de Nolhac, Louis XV et Marie Leczinska, 2014.
  15. Pontifikalamt in der Klosterkapelle Gräfinthal (niem.). eventbu.com. [dostęp 2017-09-28].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Krzywobłocka B., Wielkopolskie damy, Krajowa Agencja Wydawnicza, Poznań 1986, s. 123.
  • Jacques Levron: Maria Leszczyńska : polska królowa Francji. Warszawa: Świat Książki, 2007, s. 9–22. ISBN 9788324704002. (pol.)
  • Anne Muratori-Phillip: Stanisław Leszczyński. Warszawa: Świat Książki, 2007, s. 23–55. ISBN 978-83-7391-624-1. (pol.)
  • de Nolhac P., Louis XV et Marie Leczinska, Editions Frédérique Patat, 2014, ​ISBN 979-10-92188-88-2​.
  • Rafałowiczówna J., A z Warszawy nowiny te... Listy do Elżbiety Sieniawskiej z lat 1710–1720, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2000, ​ISBN 83-7271-025-2​, s. 149.
  • Spórna M., Wierzbicki P., Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego, Zielona Sowa, Kraków 2003, ​ISBN 83-7389-189-7​, s. 236.